آمادگی قبلی باعث شد دوران جنگ ۳۹ ‌روزه رمضان را به خوبی مدیریت کنیم/ تجاوز دشمن به تعدادی از ادارات دامپزشکی را به سازمان بهداشت جهانی دام منعکس کردیم

حکیم مهر- محسن طاهرمیرزایی: سازمان دامپزشکی کشور یکی از نهادهایی است که در سایه سکوت رسانه‌ای، خدمات بزرگی را به تولید و امنیت غذایی کشور در طول جنگ اخیر روا داشت. سازمانی با سه محور فعالیت بهداشتی، نظارتی و تشخیصی که حفظ سرمایه دامی، تأمین و تضمین ایمنی غذایی و ارتقای بهداشت عمومی جامعه را بر دوش می‌کشد و به گفته رئیس این سازمان، در این ایام جنگی، توانست با پیش‌بینی‌های از‌ پیش ‌انجام‌شده و مدیریت بحران، ضمن حفاظت از همکاران و تأسیسات خود، اجازه ندهد حتی یک رأس دام یا یک قطعه طیور به دلیل کمبود دارو و واکسن تلف شود.

«دکتر علیرضا رفیعی‌پور» رئیس سازمان دامپزشکی کشور، در گفت‌وگویی مفصل با پایگاه خبری حکیم مهر، از جزئیات فعالیت‌های این سازمان در دوران جنگ رمضان می‌گوید؛ از ادامه واکسیناسیون ۳۶۵ روزه دام، طیور و آبزیان گرفته تا مدیریت واردات نهاده‌های بهداشتی از مسیرهای جایگزین، پیگیری تأمین ارز برای ترخیص دارو و واکسن از گمرک، شهادت دختر و خواهر همکاران دامپزشک در حملات دشمن، تخریب بخشی از تأسیسات و ادارات و آغاز بازسازی و اسکان مجدد همکاران. گفت‌وگویی که نشان می‌دهد در میانه‌ی رعب و وحشت جنگ، عده‌ای بی‌سروصدا ایستاده بودند تا سفره مردم از امنیت غذایی خالی نشود.

حکیم مهر: در جنگ ۳۹ ‌روزه موسوم به جنگ رمضان، کشور مورد تهاجم آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گرفت. نقش و سهم سازمان دامپزشکی کشور و دامپزشکان در این دفاع چه بود و چقدر توانستند به بهبود شرایط کمک کنند؟

از حضور شما در صحنه و پای کار بودنتان برای اطلاع‌رسانی صحیح و آگاه‌سازی مخاطبان سپاسگزارم. من هم به هر شکل، سال‌هاست موضوع رسانه شما را با نگاه تخصصی دنبال می‌کنم و همان‌طور که خودتان می‌دانید، حکیم مهر همواره مورد توجه ما بوده و هست. برای شما و همه همکارانتان آرزوی سلامتی و توفیق داریم، ان‌شاءالله. امیدوارم آنچه در این مصاحبه عرض می‌کنم، کمکی به آرامش جامعه کند.

سازمان دامپزشکی تفاوت مهمی با دیگر دستگاه‌ها دارد. فعالیت‌های این سازمان در سه محور اصلی انجام می‌شود: اقدامات بهداشتی، اقدامات نظارتی و اقدامات تشخیصی. هر سه وظیفه از اهمیت حیاتی برخوردار است.

این سه بعد فعالیت در نهایت منجر به سه دستاورد اساسی می‌شود: حفظ و حراست از سرمایه دامی کشور، تأمین و تضمین امنیت و ایمنی غذایی کشور و تضمین سلامت، کیفیت و بهداشتی بودن ۱۷‌ میلیون تن فرآورده خام دامی تولید شده و ارتقای بهداشت عمومی و سلامت جامعه.

این سه بعد فعالیت، اگر قرار است منجر به پشتیبانی از تولید و استقلال تولیدی کشور شود، نیاز به پیش‌بینی و برنامه‌ریزی از پیش دارد. سازمان دامپزشکی همواره باید تهیه نهاده‌های بهداشتی، ملزومات، تجهیزات، امکانات و کیت‌های مورد نیاز برای فعالیت‌های بهداشتی، تشخیصی و نظارتی را از قبل پیش‌بینی و تأمین کند.

حکیم مهر: پیش‌بینی و تأمین واکسن‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های دامپزشکی چگونه انجام می‌شود؟

در حوزه اقدامات بهداشتی، تأمین واکسن برای کنترل بیماری‌های دامی و بیماری‌های مشترک بین انسان و دام از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این واکسن‌ها در سردخانه‌ها، مراکز توزیع و مراکز پخش برون‌استانی و شهرستانی نگهداری می‌شوند و طبق پروتکل‌های بهداشتی ابلاغی، در طول ۳۶۵ ‌روز سال، در زمان‌های اجرای برنامه واکسیناسیون دام، طیور و آبزیان، توزیع و تزریق می‌شوند.

نکته مهم این است که واکسن، چه تولید داخل و چه وارداتی، باید حداقل پنج تا شش ماه قبل سفارش‌گذاری شود. این سفارش‌ها توسط واردکنندگان و تولیدکنندگان طبق روال سال‌های گذشته انجام شده و همین آمادگی قبلی باعث شد دوران جنگ ۳۹ ‌روزه رمضان را به خوبی مدیریت کنیم.

حکیم مهر: آیا در دوران جنگ رمضان کمبودی در حوزه نهاده‌های دامپزشکی وجود داشت؟

شاید در برخی اقلام و نهاده‌های عمومی کمبودهایی در کشور مشاهده شد، اما در حوزه نهاده‌های دامپزشکی شامل دارو، واکسن، مواد بیولوژیک، مکمل‌ها، سموم ضدعفونی‌کننده و افزودنی‌های زیستی، هیچ کمبودی گزارش نشد. این پیش‌بینی‌ها در شرایط عادی و بدون بحران، باعث شد شرایط جنگی را نیز با همان توانمندی، آمادگی و تاب‌آوری که از قبل داشتیم، مدیریت کنیم و الحمدلله تولید در حوزه دام، طیور، آبزیان و زنبور عسل بدون مشکل و بدون بیماری ادامه یافت.

حکیم مهر: نقش همکاران سازمان در بخش خصوصی و دولتی در دوران جنگ چه بود؟

در شرایط جنگی، فعالیت‌ها و نظارت‌های همکاران ما، چه در بخش خصوصی و چه در بخش دولتی، بزرگ‌ترین خدمت به تولید بود.

حکیم مهر: اقدامات شما در دوران جنگ رمضان شامل چه مواردی بود؟

برای جنگ رمضان، در استان‌ها و شهرستان‌های مختلف مأموریت‌های کاری داشتم و اولین اقدام، دریافت گزارش بیماری‌ها بود؛ اینکه استان‌ها و شهرستان‌های ما چه بیماری‌هایی را، چه در حوزه دام، چه در حوزه طیور، چه در حوزه آبزیان و زنبور عسل، گزارش کرده‌اند یا نکرده‌اند.

حکیم مهر: وضعیت بیماری‌ها در کشور در آن دوران چگونه بود؟

ما از یک شرایط کاملاً امن و مطلوب در کانون‌های بیماری در همه حوزه‌ها، چه استراتژیک و چه مدیریتی، برخوردار بودیم. در دسترس بودن و وفور خدمات بهداشتی دامپزشکی و نهاده‌های بهداشتی دامپزشکی باعث شد شرایط جنگی را به لطف خدا بسیار مناسب مدیریت کنیم. در حال حاضر نیز هم ماده اولیه برای تولید نهاده‌های بهداشتی دامپزشکی و هم محصولات حوزه دارو و واکسن، پیش‌بینی‌هایی که از گذشته انجام شده، ذخیره موجود در انبارهای سازمان و شرکت‌ها، پوشش ذخیره چهار تا شش ماهه را تأمین می‌کند.

حکیم مهر: واردات نهاده‌های بهداشتی دامپزشکی در ایام جنگ چگونه مدیریت شد؟

در ایام جنگ، مسیرهای واردات تغییر کرد؛ ممکن است مسیر هوایی به زمینی یا دریایی تغییر یافته باشد، یا از منابع و مبادی ورودی دیگری مانند مسیرهای ریلی و مرزهای زمینی وارد شده باشد. با استفاده از اختیاراتی که هیئت دولت به سازمان داده بود، آن میزان نهاده‌های بهداشتی که نیاز به واردات داشت، از بنادر، مرزهای زمینی و مسیرهای ریلی کشور مدیریت و وارد شد.

حکیم مهر: آقای دکتر، آیا مراکز و تأسیسات سازمان دامپزشکی در طول جنگ آسیب دیدند؟

بله، متأسفانه نقاط مختلف کشور مورد تعرض رژیم صهیونیستی و آمریکا قرار گرفت و سازمان دامپزشکی نیز از این قاعده مستثنی نبود. برخی ادارات دامپزشکی دچار تخلیه و جابه‌جایی اجباری همکاران شدند. برخی خسارات جزئی مانند شکستن شیشه‌ها و ترک‌خوردگی دیوارها بود و در برخی موارد نیز تخریب کامل مکان رخ داده است. این موارد نشان‌دهنده عدم پایبندی دشمنان به تمام قواعد بین‌المللی است؛ به‌گونه‌ای که بالاخره اداره دامپزشکی، دامداری، انبار حاوی نهاده یا مثلا مرکز آزمایشگاهی مورد حمله واقع شد.

حکیم مهر: آیا دامپزشکان و کارکنان سازمان دامپزشکی کشور در اثر حملات آسیب دیدند یا به شهادت رسیدند؟

بله، متأسفانه ما مواردی از مجروحیت همکاران را در کشور داشتیم. همچنین همکارانی داشتیم که خانواده‌هایشان در این جنگ تقدیم انقلاب شدند.

حکیم مهر: لطفاً در این خصوص بیشتر توضیح دهید.

از جمله این موارد، شهادت دختر همکار عزیزمان در استان تهران و شهرستان دماوند بود. همچنین برادر یکی دیگر از همکارانمان به شهادت رسید. در جریان جنگ تحمیلی رمضان، خواهر یکی دیگر از همکاران در خراسان رضوی نیز به شهادت رسید. این موارد نشان‌دهنده ایثار و فداکاری خانواده بزرگ دامپزشکی کشور در این دوران سخت بوده است.

حکیم مهر: برنامه سازمان دامپزشکی برای بازسازی و احیای مراکز آسیب‌دیده و تقویت زیرساخت‌های دامپزشکی پس از جنگ چیست؟

این موضوع یک اقدام ملی است و تمام دستگاه‌های مرتبط، از جمله سازمان برنامه و بودجه، استانداری‌ها، فرمانداری‌ها و شهرداری‌ها، تکلیف دارند در کنار دستگاه‌های آسیب‌دیده، کمک‌های مرتبط را انجام دهند. ارزیابی خسارت‌ها صورت گرفته و منعکس شده است. سازمان دامپزشکی نیز این اطلاعات را به وزارت جهاد کشاورزی منعکس کرده و این سلسله‌مراتب اطلاعاتی بین دستگاه‌های مرتبط جابه‌جا شده است.

حکیم مهر: اقدامات اجرایی بازسازی از چه زمانی آغاز شد؟

سازمان دامپزشکی برابر با ردیف بودجه موجود در حوزه ساخت‌وساز، مرمت، بازسازی و موارد مرتبط، اقدامات را شروع کرده است. در جاهایی که نیاز به زمان بیشتری بوده، همکارانمان به‌طور موقت در مکان‌های استیجاری مستقر هستند و فعالیت‌های خود را ادامه می‌دهند. بلافاصله پس از پایان جنگ، ارزیابی خسارت، انتقال اطلاعات به دستگاه‌های بالادستی و اقدام به تعمیر، بازسازی و اسکان همکاران آغاز شد.

حکیم مهر: آیا رقمی از میزان خسارت‌های وارده برآورد و اعلام شده است؟

این موضوع را ترجیح می‌دهم در حال حاضر عنوان نکنم.

حکیم مهر: آیا همکاری‌های بین‌المللی سازمان دامپزشکی در شرایط جنگی ادامه داشت و آیا کمک‌های بین‌المللی نیز دریافت شد؟

سؤال بسیار مهمی مطرح کردید. بلافاصله مانند دیگر دستگاه‌های مرتبط با حوزه دامپزشکی، تجاوز دشمن صهیونیستی-آمریکایی را به سازمان بهداشت جهانی دام منعکس کردیم. ما بالاخره یک دستگاه تخصصی، فنی، بهداشتی و خدماتی هستیم که این دستگاه هم در قاعده قواعد و قوانین بین‌المللی مرتبط با دارو و غذا و هم در حوزه تحریم‌ها نباید مورد تعرض قرار گیرد.

حکیم مهر: آیا اعتراض سازمان به سازمان بهداشت جهانی دام نتیجه‌ای داشت؟

بله، اعتراض خود را به دوستان اعلام کردیم و همچنان منتظر پاسخ هستیم.

حکیم مهر: وضعیت ارتباطات بین‌المللی سازمان دامپزشکی در حال حاضر چگونه است؟

ارتباطات بین‌المللی ما همچنان برقرار است. ایمیل‌های متعددی با کشورهای همسایه و همچنین کشورهای بزرگ جهان مانند چین و روسیه رد و بدل می‌شود و ارتباطات کاری ما در حوزه‌های تخصصی برقرار است.

حکیم مهر: در روزهای جنگ، تأمین دارو و واکسن‌های دامی با چالش مواجه شد یا نه و اگر شد، چگونه مدیریت شد؟

همان‌طور که عرض کردم، ما کار بسیار ارزشمندی را در سازمان دامپزشکی انجام می‌دهیم و همچنان ادامه می‌دهیم و آن، حفظ ارتباط منظم و سازمان‌یافته با تشکل‌ها، مراکز تهیه واکسن، مراکز توزیع واکسن، همکاران واکسیناتور و بخش خصوصی است.

خود من طی این دوران جنگ رمضان، چند جلسه با انجمن واردکنندگان و سندیکای تولیدکنندگان برگزار کردم. همکاران ما در معاونت تشخیص و درمان و دفتر دارو و درمان نیز جلسات مرتب و منظمی با این عزیزان داشتند. حتی تلاش کردیم تأمین ارز اقلام مورد نیاز را نیز پیگیری کنیم.

یکی از نکات بسیار مهم این بود که حجم قابل‌توجهی از اقلام دارو، واکسن، ریزمغذی‌ها و مکمل‌ها پیش‌تر وارد کشور شده و در انبارهای داخلی موجود بود، اما به دلیل عدم تأمین ارز، ترخیص نشده بود. تلاش کردیم در ماه گذشته ارز این اقلام نیز تأمین شود. این اقلام ترخیص شدند از انبارهای گمرک و به مراکز تولیدی و کارخانجات تولید دارو و واکسن منتقل شدند.

حکیم مهر: نتیجه این هماهنگی‌ها و جلسات مستمر چه بود؟

این همدلی و همراهی و جلسات مستمر و منظم با عزیزان تولیدکننده در حوزه دارو و مواد بیولوژیک، ریزمغذی، واکسن و همچنین واردکنندگان باعث شد که ما همواره به‌روز باشیم.

حکیم مهر: اگر کمبودی در اقلام خاص وجود داشت، سازمان چگونه آن را مدیریت کرد؟

اگر محصولی نیاز به تأمین ارز داشت، تلاش کردیم ارز آن تأمین شود. اگر امکان ارسال هوایی نبود، مسیرهای جایگزین برای ورود کالا به کشور فراهم شد. در کنار آن، تولیدکنندگان عزیزمان نیز به دلیل داشتن ذخیره کافی از مواد اولیه، تولید خود را طی این چهل تا چهل‌وپنج روز گذشته به وفور و بدون هیچ مشکلی ادامه دادند.

حکیم مهر: آیا در عمل کمبود خاصی در حوزه دارو و واکسن گزارش شد؟

به لطف خدا، ما با موضوع کمبود خاصی مواجه نشدیم. به‌صورت موردی، ممکن بود مرغدار یا دامدار عزیزی تماس بگیرد و اعلام کند فلان واکسن موجود نیست. به محض پیگیری از طریق همکاران استان، مشخص می‌شد که این واکسن از مرکز مایه‌کوبی دیگری یا استان همسایه قابل تأمین است. الحمدلله از بابت تأمین واکسن و دارو برای تولیدکنندگان عزیز در حوزه دام و طیور مشکلی نداشتیم.

حکیم مهر: ممنون از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید.