حکیم مهر- محسن طاهرمیرزایی: بیمارستان دامپزشکی ققنوس، یکی از مراکز تخصصی جراحی حیوانات خانگی در تهران، این روزها با چالش‌های متعددی دست و پنجه نرم می‌کند. «دکتر سالار نقیب‌زاده» بورد تخصصی جراحی و رئیس این بیمارستان در گفت‌وگو با حکیم مهر از تأثیرات عمیق جنگ بر حیوانات، دامپزشکان و کسب‌وکارهای دامپزشکی سخن گفت. به گفته وی، افزایش بیماری‌های تنفسی و استرسی در حیوانات، کاهش چشمگیر مراجعین، افت درآمد ناشی از کاهش ساعت کاری و تورم ۱۱۲ درصدی، اختلال در ارتباط با صاحبان حیوانات به دلیل قطع اینترنت و عدم حمایت مسئولین، مهم‌ترین مشکلاتی است که این صنف با آن مواجه است.
نقیب‌زاده با تأکید بر اینکه دامپزشکی حیوان خانگی یک جز جدایی‌ناپذیر شهر است، خواستار اختصاص اینترنت آزاد به دامپزشکان و ایجاد کانال‌های مدون برای تأمین دارو و تجهیزات شد و ابراز امیدواری کرد که هرچه زودتر سلامتی و روزهای بهتر به کشور بازگردد.
حکیم مهر: آقای دکتر، لطفاً ارزیابی خود را از تغییرات نحوه خدمات‌رسانی به مردم و حیوانات در این چهل روز جنگ بفرمایید.
به نظر بنده این مسائل را می‌توان در دو بُعد کلی تقسیم‌بندی کرد: یک بُعد مربوط به خود حیوانات و یک بُعد مربوط به دامپزشکان و افرادی که این خدمات را ارائه می‌دهند. در مورد خود حیوانات، باید در نظر بگیریم که هر شرایطی که کشور درگیر جنگی با این ابعاد می‌شود، همان تأثیراتی که روی انسان‌ها می‌گذارد، می‌تواند روی حیوانات نیز داشته باشد. مثلاً در بحث زیست‌محیطی، در مورد انفجار آن پالایشگاه و آلودگی هوایی که برای تهران وجود داشت، ما مراجعه‌کننده‌هایی از بیماری‌های تنفسی عجیب و غریب داشتیم. حتی مواردی از تلف شدن برخی از حیوانات را در این قضیه داشتیم. همچنین تأمین نشدن یک سری مایحتاج اولیه آن‌ها مثل غذا و دارو، یا استرس‌هایی که به خاطر جابجایی افراد اتفاق می‌افتد و سفرهای ناخواسته‌ای که برایشان پیش می‌آید، می‌تواند وضعیت زندگی طبیعی آن‌ها را به عنوان یک حیوان خانگی یا حتی به عنوان یک دام بزرگ‌تر در شرایط دامداری‌ها تحت تأثیر قرار دهد. از این قضیه اصلاً نمی‌شود گذشت.
اما در مورد دامپزشکانی که درگیر این موضوع هستند، کاهش ساعت کاری خیلی چیزی بود که از ابتدای این جریان اتفاق افتاد. خیلی از مراکز ما تحت تأثیر انفجارهایی که رخ می‌داد، ناچار به کاهش ساعت کاری شدند. این کاهش ساعت کاری در شرایطی اتفاق افتاد که به عید نوروز خیلی نزدیک بود. این نزدیکی به عید نوروز تأثیر خیلی جدی می‌گذارد؛ چراکه کار دامپزشکی، خواسته و ناخواسته، یک بُعد کسب‌وکاری دارد و در این بُعد کسب‌وکاری خیلی تحت تأثیر اتفاقاتی مثل نوروز و تعطیلات قرار می‌گیرد. به دنبال این موضوع، بخش بزرگی از ساعت کاری در زمانی که شاید حسابی روی آن کرده بود که آقا من قرار است در این ساعت یک گردش مالی خوبی از مراجعینم داشته باشم، از دست رفت.
حکیم مهر: آیا می‌توانید بیشتر توضیح دهید که کاهش ساعت کاری دقیقاً چگونه بر درآمد و خدمات‌رسانی شما تأثیر گذاشته است؟
بله، ببینید وقتی شما یک بیمارستان یا کلینیک دامپزشکی دارید که به صورت شبانه‌روزی یا در ساعات طولانی فعالیت می‌کرد، طبیعتاً بخش قابل‌توجهی از درآمد شما از ساعات شبانه یا ساعاتی که مردم بعد از کار مراجعه میکنند، تأمین می‌شود. وقتی این ساعات کاهش پیدا می‌کند، نه تنها درآمد کم می‌شود، بلکه بسیاری از خدمات اورژانسی که نیاز به رسیدگی در شب داشتند، دیگر قابل ارائه نیستند. این یعنی هم از نظر مالی و هم از نظر کیفیت خدمات، ضربه می‌خوریم.
حکیم مهر: آیا مسائل اقتصادی دیگری نیز بر فعالیت دامپزشکان تأثیر گذاشته است؟
بله، نکته دیگری که باید در نظر بگیریم این است که ما در بحث اقتصاد با یک تورم نقطه‌ای ۱۱۲ درصدی در اسفندماه مواجه بودیم و این تورم نقطه‌ای قطعاً دامپزشکان را نیز شامل می‌شود. دامپزشکانی که قطعاً همه همکاران من با این موضوع موافق خواهند بود که افزایش تعرفه‌ها یا موارد این‌چنینی شاید با این وضعیتی که الان در آن قرار داریم، حتی نصفی از تورم موجود را هم پوشش نخواهد داد. اصلاً غیرمنطقی و غیرممکن است که درآمد دامپزشک بخواهد با تورم پیشروی کند.
پس کاهش ساعت کاری را در کنار این مسئله افت درآمدی دامپزشک باید کنار هم قرار دهیم. حالا این را هم در نظر بگیریم که دامپزشکان در این قضیه صنف مظلومی محسوب می‌شوند؛ یعنی جزو آن مواردی هستند که خیلی سریع ممکن است از سبد یک خانوار کنار گذاشته شود. خیلی سریع ممکن است در اولویت‌های دوم، سوم و چهارم قرار بگیرد برای آن مراجعه‌کننده‌ای که بالاخره انگیزه مالی می‌خواهد برای این موضوع برای آن دامپزشک داشته باشد.
حکیم مهر: آیا شاهد تعطیلی مراکز دامپزشکی بوده‌اید؟
بله، خیلی از مراکز را از همکارانمان می‌شنیدیم که تعطیل شده بودند. خیلی از مراجعین‌مان را می‌شنیدیم که شخص مدت‌ها مثلا پنج سال، هفت سال، هشت سال با دامپزشک ثابتی به عنوان دکتر معالج خود کار می‌کرده، به آن دامپزشک عادت داشته و بهترین نتیجه‌گیری را در مورد درمان حیوان خانگی خود داشته است. اما آن دامپزشک دیگر الان به خاطر شرایط موجود نیست و مطبش تعطیل شده است. اتفاقات این‌چنینی رخ داده و خب این‌گونه درگیری‌ها را هم در بین همکارانمان مشاهده می‌کردیم.
حکیم مهر: این شرایط چه تأثیراتی بر روحیه و وضعیت دامپزشکان داشته است؟
هم از بعد مالی و هم از بعد روحی و روانی، چون به هر شکل دامپزشکی همواره از دید بنده شغلی است که شما باید همواره پای کار باشید؛ یعنی شغل خدماتی به طور کلی به همین شکل است. شما در هر لحظه‌ای که جایگاه را خالی کنید و حضور نداشته باشید، باید این توقع را داشته باشید که هر آن چیزی که در اختیار دارید، هر آن چیزی که سال‌ها برایش زحمت کشیده شده، خیلی راحت می‌تواند از دست برود. یعنی ما دامپزشکان بخش خصوصی مثل یک شغل دولتی نیستیم که در صورت اتفاقات این‌چنینی چیزی به عنوان امنیت شغلی برایمان وجود داشته باشد. همه چیز برمی‌گردد به آن ارتباط و فعالیت مؤثری که شما با مخاطب خود دارید و این خیلی راحت می‌تواند از دست برود.
این است که در این چند بُعدی که خدمتتان عرض کردم، فعالیت به شدت تحت تأثیر قرار گرفت و وضعیت خیلی بدی را هم برای همه همکاران ما ایجاد کرده، هم به لحاظ روحی و روانی، هم به لحاظ اقتصادی و درواقع تا بخش خیلی زیادی هم به لحاظ مراجعین‌شان و کارهای طبیعی که باید انجام می‌دادند.
و نکته ناراحت‌کننده‌اش این است که در شرایط این‌چنینی شما نمی‌توانید نقطه‌گذاری هم برای پایان این جریان داشته باشید؛ یعنی نمی‌توانید یک نقشه اقتصادی یا نقشه کاری برای خودتان داشته باشید که مثلا در این نقطه این قضیه تمام خواهد شد. چون برای هیچ‌کسی این جریان مشخص نیست که پایانش چه خواهد بود. این است که این موضوع مقداری قضیه را سخت‌تر خواهد کرد.
حکیم مهر: در حوزه تغییر الگوی بیماری‌ها، آیا اتفاقی افتاده است؟ مثلاً آیا انفجارها باعث ایجاد استرس در حیوانات شده است؟
صد درصد. همان‌طور که در ابتدای صحبت خدمتتان عرض کردم، بُعد حیوانات برای ما اولین بُعدی بود که تحت تأثیر قرار گرفت. ما با حجم بالایی از بیماری‌های تنفسی مواجه شدیم که به دنبال انفجارها، مخصوصا در مناطق نزدیک به محل حادثه و حوزه نفتی که دچار آسیب شده بود، بیماری‌های تنفسی به شکل بسیار جدی افزایش یافتند. نکته مهم‌تر و ویژه‌تر این بود که ما آمادگی برای مواجهه با چنین شرایطی نداشتیم؛ چون این موضوع در روتین کاری ما نبوده است. یک اتفاق کاملاً ویژه و جدید رخ داده که حجم زیادی از مواد سوختی نفتی وارد هوای شهری شده است. حتی باید بگویم که ما تلفاتی در برخی از حیوانات را در این قضیه مشاهده کردیم.
نکته دوم این است که همواره در بحث درمان حیوانات خانگی، استرس به عنوان یک عامل تأثیرگذار همیشگی می‌تواند روی کل بیماری‌ها تأثیر بگذارد. به شکل پایه، ما همیشه این را مد نظر داشتیم که اگر بیمار کلیوی تحت استرس قرار بگیرد، شرایطش بدتر می‌شود. اگر بیمار قلبی تحت استرس قرار بگیرد، مسلماً شرایط بدتری پیدا می‌کند. این قضیه در حال حاضر شدت بیشتری پیدا کرده و در بحث درمان ما به طور خیلی روتین و عادی دیده می‌شود.
در کار شخصی خودم دارم عرض می‌کنم که هفته‌ای ده تا دوازده نسخه داروهای آرام‌بخش برای کمک به وضعیت استرسی حیوانات به طور ثابت تجویز می‌شود. تازه بخش تلفنی‌اش را هم باید در نظر بگیریم که خیلی از دوستان از تهران رفته‌اند و لطف دارند به ما زنگ می‌زنند و می‌گویند شرایط حیوان خانگی‌شان از نظر روحی و روانی به هم ریخته و تقاضای دارو دارند که کمی بهتر شود.
این است که مسلماً در مورد حیوانات، چون تحلیل منطقی نسبت به شرایط وجود ندارد، استرس تا مرز منجر به بیماری برایشان ایجاد کرده و کاملاً این موضوع دیده می‌شود.
حکیم مهر: تأثیر قطعی اینترنت و پیام‌رسان‌های خارجی در کار شما چقدر بوده است؟ بالاخره شما قبلاً یک راه ارتباطی با صاحبان حیوانات داشتید، الان این ارتباط به چه شکل است؟
مسلماً در دنیایی که زندگی میکنیم، غیرممکن است که یک کسب‌وکار در هر سطحی بخواهد وجود داشته باشد و بتواند خارج از فضای اینترنتی فعالیت کند. بعد تبلیغاتی و بعد ارتباطات روتینی که اینترنت برای ما تأمین می‌کرد، یک بحث بسیار مهم است. موضوع دیگر این است که اینترنت به عنوان یک ابزار برای اطلاع‌رسانی در سطح کشور و در سطح مسائل مختلف می‌توانسته بسیار کمک‌کننده باشد. استفاده‌هایی که مردم از چت‌جی‌پی‌تی به عنوان ابزارهای هوش مصنوعی انجام می‌دادند، تا سرچ‌های معمولی که در گوگل اتفاق می‌افتاد، همه این‌ها مسلماً از دست رفته است.
این را باید در کنار این موضوع قرار دهیم که همان‌طور که مستحضر هستید، ما در کشورمان رسانه مدونی که بتواند تبلیغ یا آموزش در حوزه دامپزشکی داشته باشد، هرگز نداشتیم. آن چیزی که حتی در رادیو و تلویزیون ما هم وجود دارد، در حد یک اشاره بسیار کوچک و گذرا است. ما اصلاً در حوزه آموزش دامپزشکی تاکنون ورودی به این قضیه نداشتیم. این است که با حذف رسانه‌های اجتماعی مثل اینستاگرام، ما هم در بحث آموزش‌مان، هم در تبلیغات‌مان و خیلی از مسائل دیگر، یک بُعد بسیار مهم و یک بازوی بسیار بزرگ را از دست می‌دهیم.
این را در کنار اینکه برخی از همکارانی که ممکن است مدت زمان کاری‌شان به کمتر از دو سه سال برسد و سابقه کمتری داشته باشند، بسیار به این ابزار متکی هستند تا بتوانند جایگاه خودشان را در این حرفه و صنعت پیدا کنند و بتوانند فعالیت خودشان را داشته باشند، قرار دهیم. چیزهایی که مشاهده می‌کردیم، یک ویدیوی ساده در مورد آموزش بیماری کلیوی، ویدیوی ساده در مورد یک جراحی خاص که می‌توانست انجام شود، باعث میشد هم بُعد اطلاع‌رسانی را داشته باشد و هم دامپزشک به عنوان کسی که توانایی انجام یک کار حرفه‌ای را دارد، به آن بازاری که متقاضی آن خدمت است، شناسانده شود. الان همه این‌ها از دست رفته است.
مستحضر هستید که مثلاً ما دامپزشکی را در جایی داریم که فلان جراحی را بسیار عالی انجام می‌دهد، خب وقتی این اصلاً دیده نمی‌شود، چطور مراجعه‌کننده می‌تواند این را پیدا کند؟ نه رسانه‌ای داریم که بتواند این را تبلیغ کند و نه هیچ ابزار دیگری. اتصال دامپزشک به فضای مجازی و شبکه‌سازی، چیزی است که در دنیای امروز غیرقابل جدا شدن است و با کلی ابزارهای تبلیغاتی گسترده‌تر نیز بسیار روی آن مانور می‌دهند و از آن استفاده میکنند. ما در شرایطی هستیم که آن ابزار را در اختیار نداریم، ولی در عین حال این امکان را نیز از دست دادیم.
حکیم مهر: آیا راهکار جایگزینی برای این موضوع پیدا کرده‌اید؟
راهکارهای جایگزین بسیار محدود است. ما سعی میکنیم از طریق تماس‌های تلفنی و پیامک ارتباط داشته باشیم، اما این به هیچ‌وجه جایگزین مناسبی نیست. تصور کنید یک دامپزشک جوان که تازه کارش را شروع کرده و هنوز شناخته نشده، چطور می‌تواند بدون اینستاگرام و بدون ابزارهای دیجیتال، خودش را به مخاطبان معرفی کند؟ این یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های پیش روی ماست.
حکیم مهر: اگر بخواهیم یک مسئله را به عنوان مهم‌ترین چالش امروز شما به عنوان یکی از فعالان بخش خصوصی دامپزشکی مطرح کنیم و یک خواسته از مسئولین داشته باشیم، آن چالش و آن خواسته چیست؟
من فکر می‌کنم چیزهایی که خودتان مطرح کردید، یکی در بحث اینترنت است. من شنیدم که مطرح شده بود که برای برخی از مشاغل خاص و برای برخی از تجار، فضای اینترنتی در نظر گرفته می‌شود. خب ما دامپزشک‌ها خیلی وقت‌ها عادت کرده‌ایم که در این سال‌ها به خصوص در بخش خصوصی، در این شرایط دیده نمی‌شویم. به نظر من اگر چنین بستری فراهم شود و زمانی که در اختیار برخی از مشاغل اینترنت آزاد قرار بگیرد، خیلی کمک‌کننده خواهد بود که این موضوع برای دامپزشکان هم وجود داشته باشد، در بعد آموزش، تبلیغات و کارهایی که به این شکل انجام می‌شود.
موضوع دوم ما هم این است که ما واقعیت در بحث تأمین یک سری مواد، وسایل و داروها از قدیم‌الأیام دچار مشکل هستیم و هیچ ساختار مدونی برای این موضوع وجود ندارد. چالش جنگ این موضوع را جدی‌تر کرده است. به نظر من بزرگ‌ترین چالش همکاران در حال حاضر این است که با توجه به شرایط جنگی، در تأمین کردن یک سری اقلام اولیه خودشان مثل یک سری از داروها و تجهیزات مصرفی، واقعاً گیر میکنند. یعنی من خیلی از همکاران را می‌بینم که در شرایط خاص مجبور می‌شوند به بیست جا زنگ بزنند و با یک قیمت خیلی بالاتری این را تأمین کنند.
من اگر بخواهم یک خواسته‌ای داشته باشم که به صنف من کمک کند، این را مطرح می‌کنم که کاش همان‌طوری که ما برای سیستم‌های پزشکی، کانال‌های محکمی برای تأمین کردن این چیزها داریم و در آن شرایط به عنوان یک نیاز کشوری دیده می‌شود، این را در نظر بگیریم که دامپزشکی ما علی‌الخصوص در دامپزشکی حیوان خانگی، در شرایط فعلی یک جز جدایی‌ناپذیر شهرمان است. نمی‌توانیم ندیده بگیریم، نمی‌شود درش را بست و تعطیلش کرد. پس حداقل کمک کنیم به اینکه زیرساخت‌های مورد نیازش تأمین شود که بتوانند این افراد در واقع کار و زندگی داشته باشند.
حکیم مهر: خیلی از شما ممنونم. سوال من تمام شد. اگر نکته آخری دارید، در خدمتتان هستم.
فقط آرزوی روزهای بهتری را برای همکارانم و در واقع همه افرادی که از این قضیه متأثر شدند، می‌کنم. امیدوارم که سلامتی، هم به بعد روانی و هم به بعد جسمی، زودتر به کشور ما برگردد و روزهای بهتری را در کنار همدیگر ببینیم.
حکیم مهر: ممنون از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید.
تا بوده همین بوده دکتر، تورم هم همین شکلی بوده و بسیاری از کسب و کار ها هم مثل ما هستند، یه ماه کار نکنی همه چیز رو از دست دادی باید برگردی سر نقطه اول اومدن پناهگاه. همین چند روز قبل بود تو دهات نا یه سگ سوسول شهری رو آورده بودن جلوی سگ های روستا. یهو یکیش حمله کرد و زبان این فلک زده رو پاره کرد. دامدار عزیز ما هم با اعتماد بنفس گفت چیزی نشده زرده چوپه بزن بهش آمده اند آبادی، لابه لای سگ های گله ما درمانشان میکنیم. نگرانشان نباشید. با نرخ های پایین ما برای دام کوچک خیلی ها تصمیم دارند همینجا بزارن و دیگر برشان نگرانند تهران این جنگ و اتفاقاتش هم بساط حامی هارو جمع کرد و هم پت داشتن از مد انداخت 
ننگ بر آن که شک کند .
درود خدا بر همه‌ی سربازان شجاع دل وطن .
سرافراز،و اباد باد ایران .