حکیم مهر: در حاشیه دهمین کنگره بین‌المللی سلامت در حوادث و بلایا، کارگاه آموزشی دفاع زیستی؛ مفاهیم، کاربردها و رویکردها برگزار شد.
به گزارش حکیم مهر، در ابتدای این کارگاه، «دکتر سیدشهرام میرزمانی» دامپزشک، متخصص بهداشت عمومی و میکروبیولوژی با موضوع مروری بر پاتوژن‌های زئونوز نوپدید و بازپدید به ارائه مطالب خود پرداخت.
وی با اشاره به رویدادهای بهداشت عمومی خاطرنشان کرد: در آینده نزدیک، تهدیدات زیستی جدی با فراوانی فزاینده‌ای رخ خواهند داد.
دکتر میرزمانی تغییرات اقلیمی، سفرهای سریع و متراکم بین‌المللی دستکاری و فرآوری مواد غذایی افزایش مواجهه انسان با ناقلین و مخازن بیماری فرسودگی زیرساخت‌های بهداشت عمومی و مقاومت‌های آنتی‌بیوتیکی را از جمله عوامل موثر بر نوپدیدی بیماری‌های عفونی برشمرد.
وی به لیست اولویت‌های تحقیق و توسعه سازمان بهداشت جهانی در سال 2024 اشاره کرد و افزود: 15 خانواده از پاتوژن‌های باکتریایی مقاوم به آنتی‌بیوتیک در این لیست قرار دارند.
وی با اشاره به تهدیدات زیستی و شیمیایی آژانس دارویی اروپا خاطرنشان کرد: توکسین‌های سمی مانند تتروتوکسین نیز در این لیست قرار دارند.
دکتر میرزمانی ویژگی‌های بیماری ایکس بر اساس نظر سازمان جهانی بهداشت پرداخت و افزود: باید برای پاندمی بیماری ایکس در آینده باید آماده شویم.
وی در نهایت بر طراحی راهبرد ملی و سیاست‌های کلان آمادگی و پاسخ به پاندمی دفاع زیستی مبتنی بر تهدیدات آگنوستیک (ناشناس) و آمادگی در برابر پاندمی با استفاده از تجربیات کووید 19 تاکید کرد.
«دکتر سید حسین حسن‌زاده» دامپزشک و پژوهشگر آینده‌پژوهی دومین سخنران کارگاه بود که با عنوان قوانین، سیاست‌ها و راهبردهای دفاع زیستی در کشورهای منتخب به ارائه مطالب خود پرداخت.
وی با اشاره به مضامین اصلی استخراج شده از سند راهبرد ملی دفاع زیستی آمریکا و بریتانیا خاطرنشان کرد: این اسناد با رویکرد سلامت واحد تدوین شده‌اند و بنابراین مفهوم زیستی محوری در این اسناد بر انسان، حیوان، گیاه و محیط زیست تاکید دارد. این در حالی است که اسناد و ساختارهای دفاع زیستی ایران بر انسان متمرکز شده‌اند. همچنین سنخ حکمرانی ایران از نوع ساختارسازی و قانونگذاری و سنخ حکمرانی امریکا و بریتانیا شامل همکاری، هماهنگی و یکپارچه‌سازی مدیریت بیماری‌هاست.
دکتر حسن‌زاده رویکرد غالب حکمرانی ایران را رویکرد انفعالی عنوان کرد و افزود: کشورهای پیشرفته با رویکرد پیش‌دستانه اسناد راهبردی خود را تدوین و عملیاتی کرده‌اند.
وی تمرکز نظام حکمرانی ایران بر درمان‌محوری در مقابل نظام سلامت‌محوری را عامل بنیادین حساسیت اندک در برابر تهدیدات زیستی دانست.
در ادامه کارگاه، «دکتر حسین صالحی» دامپزشک و دکترای سلامت در حوادث و بلایا با موضوع سامانه‌های جامع و یکپارچه هشدار زیستی به ارائه مطالب خود پرداخت.
وی با اشاره به انواع رویکردهای مراقبت غیرفعال، فعال و مراقبت پناهگاهی (ترکیبی از فعال و غیرفعال) نظام مراقبت سندرمیک را در مقابل نظام مراقبت رایج دارای امتیازات ویژه دانست و افزود: نظام مراقبت رایج بر مبنای بیماری بوده و بر داده‌های جمع‌آوری شده از آزمایشگاه استوار است که از روایی بالایی برخوردار است.
وی تاکید کرد: نظام مراقبت سندرومیک، گردآوری و تجزیه و تحلیل داده‌های مربوط به سلامت قبل از تشخیص بیماری یا طغیان است که به‌خوبی بیانگر رخداد بیماری هستند و برای پاسخ به‌هنگام مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این نظام، مراقبت از سطح بالاتری انجام شده و به جای داده‌های بالینی و آزمایشگاهی بیماری، از داده‌های سندرومیک غیربالینی برای مراقبت از بیماری‌ها استفاده می‌کند.
«دکتر محمد فواد حیدری» دکترای تخصصی بیوتکنولوژی پزشکی دیگر سخنران این کارگاه آموزشی بود که با عنوان اقدامات متقابل پزشکی به ارائه مطالب خود پرداخت.
وی در ارائه خود به معرفی سند آمریکا در مورد ویروس آبله و اقدامات متقابل پزشکی در خصوص تب دنگی، زیکا و مالاریا پرداخت.
وی شیوع آبله و سیاه‌زخم را را یک تهدید جدی سلامت عمومی دانست و این موضوع را علت اصلی سرمایه‌گذاری‌های کلان آمریکا در خصوص اقدامات متقابل پزشکی در این حوزه دانست.
ارائه «دکتر سیمین‌تاج شریفی‌فر» دانشیار دانشگاه علوم پزشکی ارتش با عنوان سامانه مدیریت یا فرماندهی زیستی آخرین ارائه این کارگاه آموزشی بود.
وی با اشاره به افزایش خطر استفاده عمدی از عوامل عفونی به تاثیرات حوادث بیولوژیک بر اقتصاد، سلامت، امنیت و اجتماع پرداخت.
وی مدیریت منابع حوادث بیولوژیک را شامل تسهیلات، نیروی انسانی و تجهیزات عنوان کرد و افزود: عوامل مهم در مدیریت بلایای بیولوژیک شامل هماهنگی، درمان و کنترل عفونت، تشخیص، آموزش، برنامه‌ریزی، تامین منابع، ساختارسازی و ارتباطات اعلام کرد.
دکتر شریفی‌فر سامانه مدیریت و فرماندهی حوادث بیولوژیک را الگوی پیشرفته‌ای در مدیریت خطر عنوان و خاطرنشان کرد: طراحی مدولار و انعطاف‌پذیر سامانه فرماندهی حادثه موجب شده در مدیریت موارد غیراضطراری هم مورد استفاده قرار گیرد.
این عضو هیئت علمی، مدیریت هدفمند، وحدت فرماندهی، زنجیره فرماندهی، انعطاف پذیری، زبان مشترک، داشتن برنامه عملیاتی، افزایش پاسخگویی، داشتن ارتباطات یکپارچه و مدیریت منابع را از ویژگی‌های یک سامانه مدیریت و فرماندهی مطلوب دانست.
طراحی سناریوهای مواجهه با شیوع سیاه‌زخم (شاربن) در جمعیت دامی و انسانی پایان‌بخش این کارگاه آموزشی بود.
کارگاه دفاع زیستی ذیل کمیته رویدادهای زیستی دهمین کنگره بین‌المللی سلامت در حوادث و بلایا با دبیری علمی «دکتر سیمین‌تاج شریفی‌فر» مدیر گروه سلامت در بلایا و فوریت‌های دانشگاه علوم پزشکی ارتش برگزار شد.
