اکنون مجموعه مستند- رئالیتی «دامپزشکان» تلاش کرده است برای نخستین بار، بخشی از این دنیای کمتر دیدهشده را با تکیه بر واقعیتهای جاری در یک بیمارستان دامپزشکی ایرانی به تصویر بکشد؛ مجموعهای که بدون بازسازی صحنهها و با روایت پروندههای واقعی، علاوه بر معرفی توانمندی دامپزشکان ایرانی، به دنبال اصلاح باورهای نادرست، ارتقای فرهنگ نگهداری از حیوانات و افزایش آگاهی عمومی درباره سلامت حیوانات و بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان است.
حکیم مهر- دکتر محسن طاهرمیرزایی: دامپزشکی برای بسیاری از مردم، تنها به معاینه و درمان حیوانات محدود میشود؛ در حالی که پشت درهای بسته بیمارستانهای دامپزشکی، روزانه روایتهایی از تلاش برای نجات جان حیوانات، تصمیمهای دشوار پزشکی، جراحیهای پیچیده و چالشهایی جریان دارد که کمتر کسی از آنها اطلاع دارد. اکنون مجموعه مستند- رئالیتی «دامپزشکان» تلاش کرده است برای نخستین بار، بخشی از این دنیای کمتر دیدهشده را با تکیه بر واقعیتهای جاری در یک بیمارستان دامپزشکی ایرانی به تصویر بکشد؛ مجموعهای که بدون بازسازی صحنهها و با روایت پروندههای واقعی، علاوه بر معرفی توانمندی دامپزشکان ایرانی، به دنبال اصلاح باورهای نادرست، ارتقای فرهنگ نگهداری از حیوانات و افزایش آگاهی عمومی درباره سلامت حیوانات و بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان است.
محمد درآبادی، کارگردان این مجموعه، معتقد است دامپزشکی در ایران سالها از نبود روایت رسانهای رنج برده و در حالی که نمونههای خارجی در این زمینه بارها تولید شدهاند، تاکنون اثری متناسب با فرهنگ، نیازها و واقعیتهای جامعه ایران ساخته نشده بود. او میگوید ایده تولید این سریال پس از گفتوگویی مفصل با دکتر پیام محبی و مشاهده مستقیم فعالیتهای بیمارستان دامپزشکی تهران شکل گرفت؛ جایی که به گفته او، مهارت و دانش دامپزشکان ایرانی در تشخیص و درمان حیواناتی که قادر به بیان درد خود نیستند، انگیزهای شد تا این تلاشها از قاب دوربین به مردم معرفی شود.
درآبادی در این گفتوگو از روند شکلگیری ایده، چالشهای فیلمبرداری در یک بیمارستان فعال، دشواریهای حفظ حریم خصوصی صاحبان حیوانات، تفاوت این مجموعه با نمونههای خارجی، معیار انتخاب پروندههای درمانی، بازخوردهای قسمت نخست و برنامههای احتمالی برای فصلهای آینده سخن گفته و بر این نکته تأکید میکند که هدف اصلی این مجموعه، معرفی یک مرکز درمانی خاص نیست، بلکه روایت واقعیتهای حرفه دامپزشکی و کمک به آموزش و فرهنگسازی در این حوزه است. مشروح گفتوگوی خبرنگار حکیم مهر با محمد درآبادی، کارگردان مجموعه «دامپزشکان»، را در ادامه میخوانید.
حکیم مهر: لطفاً ابتدا کمی از سوابق حرفهای و فعالیتهای خودتان برای مخاطبان بگویید.
من از حدود سال ۱۳۹۰ بهصورت رسمی فعالیت رسانهای خودم را آغاز کردم. تا سال ۱۳۹۶ ساعتهای زیادی مستند خبری و مستند نمایشی برای صدا و سیما تولید کردم و مدتی هم سردبیر حوزه علمی و پزشکی بودم که اتفاقاً همین سابقه بیارتباط با پروژهای که امروز درگیر آن هستم نیست. از جمله تولیداتی که برای خودم اهمیت ویژهای دارد، فیلم کوتاه «ستاره حیات» است که در زمان مسئولیتم بهعنوان مدیر روابط عمومی اورژانس کشور آن را کارگردانی و تولید کردم. این اثر در واقع هدیهای بود به خانواده تکنسینهای اورژانس؛ افرادی که با سختیها و فداکاریهای فراوان فعالیت میکنند.
امروز هم با توجه به نیاز جامعه و همچنین نیاز حوزه دامپزشکی، وارد این فضا شدهام. احساس کردم هم باید دامپزشکان ایرانی بیشتر به مردم معرفی شوند و هم فرهنگسازی لازم در این حوزه انجام بگیرد. تا امروز نمونهای مشابه در کشور نداشتیم و اگر هم مردم محتوایی در این زمینه دیدهاند، بیشتر مجموعههای خارجی بوده که از رسانههای خارج از کشور یا با زیرنویس در دسترس قرار گرفته است.
تلاش ما این بود که ضمن رعایت همه استانداردهای داخلی، پروندهها و موضوعات واقعی را بدون دخل و تصرف و بدون خودسانسوری روایت کنیم.
حکیم مهر: ساخت مجموعهای مستند و رئالیتیمحور در فضای یک بیمارستان دامپزشکی برای نخستین بار در ایران انجام شده است. ایده اولیه این کار از کجا شکل گرفت و چرا احساس کردید جامعه به چنین محتوایی نیاز دارد؟
تقریباً دو سال پیش، همزمان با ماجرای تلف شدن تولهیوزهای ایرانی، گفتوگوی مفصلی با آقای دکتر پیام محبی، رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران، انجام دادیم. این گفتوگو در خود بیمارستان برگزار شد و همانجا متوجه شدیم که یک حلقه گمشده جدی در حوزه اطلاعرسانی دانش دامپزشکی وجود دارد.
در طول حضورمان در بیمارستان، از نزدیک دیدیم که مردم تا چه اندازه از پیچیدگیها و ظرافتهای حرفه دامپزشکی بیاطلاع هستند. واقعیت این است که حیوانات نمیتوانند درد خود را بیان کنند و همین موضوع، تشخیص بیماری را به کاری بسیار دشوار تبدیل میکند.
حکیم مهر: منظورتان از دشواری تشخیص بیماری در دامپزشکی چیست؟
برای مثال، هیچوقت یک گربه نمیتواند بگوید کلیهاش درد میکند یا یک سگ نمیتواند اعلام کند که کبدش آسیب دیده است. تنها در برخی موارد، مانند تصادف یا سقوط از ارتفاع، میتوان منشأ آسیب را مشاهده کرد. حتی یک اسب هم نمیتواند بگوید دندانش درد میکند. به همین دلیل دامپزشک باید از دانش، تجربه و مهارت بسیار بالایی برخوردار باشد تا بتواند تنها بر اساس علائم، رفتار حیوان و معاینات تخصصی به تشخیص درست برسد.
حکیم مهر: چه چیزی در آن بازدید باعث شد تصمیم بگیرید این واقعیتها را به تصویر بکشید؟
در همان بازدید، کیسهای مختلفی را از نزدیک مشاهده کردیم. به عنوان نمونه، لاکپشتی را دیدیم که دچار آبسه دهانی شده بود. برای من این سؤال پیش آمد که دامپزشک چگونه میتواند چنین مشکلی را تشخیص دهد؛ پاسخ روشن بود، تنها با تکیه بر تخصص و تجربه بالا. همانجا به این نتیجه رسیدیم که مردم باید این توانمندیها را ببینند و با آن آشنا شوند.
از طرف دیگر، در گفتوگوهایی که میان دامپزشکان و صاحبان حیوانات انجام میشد، متوجه شدیم بسیاری از پرسشها و باورهای مردم بر اساس اطلاعات نادرست و مطالب زردی است که در فضای مجازی، بهویژه اینستاگرام، منتشر شده است. در حالی که واقعیتهای علمی کاملاً با این باورهای رایج تفاوت دارد و نظر تخصصی دامپزشکان چیز دیگری است.
حکیم مهر: چرا بیمارستان دامپزشکی تهران را برای آغاز این پروژه انتخاب کردید؟
وقتی دیدیم یکی از بزرگترین بیمارستانهای دامپزشکی کشور و حتی آسیا در تهران قرار دارد و در آن، از پرندگان و خزندگان گرفته تا گربهسانان، حیوانات باغوحش و بسیاری از گونههای دیگر بهصورت تخصصی درمان میشوند، احساس کردیم این ظرفیت ارزشمند باید به مردم معرفی شود. هم لوکیشن مناسب وجود داشت و هم حجم متنوعی از پروندههای درمانی که میتوانست روایت تصویری جذابی از دنیای دامپزشکی ارائه کند. به همین دلیل، پیشتولید این مجموعه را از حدود دو سال پیش آغاز کردیم.
البته به دلیل ناآرامیهای کشور و همچنین شرایطی که در ادامه پیش آمد، روند تولید پروژه طولانیتر شد، اما خوشبختانه با آرامتر شدن شرایط توانستیم کار را به سرانجام برسانیم و نخستین قسمت مجموعه را تولید کنیم.
حکیم مهر: مخاطبان در هر قسمت این مجموعه چه موضوعاتی را خواهند دید؟
در هر قسمت، به پروندههای متفاوتی در حوزه دامپزشکی میپردازیم و تلاش میکنیم بخشهایی را به تصویر بکشیم که معمولاً مردم امکان دیدن آنها را ندارند؛ از اتاق عمل گرفته تا روند ویزیت و تصمیمگیریهای درمانی دامپزشکان. در عین حال، این مجموعه صرفاً برای صاحبان حیوانات خانگی نیست. بسیاری از هموطنان ما در روستاها سگهای گله، دام، طیور یا سایر حیوانات را نگهداری میکنند و ممکن است پرسشها یا باورهای نادرستی درباره نگهداری و درمان آنها داشته باشند.
از سوی دیگر، در شهرهای بزرگ هم افرادی هستند که از پرندگان زینتی، ماهیان آکواریومی، سگ یا گربه نگهداری میکنند. این نوع نگهداری اصول و آداب خاص خود را دارد؛ اصولی که هم از سلامت حیوان محافظت میکند و هم مانع ایجاد مشکل برای جامعه و سایر شهروندان میشود. به همین دلیل تلاش کردیم با زبانی ساده و قابل فهم، آنچه را بهصورت واقعی در یک بیمارستان دامپزشکی اتفاق میافتد، روایت کنیم.
حکیم مهر: آیا این مجموعه صرفاً به یک بیمارستان محدود خواهد بود؟
خیر. ما از همین حالا از دامپزشکان سراسر کشور دعوت میکنیم اگر علاقهمند به حضور در این مجموعه هستند، با ما همراه شوند. برای ما مطرح کردن یک بیمارستان یا یک مرکز خاص هدف اصلی نیست. آنچه اهمیت دارد، به تصویر کشیدن واقعیتهایی است که مردم تاکنون ندیدهاند و اطلاعرسانی درباره موضوعاتی است که جامعه به دانستن آنها نیاز دارد. امیدوارم بتوانیم این رسالت را به بهترین شکل انجام دهیم و مطالب مفیدی را در اختیار مردم قرار دهیم.
حکیم مهر: پیش از این، نمونههایی از مجموعههای خارجی در حوزه دامپزشکی تولید شده بود، اما سریال شما با فرهنگ و سبک زندگی صاحبان حیوانات در ایران ساخته شده است. از نظر شما مهمترین تفاوت محتوایی این مجموعه با نمونههای خارجی چیست؟
فرهنگ ما با فرهنگ کشورهای اروپایی و بهطور کلی کشورهای غیر اسلامی تفاوتهای زیادی دارد. در خارج از کشور، همزیستی انسان و حیوان، با توجه به نوع نگاه و فرهنگ آن جوامع، سابقه و گستردگی بیشتری دارد. البته در ایران هم نگهداری از حیوانات سابقه طولانی دارد. سالهاست که از سگ برای چوپانی، حفاظت از مزارع و نگهبانی استفاده میشود، اما آنچه امروز شاهد آن هستیم، گسترش نگهداری حیوانات در محیط خانه است؛ موضوعی که به اطلاعرسانی دقیق و آموزش صحیح نیاز دارد.
حکیم مهر: این آموزش و اطلاعرسانی بیشتر شامل چه موضوعاتی میشود؟
موضوعاتی مانند اصول صحیح نگهداری، آلودگیهایی که ممکن است ایجاد شود و همچنین بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان که میتوانند از طریق گونههای مختلف، از جمله پرندگان یا خزندگان، منتقل شوند. به همین دلیل تلاش کردیم این مسائل را با یک روایت ایرانی و متناسب با فرهنگ جامعه خودمان به مردم ارائه کنیم؛ چون طبیعتاً وقتی مخاطب با نمونههای واقعی و بومی روبهرو شود، ارتباط بیشتری با آن برقرار میکند. اگر در این زمینه اطلاعرسانی درستی انجام نشود، ممکن است علاوه بر اینکه فرهنگ نگهداری از حیوانات دچار آسیب شود، پیامدهایی در حوزه سلامت عمومی یا حتی زندگی روزمره مردم ایجاد کند.
حکیم مهر: به نظر میرسد یکی از اهداف مجموعه، ایجاد تعادل میان حقوق صاحبان حیوانات و سایر شهروندان است.
دقیقاً همینطور است. عدهای علاقهمند به نگهداری از حیوانات هستند و عدهای هم تمایلی به این موضوع ندارند. ما معتقدیم باید مرزها و حقوق هر دو گروه بهدرستی تبیین شود تا نه به حیوانات آسیبی وارد شود و نه برای سایر شهروندان مشکلی ایجاد شود. تلاش ما این بوده که روی همین خطوط حساس حرکت کنیم؛ یعنی هم استانداردهای علمی را رعایت کنیم و هم به فرهنگ و ارزشهای جامعه ایرانی خدشهای وارد نشود.
حکیم مهر: فیلمبرداری در یک بیمارستان فعال دامپزشکی که محل درمان و نجات جان حیوانات است، طبیعتاً با چالشهای زیادی همراه است. چگونه حریم خصوصی صاحبان حیوانات و آرامش محیط درمانی را حفظ کردید؟ آیا با مقاومت کادر درمان یا مراجعان هم روبهرو شدید؟
بزرگترین دغدغه ما در تولید این مجموعه دقیقاً همین موضوع بود. ما با سه چالش اصلی روبهرو هستیم. اولین چالش، شرایط کادر درمان و دامپزشکان است. آنها در بسیاری از مواقع با حیواناتی مواجه هستند که در وضعیت بحرانی قرار دارند و زمان برایشان اهمیت حیاتی دارد. بنابراین ما حق نداریم کوچکترین اختلالی در روند درمان ایجاد کنیم و گاهی حتی به دلیل شرایط ایزوله یا حساسیت درمان، امکان حضور در برخی بخشها را نداریم.
چالش دوم، صاحبان حیوانات هستند. ممکن است برخی از آنها تمایلی نداشته باشند که تصویر حیوانشان منتشر شود یا دیگران از بیماری یا آسیبدیدگی حیوانشان مطلع شوند. این حق طبیعی آنهاست و ما هم موظف به رعایت آن هستیم.
چالش سوم، خود حیوانات هستند. حیوانی که درد میکشد یا در شرایط بحرانی قرار دارد، ممکن است رفتارهای پرخاشگرانه نشان دهد یا آرامش خود را از دست بدهد. همین موضوع کار فیلمبرداری را بسیار دشوار میکند.
نکته مهم این است که تمام تصاویر ما کاملاً مستند هستند. هیچ صحنهای از قبل نوشته یا طراحی نشده، هیچ بازسازی یا تکنولوژی خاصی برای ساخت موقعیتها وجود ندارد و همه چیز کاملاً رئال و بر اساس اتفاقات واقعی است. به همین دلیل کنترل شرایط، هماهنگی با تیم درمان و مدیریت روند تولید، انرژی و زمان بسیار بیشتری نسبت به یک سریال معمولی میطلبد.
حکیم مهر: در یک مجموعه رئالیتی، اتفاقات از قبل قابل پیشبینی نیست. معیار شما برای انتخاب پروندههایی که در قسمت اول به نمایش درآمد، چه بود؟
مهمترین معیار ما این بود که موضوعات، فراگیر و مبتلابه باشند؛ یعنی مسائلی که در همان مقطع زمانی زیاد اتفاق میافتند یا اشتباهات رایجی که مردم مرتکب میشوند. از آنجا که قسمت اول در فصل گرما تولید و پخش شد، نخستین موضوعی که به آن پرداختیم، گرمازدگی حیوانات بود؛ چون یکی از شایعترین مشکلات این فصل محسوب میشود.
نکته دیگر اینکه هر قسمت از مجموعه، معمولاً شامل چهار تا پنج پرونده مختلف است. ما سعی میکنیم موضوعاتی را انتخاب کنیم که مردم بیشتر درباره آنها سؤال دارند، در فضای اینترنت و گوگل بیشتر جستوجو شدهاند و پاسخ صحیح و علمی آنها میتواند برای مخاطب مفید باشد.
حکیم مهر: در قسمت نخست، چه پروندههایی را برای مخاطبان به تصویر کشیدید؟
در قسمت اول، پروندههای متنوعی داشتیم. یکی از آنها مربوط به گربهای بود که کاموا بلعیده بود و شرایط بسیار بحرانی داشت و تحت عمل جراحی قرار گرفت. پرونده دیگر مربوط به سگی بود که داخل خودرو جا مانده و بر اثر گرمای شدید دچار گرمازدگی شده بود و وضعیت بسیار وخیمی داشت. همچنین یک جفت عروس هلندی را به تصویر کشیدیم که پس از حمله و ایجاد ترس توسط یک گربه، دچار آسیب و شرایط نامناسبی شده بودند. پرونده دیگری هم مربوط به سگی بود که در یک باغ، بر اثر درگیری با گربهها دچار آسیب شدید چشمی شده بود.
در مجموع، تلاش کردیم موضوعاتی را انتخاب کنیم که متناسب با فصل، مبتلابه جامعه و از جمله مشکلاتی باشند که مردم ممکن است هر روز با آنها روبهرو شوند و بتوانند از طریق این مجموعه، پاسخ علمی و درست پرسشهای خود را دریافت کنند.
حکیم مهر: با توجه به پخش قسمت اول مجموعه در آپارات و یوتیوب، چه بازخوردهایی از سوی کاربران دریافت کردهاید؟
واقعیت این است که ما برای انتشار قسمت اول تبلیغ خاصی انجام ندادیم و اطلاعرسانی آن صرفاً از طریق صفحههای شخصی خودمان بود. با این حال، از دیشب تا امروز شاهد هستیم که سرعت بازدیدها رو به افزایش است و کامنتهای زیادی هم دریافت کردهایم. بخش قابل توجهی از بازخوردها، پرسشهای مردم است. خیلیها با موضوعات مطرحشده در قسمت اول همذاتپنداری کردهاند و سؤالهایشان را برای ما میفرستند. برخی هم درخواست کردهاند که حیوان خودشان در این مجموعه حضور داشته باشد. ما تا جایی که بتوانیم پاسخ این عزیزان را میدهیم و قطعاً تلاش میکنیم روند تولید متوقف نشود و همچنان مهمان محافل گرم مخاطبان باشیم.
حکیم مهر: اگر مجموعه با استقبال مخاطبان روبهرو شود، برنامه شما برای فصلهای بعدی چیست؟ آیا قصد دارید روی تخصصهای خاصتری مانند پوست، رفتارشناسی یا حوزههای مشابه تمرکز کنید؟
حوزه دامپزشکی بسیار گسترده است. برای مثال، یک دامپزشک ممکن است متخصص چشم باشد، فرد دیگری در حوزه حیوانات خاص یا پرندگان فعالیت کند و بخشی دیگر هم به جراحیهای تخصصی اختصاص داشته باشد. موضوعات در این حوزه بسیار متنوع است. ما نمیخواهیم مجموعه را فقط برای یک سلیقه یا یک طیف خاص تولید کنیم. اگر فصلهای بعدی تولید شود، شاید کاراکترهای شناختهشده و سلبریتی هم به مجموعه اضافه شوند؛ برای روایت قصه، حضور در میدان و کمک به قصهگویی سریال.
اما اینکه بخواهیم صرفاً به حوزه پرندگان یا فقط به جراحی بپردازیم، چنین رویکردی نداریم. این مجموعه پروندههای متعددی را دربر میگیرد و قطعاً ساختار «چهلتکه» خود را حفظ خواهد کرد؛ یعنی همان چیزی را روایت میکند که بهصورت واقعی اتفاق افتاده است.
حکیم مهر: در پایان، اگر نکتهای باقی مانده، بفرمایید.
از همین تریبون و از طریق این مصاحبه میخواهم از عزیزانی که در بیمارستان دامپزشکی تهران زحمت کشیدند و کنار ما بودند، تقدیر و تشکر کنم. بهطور ویژه از دکتر پیام محبی بابت حمایتهایشان و تهیهکنندگی این کار سپاسگزارم. اگر حمایت ایشان نبود، این اثر تولید نمیشد. همچنین از سایر دامپزشکان کشور، فعالان حوزه دامپزشکی و فعالان حوزه حیوانات در ایران دعوت میکنم اگر تمایل دارند در این مجموعه کنار ما باشند و در سریال حضور پیدا کنند، با ما همراه شوند. هدف ما آموزش بیشتر و فرهنگسازی بهتر است و بیصبرانه منتظر حضور و همراهی آنها هستیم.
حکیم مهر: ممنون از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید.
به نظر میآید دوستام ما فیلم هندی زیاد می ببین 
فیلم دامپزشکان فقط تبلیغات فعالیت بیمارستان دامپزشکی حامی مالی آنست و بس!!
برو خوش باش! صمیمانه براتون آرزوی سلامتی جسمی و روحی دارم!.