حکیم مهر- محسن طاهرمیرزایی: در حالی که بسیاری از استان‌های کشور هنوز از تشکیل انجمن‌های صنفی تخصصی برای مسئولین فنی بهداشتی دامپزشکی بهره‌مند نشده‌اند، انجمن صنفی مسئولین و دستیاران فنی بهداشتی دامپزشکی استان خراسان رضوی با بیش از دو دهه سابقه فعالیت، همواره به عنوان یکی از پیشگامان این عرصه شناخته می‌شود. با این حال، پشت این سابقه درخشان، چالش‌های ساختاری و حقوقی عمیقی نهفته است که سلامت حرفه‌ای و امنیت شغلی هزاران ناظر دامپزشکی را تهدید می‌کند.
گفت‌وگوی پیش‌روی حکیم مهر با «مهندس شهرام شهلایی» رئیس انجمن صنفی مسئولین و دستیاران فنی بهداشتی دامپزشکی خراسان رضوی، پرده از واقعیت‌های تلخ صنف ناظران فنی برمی‌دارد؛ از آشفتگی‌های حاکم بر تعرفه‌های دستمزد و مقاومت اداره کل دامپزشکی در اجرای مصوبات وزارت کار، تا حذف‌های سلیقه‌ای و بی‌ثباتی شغلی که ناشی از تفسیرهای سلیقه‌ای از مکاتبات اداری قدیمی است.
مهندس شهلایی در این گفتگوی مفصل با حکیم مهر، به تشریح راهکارهای حقوقی و اجرایی می‌پردازد؛ از تأیید احکام دیوان عدالت اداری مبنی بر حق «جمع ضرایب» برای محاسبه حقوق، تا ضرورت جداسازی کامل فرآیند «نظارت» از «انتخاب» توسط کارفرما. او با اشاره به تغییرات مدیریتی و تأثیر آن بر روند شفافیت در جانمایی مسئولین فنی، هشدار می‌دهد که بدون اراده‌ای قاطع برای حل معضلات ساختاری و قطع دست‌اندازی‌های غیرقانونی، آرامش و عدالت صنفی به این قشر زحمتکش باز نخواهد گشت. این مصاحبه، روایتی کامل از تلاش‌های انجمن برای احقاق حقوق صنفی در بستر چالش‌های اداری و حقوقی کشور است.
حکیم مهر: در ابتدا می‌خواهیم نگاهی به وضعیت کلی مسئولین فنی بهداشتی دامپزشکی در استان خراسان رضوی بیندازیم. شما چه ارزیابی‌ای از نحوه فعالیت این عزیزان در استان دارید و دیدگاه انجمن صنفی شما نسبت به عملکرد خود و نهادهای نظارتی چیست؟
همکاران ما در استان خراسان رضوی، از نظر ساختاری و چالش‌ها، تفاوت بنیادینی با مسئولین فنی در سایر نقاط کشور ندارند؛ تنها تفاوت در شدت و ضعف برخی از این مشکلات است. در ادوار گذشته، ما تلاش کردیم تا با ایجاد تعامل سازنده با نظام دامپزشکی و انجمن صنفی، بسترهایی برای حل این معضلات فراهم کنیم. حاصل آن تلاش‌ها، تشکیل «کارگروه ارزشیابی» و همچنین فرآیند «جانمایی مسئولین فنی بهداشتی» بود.
در سه سال گذشته که این فرآیند با جدیت دنبال شد، تلاش کردیم تا اصول شفافیت و عقلانیت را در تعیین و ارزشیابی مسئولین فنی رعایت کنیم. متأسفانه، قوانین بالادستی خلل‌هایی را در اجرای کامل این روند ایجاد کرده‌اند. به ویژه در ماه‌های اخیر، با وجود راهبردهایی که کارفرمایان ارائه میدهند، ما در فرآیند تعیین مسئولین بهداشتی با چالش‌هایی روبرو هستیم.
در آن کارگروه، ما یک «نظام سایتی» طراحی کرده بودیم. بر اساس این نظام، همکاران (مسئولین فنی و دستیاران) بر اساس اولویت ثبت‌نام و امتیاز کسب‌شده در فرآیند ارزشیابی، رتبه‌بندی می‌شدند و کارفرمایان نیز درخواست‌های خود را در همان سامانه ثبت می‌کردند. این هماهنگی باعث می‌شد تا بر اساس جدول امتیازات، فرآیند به‌کارگیری به صورت شفاف انجام شود. اما متأسفانه با تغییر دوره‌های مدیریتی و عوض شدن افراد در هیئت حاکمه دولت در بخش دامپزشکی، این روند تحت تأثیر قرار گرفته است. بسیاری از مدیران جدید، دیدگاه حامی مسئولین فنی بهداشتی ندارند و عملاً چارچوب‌های اجرایی پیش‌بینی‌شده، دیگر رضایت‌بخش نیست.
حکیم مهر: اشاره کردید که تغییرات مدیریتی تأثیرگذار بوده است. آیا این بی‌ثباتی مدیریتی، فرآیند شفاف‌سازی که پیش‌تر ایجاد شده بود را نیز تحت تأثیر قرار داده است؟
دقیقاً. همان‌طور که گفتم، تغییر نگاه در لایه‌های مدیریتی کلان، باعث شده تا آن سازوکارهای شفاف قبلی که با همکاری انجمن و نظام دامپزشکی شکل گرفته بود، عملاً از رده خارج شود یا نادیده گرفته شود. این مسئله باعث شده تا مسئولین فنی احساس کنند که پروسه شفاف و مبتنی بر شایسته‌سالاری، جای خود را به سلیقه‌های شخصی یا فشارهای مدیریتی داده است.
حکیم مهر: یکی از دغدغه‌های اصلی همکاران، بحث تعرفه‌هاست. وضعیت تعیین و اجرای تعرفه‌های خدمات دامپزشکی در استان چگونه است؟ آیا نوسانات یا ابهاماتی در این زمینه وجود دارد؟
بله، امسال یک آشفتگی خاص در بحث تعرفه‌ها مشاهده می‌شود. هر دو نهاد متولی، یعنی «نظام دامپزشکی» و «سازمان دامپزشکی کشور»، از اعلام رسمی و اجرایی تعرفه‌ها خودداری می‌کنند و عملاً این موضوع را به صورت پاسکاری بین همکاران و نهادهای مختلف پیش می‌برند.
حکیم مهر: اما تعرفه‌ها که اعلام شد؟
بله، تعرفه‌های ابلاغی توسط انجمن صنفی اعلام شده است، اما متأسفانه در مرحله اجرا، اداره کل دامپزشکی از پذیرش آن خودداری می‌کند. نظام دامپزشکی استان نیز اگرچه حمایت‌های شفاهی و ضمنی خود را ابراز داشته است، اما به دلیل وابستگی ساختاری و مستقر بودن در ساختمان‌های تابعه اداره کل، عملاً ناچار به تبعیت از روال اداری اداره کل است.
حکیم مهر: یعنی با وجود حمایت‌های ضمنی نظام، مانع اصلی اجرای تعرفه‌ها، مقاومت یا بی‌توجهی اداره کل دامپزشکی استان است؟
بله، متأسفانه اداره کل دامپزشکی استان، امسال رسماً از پذیرش تعرفه‌های مصوب انجمن خودداری کرده است. ما سال گذشته نیز با این مسئله روبرو بودیم که به صورت رسمی نپذیرفتند و امسال نیز اگرچه هنوز به صورت مکتوب و رسمی اعلام نکرده‌اند که تعرفه‌ها را نمی‌پذیرند، اما در عمل با کارشکنی در فرآیند عقد قراردادها و ایجاد بلاتکلیفی‌های متعدد، مانع اجرای صحیح آن می‌شوند. این وضعیت نامشخص است که به کجا خواهد انجامید.
حکیم مهر: با توجه به این بن‌بست اداری و عدم همکاری اداره کل، انجمن صنفی چه اقدام حقوقی یا قانونی‌ای انجام داده است؟ آیا پرونده‌ای در مراجع قانونی تشکیل شده است؟
بله، انجمن صنفی در سال گذشته دادخواستی را به «دیوان عدالت اداری» تقدیم کرده است. اکنون منتظر تصمیم نهایی دیوان هستیم. امیدواریم با تسریع در پروسه‌های قانونی و توجه به مستندات، این اختلافات حل و فصل شود و حق ما به ما بازگردانده شود.
حکیم مهر: با توجه به مشکلاتی که در بخش‌های قبل اشاره کردید، اگر همین الان امکان داشت راهکارهای اجرایی و فوری را به گوش مسئولین سازمان دامپزشکی، نظام دامپزشکی و مقامات بالاتر برسانید، درخواست اصلی و راهکار نهایی شما برای حل این معضلات چیست؟
انجمن صنفی ما بر اساس مستندات موجود، دو محور اصلی را به عنوان راهکار اساسی مطرح می‌کند. اولویت اول، تعیین تکلیف دقیق دستمزدها و حذف کامل دخالت «نظر کارفرما» در فرآیند انتخاب و تعیین دستمزد مسئولین فنی است. ما مستنداتی داریم که نشان می‌دهد طبق قانون کار، که متولی اصلی چیدمان و برنامه‌ریزی حقوق است، حتی دایره حقوقی وزارت جهاد کشاورزی نیز این رویه را تأیید کرده است. با این حال، سازمان دامپزشکی همچنان با این موضوع مقاومت می‌کند.
حکیم مهر: یعنی نگرانی اصلی انجمن در بخش مالی، دخالت نادرست کارفرما در تعیین دستمزد ناظران است؟
دقیقاً. کار ما یک فرآیند نظارتی است و نباید منافع شخصی یا سلیقه‌ای کارفرما در آن دخیل باشد. اگر سازمان دامپزشکی و نظام دامپزشکی می‌خواستند این بلاتکلیفی پایان یابد، باید از دستگاه‌های صادرکننده مجوز یا هیئت وزیران مطالبه می‌کردند که رویه مشخصی تعیین تکلیف کنند، یا از طریق دیوان عدالت اداری اقدام می‌نمودند. عدم پیگیری این مسیرها باعث شده است که این آشفتگی ادامه یابد.
حکیم مهر: پس راهکار اول، اصرار بر اجرای رویه‌های مصوب وزارت کار و هیئت وزیران در خصوص دستمزد و حذف نفوذ کارفرماست. آیا دغدغه دیگری نیز به جز مسائل مالی وجود دارد؟
بله، مهم‌ترین دغدغه ما، علاوه بر مسائل مالی و امنیت درآمد، «امنیت شغلی» همکاران است. متأسفانه در حال حاضر، کارفرمایان به راحتی می‌توانند مسئولین فنی را حذف کنند. آن‌ها مستمسک خود را در «دو مکاتبه اداری» جستجو می‌کنند که آخرین آن نیز مربوط به سال ۱۴۰۱ توسط رئیس وقت سازمان دامپزشکی (دکتر ماکنعلی) بوده است. این مکاتبه‌ها در واقع تفسیری از نکات سال ۱۳۸۸ (در زمان ریاست دکتر نوروزی) بوده‌اند که متأسفانه باعث شده حق انتخاب از مسئولین فنی گرفته شود و حاکمیت نظارتی نیز به شدت خدشه‌دار گردد.
حکیم مهر: بنابراین چالش دوم، مسئله امنیت شغلی و حذف‌های سلیقه‌ای توسط کارفرمایان است که با استناد به مکاتبات قدیمی توجیه می‌شود. راهکار شما برای حل این بخش از معضل چیست؟
نظر انجمن بر این است که فرآیند «نظارت» و «تعیین مسئولین فنی بهداشتی» باید کاملاً از نظر کارفرما جدا باشد. این موضوع شبیه به این است که یک متهم در دادگاه بخواهد قاضی خود را شخصاً انتخاب کند؛ آیا چنین چیزی در دستگاه قضایی امکان‌پذیر است؟ خیر. بنابراین، ما باید با همین دیدگاه به موضوع نگاه کنیم. ناظر نباید انتخاب‌کننده باشد و نباید تعیین‌کننده نهایی نیز در اختیار منافع کارفرما باشد.
حکیم مهر: یعنی تا زمانی که استقلال ناظر از کارفرما تضمین نشود، مشکل اساساً حل نخواهد شد؟
دقیقاً. تا زمانی که این دو معضل (دخالت در دستمزد و حذف امنیت شغلی) حل نشوند، ساختار مسئولین فنی بهداشتی به درستی کار نخواهد کرد. من احساس می‌کنم که اراده‌ای جدی برای حل این مشکلات در لایه‌های تصمیم‌گیرنده وجود ندارد. متأسفانه به نظر می‌رسد برخی از «بده‌بستان‌های» پنهانی وجود دارد که در آن متضرر اصلی، همکاران مسئولین فنی بهداشتی هستند و منافع این وضعیت، به نفع گروه‌های دیگر تمام می‌شود.
حکیم مهر: متأسفانه در بسیاری از استان‌ها هنوز انجمن صنفی مسئولین فنی بهداشتی دامپزشکی شکل نگرفته است. تشکیل انجمن صنفی چه اهمیتی دارد و چه حمایت‌های مشخصی می‌تواند از همکاران به عمل آورد؟ همچنین شما چه اقداماتی در این راستا انجام داده‌اید؟
انجمن صنفی، شالوده و کانون اصلی همکاران است. این تشکل باید به عنوان «خانه امن» همکاران شناخته شود. انجمن ما در خراسان رضوی، پس از انجمن اصفهان، یکی از قدیمی‌ترین تشکل‌های صنفی در حوزه دامپزشکی است. فرآیند تشکیل تشکیلات ما از سال ۱۳۸۲ آغاز شد و در سال ۱۳۸۳ اولین پروانه فعالیت خود را دریافت کردیم. ما نخستین تشکل صنفی تخصصی دامپزشکی در استان و از قدیمی‌ترین‌ها در سطح کشور هستیم.
حکیم مهر: با توجه به سابقه طولانی انجمن، چرا برخی همکاران هنوز نسبت به عضویت یا اعتماد به آن تردید دارند؟ آیا چالش‌هایی در این زمینه وجود داشته است؟
متأسفانه در گذشته، به دلیل وجود حب و بغض‌های مدیریتی در لایه‌های حاکمیتی، انجمن با مقاومت‌های شدیدی روبرو بود. در برخی دوره‌ها، افرادی که با انجمن همکاری می‌کردند، تحت عنوان «باند» یا گروه‌های خاص برچسب می‌خوردند و حتی در برابر آن‌ها جبهه‌گیری می‌شد. این فضا باعث می‌شد که همکاران احساس کنند عضویت در انجمن ممکن است به نفع شغلی یا حرفه‌ای آن‌ها تمام نشود.
حکیم مهر: اما به نظر می‌رسد در سال‌های اخیر، رویکرد تغییر کرده است. چه عاملی باعث شد این مقاومت‌ها کاهش یابد و تعامل بهتری شکل بگیرد؟
بله، خوشبختانه در دو سال و نیم اخیر، تعامل بسیار خوبی با نظام دامپزشکی ایجاد کرده‌ایم. به ویژه با شروع فرآیند «ارزشیابی» و شفاف‌سازی آن، همکاران احساس کردند که انجمن می‌تواند حامی واقعی آن‌ها باشد. این تغییر نگاه باعث شد تا عضوگیری انجمن رشد خوبی داشته باشد و همکاران به این نتیجه برسند که انجمن می‌تواند در پرونده‌های حقوقی و صنفی آن‌ها یار و یاور باشد.
حکیم مهر: آیا این حمایت‌ها منجر به نتایج ملموس حقوقی برای همکاران شده است؟ مثلاً در پرونده‌های اختلاف با کارفرما؟
بله، ما در بسیاری از پرونده‌های «ماده ۱۹» (قانون کار)، با حضور فعال و رایزنی با نماینده اداره کار و امور اجتماعی، توانستیم احکام بسیار خوبی به نفع همکاران بگیریم. یکی از مهم‌ترین دستاوردها، تأیید «جمع ضرایب» به عنوان مبنای محاسبه حقوق و دستمزد است. این ضرایب، مصوب انجمن صنفی و کانون هستند.
حکیم مهر: یعنی موفق شده‌اید که مبنای محاسبه حقوق، همان تعرفه‌های مصوب انجمن باشد؟ آیا این موضوع تأیید نهایی مراجع بالاتر را نیز داشته است؟
دقیقاً. ما حتی موفق شدیم که رأی شعبه ۲۲ دیوان عدالت اداری را به نفع خودمان بگیریم. در آن پرونده، یکی از کارفرمایان حکمی که اداره کار استان صادر کرده بود را مورد اعتراض قرار داده بود، اما دیوان عدالت اداری حکم اداره کار را تأیید کرد. این یعنی مبنای حقوق همکاران، «جمع ضرایب» مصوب انجمن است و این موضوع از نظر قانونی تثبیت شده است.
حکیم مهر: با وجود این دستاوردها، آیا انجمن در زمینه‌های دیگر با چالشی روبرو است؟
بله، انجمن ما در بخش «رسانه‌ای» و دیده شدن ضعف‌هایی دارد. ما بیشتر بر پایه حق‌عضویت‌ها فعالیت می‌کنیم و تا سال گذشته، عملاً هیچ حق عضویتی از همکاران دریافت نمی‌کردیم و تمام هزینه‌ها بر عهده هیئت مدیره بود. اما در دو تا سه سال گذشته، با دریافت حق عضویت از همکاران، انتظارات نیز افزایش یافته است. همکاران انتظار دارند که انجمن نیز قدم‌های مؤثرتری بردارد.
حکیم مهر: با توجه به تعاملی که اکنون با اداره کار و امور اجتماعی دارید، وضعیت کلی احکام صادره برای همکاران در استان چگونه است؟ آیا مشکل خاصی باقی مانده است؟
الحمدالله، در حال حاضر در استان، تمام احکام صادره بر اساس تعرفه‌های مصوب (جمع ضرایب) است و این مشکل عملاً حل شده است. ما تمام تلاش خود را می‌کنیم تا با حفظ این تعامل سازنده، شرایط موجود را ساماندهی کنیم. هدف نهایی ما بازگرداندن آرامش به صنف مسئولین فنی بهداشتی است و امیدواریم به این هدف دست پیدا کنیم.
حکیم مهر: ممنون از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید.
اقای مهندس شهلایی فردی دلسوز ومطلع در حوزه دامپزشکی هستند . بیانات ایشان کاملا بجا ودرخورتامل است . متاسفانه در اداره کل دامپزشکی خ.رضوی برخورد سلیقه ای وفرمایشی در تصدی وبکارگیری مسئول بهداشتی واحدها صورت می گیرد . ایشان رئیس انجمن پیرا دامپرشکان مسئول فنیی هستند | خیر .ایشان رییس انجمن صنفی مسئولین و دستیاران فنی و بهداشتی دامپزشکی خراسان رضوی هستند نظام دامپزشکی نمیتونه از حق مسئولین فنی بهداشتی دفاع کنه انجمن که دیگه وجهه کمتری داره چکار میتونه بکنه ................... اگر مبالغ مصوب انجمن صنفی مبنای قانونی و ضمانت اجرایی دارد چه کار به اداره دارید خودتان اقدام کنید و اگر ندارد پس اگر برای اداره الزام قانونی اجرایی دارد دیگر به خودتان زحمت ندید اداره برخلاف قانون عمل نمیکند. ایشان هر کسی هستند کاملا حق میگویند فنی هستند سلام و عرض خداقوت واقعا کسی جواب گو نیست بیچاره دامپزشکی.بیچاره مسول فنی و از اون بدتر دستیارش.ودر نهایت ذبح سلامت و بهداشت.تضعیف حقوق مصرف کننده کلا سیستم دامپزشکی سمت کارفرماست و جالب اینجاست هر تخلفی هم که کارفرما انجام میده مسئول فنی باید بازخواست بشه و بعضا تا دادگاه هم رفته اگر هم جلوی تخلف رو بگیره توسط کارفرما همون لحظه کنار گذاشته میشه فقط میتونم بگم واقعا متاسفم برای این سازمان(دامپزشکی و نظام دامپزشکی) بی خاصیت!!! جالبه که حالا دیگه تو این مملکت کارفرما و کار آفرین شدن متهم | کارفرمایی و کارآفرینی که دروغ میگه و زرنگ بازی در میاره ...متهم نیست پس چیه!! | من در سی سال خدمتم ، حتی یک واحد بسته بندی درستکار ندیدم | قبلا میگفتن سرمایه داران خون ملت رو تو شیشه کرده اند،الان اسمشون تغییر کرده شدن کارآفرین! بدترین شغل جهان مسئول فنی دامپزشکی مسئول فنی و ناظر بهداشتی متفاوت اند برخی کارفرمایان عنوان ناظر را ذکر کرده و فقط کف حقوق اداره کار میدهند مثال شما بسیار بسیار عالی بود | اتفاقا مثال نابجایی است مگر تولید کننده مجرم هست که نیاز به قاضی داشته باشد ناظر بهداشتی یا مسئول فنی همکار و همیار تولید کننده برای تولید محصول با کیفیت و سود برابر می‌باشد متاسفانه وضعیت بخش خصوصی در همه زمینه ها در استان بسیار دلسرد کننده است و دلسرد کننده تر ار آن مسوولین استانی هستند که هیچ اقدام و کمکی در این زمینه نمی کنند. 
