وقتی کلینیک‌ها کم‌رنگ شوند، سلامت حیوانات چه می‌شود؟ - دکتر اشکان پورشهباز

وقتی کلینیک‌ها کم‌رنگ شوند، سلامت حیوانات چه می‌شود؟

دکتر اشکان پورشهباز

رئیس انجمن صنفی کلینسین های استان کرمانشاه

حکیم مهر- دکتر اشکان پورشهباز رئیس انجمن صنفی کلینسین های استان کرمانشاه:  دامپزشکی هر سال بیشتر از قبل با زندگی مردم گره می‌خورد. تعداد حیوانات خانگی و پرندگان زینتی بیشتر شده، دامداری همچنان بخش مهمی از اقتصاد و تأمین غذای کشور است و در همه این بخش‌ها، سلامت حیوانات اهمیت مستقیمی برای مردم دارد. اما در این میان، یک بخش از دامپزشکی کمتر دیده می‌شود؛ کلینیک و دامپزشک بالینی. واقعیت این است که امروز بخشی از صاحبان حیوانات، به جای مراجعه به دامپزشک، سعی می‌کنند مشکل حیوانشان را از طریق اینترنت، تجربه اطرافیان یا توصیه‌های غیرتخصصی حل کنند. گاهی هم مستقیماً برای تهیه دارو اقدام می‌کنند و تازه اگر مشکل برطرف نشد، حیوان را به کلینیک می‌آورند.این اتفاق شاید در نگاه اول موضوع مهمی به نظر نرسد، اما در عمل می‌تواند مشکلات زیادی ایجاد کند.یک علامت ساده مثل بی‌اشتهایی، ریزش مو، اسهال یا سرفه می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. بدون معاینه و تشخیص، نمی‌توان فقط بر اساس یک علامت برای حیوان دارو تجویز کرد. حتی مصرف دارویی که قبلاً برای یک حیوان جواب داده، لزوماً برای حیوان دیگری مناسب نیست.

موضوع فقط سلامت همان حیوان هم نیست. مصرف بی‌رویه و نادرست آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند به افزایش مقاومت میکروبی کمک کند؛ مشکلی که امروز فقط مربوط به دامپزشکی نیست و به عنوان یک مسئله مهم در سلامت عمومی جامعه شناخته می‌شود.از طرف دیگر، استفاده نادرست از داروهای دامپزشکی در حیوانات مولد غذا می‌تواند نگرانی‌های دیگری ایجاد کند. رعایت نکردن دوره منع مصرف داروها می‌تواند باعث باقی ماندن بقایای دارویی در محصولاتی مانند گوشت و شیر شود. این موضوع مستقیماً با سلامت مصرف‌کننده ارتباط دارد و نشان می‌دهد که درمان درست حیوان، فقط به نجات همان حیوان محدود نمی‌شود.

اینجاست که نقش دامپزشک بالینی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. دامپزشک فقط دارو تجویز نمی‌کند؛ ابتدا باید تشخیص بدهد، شرایط حیوان را بررسی کند، داروی مناسب را انتخاب کند و در صورت نیاز روند درمان را پیگیری کند.از طرف دیگر، این شرایط فشار زیادی هم به دامپزشکانی وارد کرده که سال‌ها در بخش درمان فعالیت کرده‌اند.راه‌اندازی و نگهداری یک کلینیک دامپزشکی هزینه‌های زیادی دارد؛ از تجهیزات و مواد مصرفی گرفته تا هزینه‌های جاری و الزامات بهداشتی و حرفه‌ای. وقتی مراجعه به درمانگاه کمتر شود، ادامه این فعالیت برای بسیاری از همکاران سخت‌تر می‌شود.من خودم در ارتباط با همکاران این حوزه، بارها شاهد بوده‌ام که دامپزشکانی که سال‌ها در بخش درمان کار کرده‌اند، به دلیل مشکلات اقتصادی و شرایط موجود، درمانگاهشان را تعطیل کرده‌اند یا به فکر تغییر مسیر شغلی افتاده‌اند.این اتفاق را نباید فقط مشکل یک دامپزشک یا یک درمانگاه دانست.اگر تعداد مراکز درمانی کم شود و دامپزشک بالینی از چرخه درمان فاصله بگیرد، در نهایت این موضوع می‌تواند روی سلامت حیوانات هم اثر بگذارد. حیوانی که به موقع معاینه نمی‌شود، ممکن است بیماری‌اش دیر تشخیص داده شود، داروی نامناسب دریافت کند یا زمانی به دامپزشک برسد که درمان سخت‌تر و پرهزینه‌تر شده باشد.

در دام‌های مولد غذا، موضوع حتی حساس‌تر است؛ چون یک درمان اشتباه یا مصرف نادرست دارو می‌تواند علاوه بر خود دام، زنجیره تولید و در نهایت سلامت مصرف‌کننده را هم تحت تأثیر قرار دهد.

به همین دلیل، حمایت از دامپزشک بالینی فقط حمایت از یک صنف نیست؛ بخشی از حمایت از سلامت حیوانات و جامعه است.

در کنار این موضوع، لازم است نظارت بر نحوه عرضه و مصرف داروهای دامپزشکی هم جدی‌تر دنبال شود. دارو برای این نیست که صرفاً بر اساس علائم یا توصیه دیگران مصرف شود. تشخیص باید در جای خودش انجام شود و دارو هم در مسیر درست به دست مصرف‌کننده برسد.از طرف دیگر، خود ما دامپزشکان هم باید برای ارتباط بهتر با مردم تلاش کنیم. اگر مردم بدانند که مراجعه به دامپزشک فقط برای زمانی نیست که حیوان به مرحله شدید بیماری رسیده، بخش زیادی از مشکلات قابل پیشگیری خواهد بود.

به نظر من امروز بیش از هر زمان دیگری لازم است جایگاه کلینیک‌های دامپزشکی جدی گرفته شود؛ هم از طرف مسئولان، هم از طرف جامعه و هم از طرف خود دامپزشکان.حمایت از مراکز درمانی، نظارت بر فعالیت‌های خارج از ضوابط، کنترل صحیح مصرف دارو و آنتی‌بیوتیک و فرهنگ‌سازی برای مراجعه مردم به دامپزشک، موضوعاتی نیستند که بتوان آنها را به آینده موکول کرد.

کلینیک دامپزشکی فقط یک محل برای درمان حیوان نیست. اینجا جایی است که بیماری تشخیص داده می‌شود، درمان شروع می‌شود و گاهی با یک اقدام به‌موقع، جان یک حیوان نجات پیدا می‌کند.نباید اجازه بدهیم این بخش از دامپزشکی، که خط اول درمان است، به تدریج کم‌رنگ شود.