به یاد استاد - دکتر سیدحسین حسن‌زاده

به یاد استاد

دکتر سیدحسین حسن‌زاده

خبر درگذشت استاد دکتر علی رضاخانی، ناخوداگاه ما دانشجویان ورودی ۱۳۷۰ دانشکدۀ دامپزشکی دانشگاه شیراز را به سال‌های آغازین دهۀ هفتاد برد. با اینکه دکتر علی رضاخانی از اساتید علوم درمانگاهی بودند اما ما از همان ترم اول تحصیلی با نام ایشان آشنا شدیم! این آشنایی به‌واسطۀ درس ۳ واحدی شیمی آلی بود که مدرسش سرکار خانم اوصیا بودند که به دانشجویان دامپزشکی، توجه خاصی نشان می‌دادند. با یک کنجکاوی ساده، متوجه شدیم که این توجه ایشان به این خاطر است که همسر استاد رضاخانی هستند. بعدها که کلاس‌های درسمان از دانشکدۀ ادبیات به دانشکدۀ دامپزشکی، منتقل شد ایشان را به همراه رزیدنت‌های بخش داخلی در حال معاینۀ دام‌های ارجاعی به کلینیک دانشکده و یا جلسات سخنرانی می‌دیدیم. به مرور با شرکت در جلسات دفاع از پایان‌نامه‌های دانشجویی، بیشتر با منش و روش ایشان آشنا شدیم. یکی از این مباحث مقالات و پایان‌نامه‌های زیر نظر ایشان، مربوط به مسمومیت با خرزهره بود که ذکر ماجرای شناسایی عامل رفع مسمومیت با این گیاه فریبا از زبان استاد رضاخانی خالی از لطف نیست.

استاد رضاخانی تعریف می‌کردند در یکی از سفرهای تفریحی‌شان به مناطق عشایری شیراز، متوجه گیاه خرزهره در محل زندگی عشایر می‌شوند. به اهالی هشدار می‌دهند که مراقب مسمومیت با این گیاه باشند. یکی از اهالی می‌گوید: «برخی از زنان عشایری با جویدن برگ این گیاه اقدام به سقط جنین می‌کنند!» دکتر رضاخانی تاکید می‌کنند که این گیاه، با تاثیری که بر قلب می‌گذارد ممکن است به مرگ آن‌ها بینجامد. مرد عشایری ادامه می‌دهد: «زنان ما از این قضیه، اطلاع دارند. وقتی علائم مسمومیت ظاهر می‌شود با خوردن کمی سرکه، عوارض آن برطرف می‌شود». همین اشارۀ کوتاه، کافی بود تا چندین مقاله و رسالۀ عمومی و تخصصی از این موضوع، استخراج شود و آقای دکتر رضاخانی در یکی از کنفرانس‌های علمی در استرالیا این ماده را با عنوان ‌V285 به عنوان برطرف‌کنندۀ عوارض مسمومیت با گیاه خرزهره به جامعۀ علمی معرفی کردند.

یکی از برکات حضور ایشان در دانشکدۀ دامپزشکی، همکاری‌های علمی بخش قلب و عروق دانشکده پزشکی با دانشکدۀ دامپزشکی بود. خاطرات ایشان از دردسرهای انتقال یکی از دام‌های اصطبل دانشکده - که مبتلا به یک بیماری قلبی نادر بود - به دانشکده علوم پزشکی شیراز برای اکوکاردیوگرافی از خاطراتی هستند که هیچگاه از خاطر ما دانشجویان، فراموش نخواهد شد.

یکی از ویژگی‌های آقای دکتر رضاخانی توجه به علائق دانشجویان بود که گاه فراتر از تدریس واحدهای درسی به آن می‌پرداختند. آقای دکتر رضاخانی وقتی در دورۀ اینترنی علاقۀ ما به مباحث علمی را دیدند با اشاره به نبود منبع خاصی به فارسی در خصوص بیماری‌های اسب، پیشنهاد کردند کتاب Problems in Equine Medicine نوشتۀ کریستوفر براون را ترجمه کنیم. استاد رضاخانی بااینکه به همراه آقای دکتر خلیل بدیعی به‌تازگی ترجمۀ این کتاب را آغاز کرده بودند سخاوتمندانه ادامۀ کار را به گروه ما سپردند. این گروه متشکل از دکتر محمدناصر جویا تفتی، دکتر سید محمد شهشهان، دکتر وحید نعمان و اینجانب، کار ترجمه را قبل از فارغ‌التحصیلی به سامان رساند و ترجمۀ این کتاب با معرفی آقای دکتر رضاخانی به انتشارات نوربخش تهران، در سال ۱۳۷۸ با عنوان طب اسب، چاپ و منتشر شد. همچنین در دوره‌ای که استاد رضاخانی سمت ریاست مرکز نشر دانشگاه شیراز را برعهده داشتند با توجه به علاقۀ اینجانب به ویرایش و نگارش، بنده را با این مرکز آشنا کردند و تدوین مقدمه و ویراستاری یکی از آثارشان را نیز به اینجانب سپردند. یادکردی از خدمات و روحیۀ علمی دکتر احمد افشار (بنیان‌گذار دانشکدۀ دامپزشکی شیراز) در زندگینامۀ خودنوشتشان، نشان از روحیۀ قدرشناسی استاد رضاخانی از همکاران پیش‌کسوت خودشان دارد.

گروه ترجمه کتاب Problems in Equine Medicine در سال 1376

ایستاده از راست: دکتر سید محمد شهشهان، دکتر سید حسین حسن‌زاده، دکتر خلیل بدیعی، دکتر علی رضاخانی، دکتر وحید نعمان، دکتر محمدناصر جویا تفتی

یادآوری این خاطرات، ادای احترام به روح استادی است که در طول عمر بابرکت خود نه‌تنها دانشجویان بسیاری را با مباحث اصول معاینه، بیماری‌های قلبی و اندام‌های حرکتی آشنا کردند بلکه الگویی برای ادامۀ مسیر زندگیشان شدند. روحشان شاد؛ یادشان گرامی.