کاهش ۵۰ درصدی مراجعات، پیامدهای سنگینی برای معیشت دامپزشکان بخش خصوصی داشته است

حکیم مهر- محسن طاهرمیرزایی:‌ در پی وقوع درگیری‌های نظامی و حملات هوایی اخیر به کشور که نظم زندگی شهروندان را تحت‌الشعاع قرار داده است، بخش‌های مختلف اقتصادی و خدماتی کشور با چالش‌های بی‌سابقه‌ای روبرو شده‌اند. در میان این حوزه‌ها، صنعت دامپزشکی و شبکه درمان حیوانات خانگی (پت‌ها) نیز به عنوان یکی از حلقه‌های مهم زنجیره سلامت و رفاه اجتماعی، تغییرات و فشارهای متعددی را تجربه می‌کند.

به گزارش حکیم مهر، بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که کلینیک‌ها و بیمارستان‌های دامپزشکی در پایتخت و سایر کلان‌شهرها، واکنش‌های متفاوتی به شرایط جنگی داشته‌اند؛ در حالی که برخی مراکز درمانی از ابتدای تنش‌ها و به دلیل ناامنی یا کاهش شدید مراجعه، درب‌های خود را بسته‌اند، برخی دیگر با کاهش ساعات کاری و تعدیل نیرو تلاش کرده‌اند تا چراغ خدمات را روشن نگه دارند.

این شرایط بحرانی تنها به تغییر در روند ارائه خدمات محدود نشده و پیامدهای اقتصادی گسترده‌ای برای دامپزشکان بخش خصوصی به همراه داشته است. کاهش چشمگیر تعداد مراجعین، که ریشه در مهاجرت شهروندان به مناطق امن‌تر، لغو سفرهای درمانی و اولویت‌دهی به امور حیاتی خانواده دارد، منجر به افت شدید درآمدزایی در این صنف شده است. از سوی دیگر، تغییر در الگوی بیماری‌های حیوانات و افزایش موارد استرس و اضطراب ناشی از بمباران‌ها، همراه با چالش‌های ارتباطی ناشی از محدودیت‌های اینترنت و فیلترینگ پیام‌رسان‌های خارجی، لایه‌های جدیدی از پیچیدگی را به فعالیت دامپزشکان اضافه کرده است. در این گزارش، به بررسی دقیق‌تر این مولفه‌ها و گفت‌وگو با یکی از فعالان این حوزه خواهیم پرداخت تا تصویری شفاف از وضعیت دامپزشکی کشور در روزهای جنگ ترسیم شود.

واکنش دامپزشکان به شرایط جنگی یکسان نیست

«دکتر امیرحسین لطفی» رئیس کلینیک دامپزشکی قیطریه، در تشریح وضعیت فعلی مراکز درمانی، به حکیم مهر می‌گوید: «بررسی وضعیت کلینیک‌های دامپزشکی در تهران نشان می‌دهد که واکنش‌ها به شرایط جنگی یکسان نبوده است. برخی از همکاران ما از همان روزهای ابتدایی درگیری، فعالیت خود را متوقف کرده‌اند و همچنان تعطیل هستند. گروهی دیگر نیز با وجود تمام مشکلات، حضور فعالانه‌ای داشته‌اند. در مجموعه ما نیز در یک ماه گذشته، شاهد نوساناتی بودیم؛ به طوری که در چند روز ابتدایی جنگ و اوایل تعطیلات نوروز، حضور ما محدود بود اما در بقیه ایام، با مدیریت شرایط، فعالیت خود را ادامه دادیم. البته برای مدیریت ریسک و حفظ امنیت مراجعین و پرسنل، ساعات کاری را محدود کرده و تنها دو تا سه ساعت بعد از ظهر نوبت‌دهی داریم. با این وجود، خدا را شاکریم که جریان مراجعات قطع نشده و نسبت به دوران پیش از جنگ، شاهد پذیرش حداقل ۵۰ درصد مراجعین هستیم.»

با کاهش ۵۰ درصدی مراجعات مواجهیم

این دامپزشک با تأکید بر تأثیرات اقتصادی این شرایط، می‌افزاید: «کاهش ۵۰ درصدی مراجعات، پیامدهای سنگینی برای معیشت دامپزشکان بخش خصوصی داشته است. در این یک ماه گذشته، این افت درآمد کاملاً محسوس است. به عنوان مثال، من شخصاً حدود ۱۵ روز را در تعطیلی یا فعالیت محدود بودم و حتی در روزهایی که حضور داشتم، با نصف ظرفیت مراجعین روبرو بودم. آمارها نشان می‌دهد که درآمد ما نسبت به ماه‌های قبل از جنگ، بین ۵۰ تا ۷۰ درصد کاهش یافته است که عدد بسیار قابل توجهی است و می‌تواند تداوم فعالیت مراکز کوچک‌تر را تهدید کند.»

دکتر لطفی در پاسخ به این سوال که آیا راهکاری برای حمایت از بخش خصوصی در این شرایط وجود دارد، بیان کرد: «متأسفانه در شرایط فعلی و با توجه به پیش‌بینی‌ناپذیری بودن اوضاع، راهکار قطعی و کوتاه‌مدتی وجود ندارد. اما با توجه به مشاهدات، امیدوارم از ۱۳فروردین به بعد، شاهد بازگشت مردم به زندگی روتین باشیم. بخش عمده‌ای از کاهش مراجعات فعلی ناشی از سفرها و حضور شهروندان در ویلاهای شمالی است. پیش‌بینی می‌شود با بازگشت این افراد به شهرها، جریان مراجعات و به تبع آن، حالت عادی کاری به کلینیک‌ها بازگردد.»

خانواده‌ها اولویت‌های خود را بازتعریف کرده‌اند

وی در خصوص تغییر الگوی بیماری‌ها و اولویت‌بندی خانواده‌ها توضیح می‌دهد: «شرایط جنگی باعث شده است که خانواده‌ها اولویت‌های خود را بازتعریف کنند. اکنون شاهد هستیم که مواردی مانند واکسیناسیون، چکاپ‌های دوره‌ای، خدمات آرایشی و بهداشتی (شست‌وشو) که جنبه پیشگیرانه دارند، توسط صاحبان پت‌ها به تعویق انداخته می‌شود. آن‌ها ترجیح می‌دهند این کارها را به پس از پایان دوران جنگ موکول کنند. با این حال، کیس‌هایی که اکنون مراجعه می‌کنند عمدتاً شامل موارد اورژانسی، بیماری‌های حاد و به ویژه مشکلات ناشی از اضطراب و استرس شدید در حیوانات است. خوشبختانه این تأخیر در انجام خدمات عمومی، تاکنون تهدید جدی برای بهداشت عمومی جامعه ایجاد نکرده است.»

عدم دسترسی به پیام‌رسان‌های خارجی تاثیرگذار است

رئیس کلینیک دامپزشکی قیطریه در مورد چالش‌های ارتباطی و محدودیت‌های اینترنت نیز می‌گوید: «نبود دسترسی به پیام‌رسان‌های خارجی که پیش از این ابزار اصلی ارتباط صاحبان پت‌ها با دامپزشکان بود، قطعاً تأثیرگذار بوده اما خوشبختانه این تأثیر آن‌چنان که نگران‌کننده باشد، محسوس نیست. در حال حاضر، اکثر مراجعین ما با استفاده از پیام‌رسان‌های داخلی، به ویژه نرم‌افزارهای «بله» و «ایتا»، ارتباط خود را با ما برقرار می‌کنند. امروزه حتی مدیریت نوبت‌دهی و ارسال عکس و گزارش وضعیت بیمار از طریق این بسترها انجام می‌شود و می‌توان گفت حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد نیازهای ارتباطی ما توسط این پیام‌رسان‌های داخلی پاسخ داده می‌شود.»

دکتر لطفی در پایان با بیان یک توصیه مهم به صاحبان حیوانات، خاطرنشان می‌کند: «نکته‌ای که در این شرایط حساس حائز اهمیت است، توجه به زمان‌بندی در درمان است. اگرچه برخی موارد مانند واکسیناسیون و ضد انگل‌زدایی را می‌توان با اندکی تأخیر و بدون ایجاد بحران انجام داد، اما در مورد بیماری‌های بالینی و علائم حاد مانند بی‌حالی، هیچ‌گونه اغماضی نباید صورت گیرد. صاحبان پت‌ها باید بدانند که هرگونه تأخیر در مراجعه برای درمان بیماری‌های جسمی، می‌تواند منجر به تشدید وضعیت حیوان و ایجاد مشکلات جدی‌تر شود. بنابراین، توصیه اکید من این است که با مشاهده اولین علائم بیماری، هرچند شرایط سخت باشد، سریعاً به مراکز درمانی مراجعه کنند.»

هنوز امید باقی است

بررسی‌ها و گفت‌وگو با فعالان حوزه دامپزشکی حاکی از آن است که جنگ اخیر اگرچه تهدیدی جدی برای معیشت دامپزشکان بخش خصوصی و تداوم فعالیت مراکز درمانی محسوب می‌شود، اما با تکیه بر انعطاف‌پذیری این صنف و استفاده از ظرفیت‌های داخلی، چراغ خدمات درمانی هنوز خاموش نشده است. کاهش ۵۰ تا ۷۰ درصدی درآمدها، هشداری است که نیازمند توجه مسئولان و برنامه‌ریزی برای حمایت از این بخش است. با این حال، بازگشت تدریجی شهروندان به زندگی عادی و استفاده گسترده از پیام‌رسان‌های بومی، نویدبخش بهبود شرایط در آینده نزدیک است.

آنچه در این میان اهمیت دوچندان دارد، حفظ سلامت حیوانات خانگی به عنوان بخشی از سلامت عمومی جامعه است. همان‌طور که دکتر لطفی تأکید کرد، در شرایط بحرانی، اولویت‌بندی خدمات درمانی و توجه فوری به بیماری‌های حاد، می‌تواند از فاجعه جلوگیری کند. امید می‌رود با پایان یافتن تنش‌ها و بازگشت امنیت کامل، چرخه فعالیت دامپزشکی کشور با قدرت هرچه بیشتر به حالت عادی بازگردد و دغدغه‌های معیشتی دامپزشکان مرتفع گردد.