حکیم مهر - محسن طاهرمیرزایی: بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان، مقاومت ضدمیکروبی، امنیت غذایی، کنترل بیماری‌های نوپدید و بازپدید و مقابله با تهدیدهای سلامت جهانی، از جمله حوزه‌هایی هستند که در سال‌های اخیر بیش از هر زمان دیگری ضرورت همکاری نزدیک میان بخش‌های پزشکی و دامپزشکی را آشکار کرده‌اند. در چنین شرایطی، مفهوم «سلامت واحد» (One Health) به یکی از مهم‌ترین رویکردهای مورد تأکید نهادهای بین‌المللی از جمله سازمان جهانی بهداشت تبدیل شده است؛ رویکردی که سلامت انسان، حیوان و محیط زیست را به‌عنوان اجزایی به‌هم‌پیوسته در نظر می‌گیرد و بر ضرورت همکاری میان دستگاه‌های مختلف برای پیشگیری و کنترل تهدیدهای سلامت تأکید دارد.
در همین راستا، «دکتر افشین استوار» نماینده سازمان جهانی بهداشت در ایران، در گفت‌وگو با حکیم مهر، ضمن تشریح ساختار، مأموریت‌ها و سازوکارهای فعالیت سازمان جهانی بهداشت، به نقش این سازمان در حمایت فنی از کشورها برای دستیابی به اهداف سلامت اشاره می‌کند. وی با تأکید بر اینکه سازمان جهانی بهداشت در واقع دبیرخانه کشورهای عضو است و نقش هماهنگ‌کننده و پشتیبان را ایفا می‌کند، توضیح می‌دهد که کشورها خود مسئول اجرای برنامه‌ها و دستیابی به اهداف تعیین‌شده هستند و این سازمان با ارائه شواهد علمی، تجربیات بین‌المللی و حمایت‌های تخصصی، آن‌ها را در این مسیر یاری می‌کند.
نماینده سازمان جهانی بهداشت در ایران همچنین با اشاره به برنامه‌های جهانی این سازمان در حوزه بیماری‌های واگیر و غیرواگیر، از تعهد کشورها برای کاهش مرگ‌ومیرهای زودرس ناشی از بیماری‌های غیرواگیر تا سال ۲۰۳۰ سخن می‌گوید و بر اهمیت اقدامات پیشگیرانه در این زمینه تأکید می‌کند. وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، در پاسخ به پرسشی درباره بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان و هدف جهانی حذف هاری، نقش همکاری‌های بین‌بخشی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های فنی و علمی را در موفقیت برنامه‌های سلامت مورد توجه قرار می‌دهد.
آنچه در ادامه می‌خوانید، مشروح گفت‌وگوی حکیم مهر با «دکتر افشین استوار» نماینده سازمان جهانی بهداشت در ایران، درباره ساختار و مأموریت‌های این سازمان، برنامه‌های سلامت جهانی و جایگاه همکاری‌های بین‌بخشی در مواجهه با چالش‌های سلامت است.
حکیم مهر: آقای دکتر، شما به عنوان نماینده سازمان جهانی بهداشت در ایران فعالیت می‌کنید. برای آشنایی بیشتر مخاطبان، لطفاً درباره ساختار سازمان جهانی بهداشت، مهم‌ترین وظایف آن، ارتباط این سازمان با وزارت بهداشت و اهدافی که در ایران دنبال می‌کنید توضیح بفرمایید.
سازمان جهانی بهداشت در سه سطح فعالیت می‌کند. سطح نخست، ستاد مرکزی سازمان در ژنو است. سطح دوم، دفاتر منطقه‌ای هستند که در شش منطقه جهان فعالیت می‌کنند. ایران در حوزه دفتر منطقه‌ای مدیترانه شرقی قرار دارد که به آن «دفتر منطقه‌ای مدیترانه شرقی» یا EMRO گفته می‌شود. در مجموع ۲۲ کشور عضو این منطقه هستند.
سطح سوم نیز دفاتر کشوری هستند که در کشورهای عضو سازمان ملل مستقرند و ذیل دفتر منطقه‌ای فعالیت می‌کنند. بنابراین ساختار سازمان جهانی بهداشت شامل ستاد مرکزی در ژنو، دفاتر منطقه‌ای و دفاتر کشوری است.
نکته مهم این است که سازمان جهانی بهداشت یک سازمان مستقل از کشورها نیست، بلکه در واقع دبیرخانه کشورهای عضو محسوب می‌شود. کشورهای عضو در مجمع جهانی سلامت که هر سال در ژنو برگزار می‌شود گرد هم می‌آیند، درباره مسائل سلامت تصمیم‌گیری می‌کنند و مصوبات مختلفی را به تصویب می‌رسانند. سپس سازمان جهانی بهداشت به عنوان دبیرخانه این کشورها، مسئول پیگیری و هماهنگی اجرای این مصوبات می‌شود.
در واقع یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های سازمان جهانی بهداشت، ایجاد هماهنگی میان کشورها برای ارتقای سطح سلامت در جهان است. این فعالیت‌ها حوزه‌های متنوعی را شامل می‌شود؛ از بیماری‌های واگیر و غیرواگیر گرفته تا ارتقای سلامت، آمادگی و پاسخ به فوریت‌های سلامت، حوادث، بلایا، جنگ‌ها و هر عاملی که سلامت مردم را تهدید کند.
حکیم مهر: مهم‌ترین برنامه‌هایی که سازمان جهانی بهداشت در سال‌های اخیر دنبال کرده است، چه موضوعاتی بوده‌اند؟
از زمان تأسیس سازمان جهانی بهداشت در سال ۱۹۴۸ تاکنون، برنامه‌های متعددی در حوزه سلامت جهانی طراحی و اجرا شده است. بخشی از این برنامه‌ها به حذف و ریشه‌کنی بیماری‌های واگیر اختصاص داشته و در سال‌های اخیر نیز توجه ویژه‌ای به بیماری‌های غیرواگیر و عوامل خطر مرتبط با آن‌ها شده است.
برای مثال، مصرف دخانیات امروز یکی از مهم‌ترین تهدیدهای سلامت در سطح جهان محسوب می‌شود. به همین دلیل اسناد و برنامه‌های بین‌المللی متعددی در این حوزه تدوین شده است. یکی از مهم‌ترین آن‌ها برنامه اقدام جهانی برای کنترل بیماری‌های غیرواگیر است که بر اساس آن کشورها متعهد شده‌اند تا سال ۲۰۳۰ میلادی، یک‌سوم مرگ‌های زودرس ناشی از چهار گروه اصلی بیماری‌های غیرواگیر شامل بیماری‌های قلبی ـ عروقی، سرطان‌ها، دیابت و بیماری‌های مزمن تنفسی را کاهش دهند.
یکی از راهبردهای دستیابی به این هدف، کاهش ۳۰ درصدی شیوع مصرف دخانیات است که جمهوری اسلامی ایران نیز به آن متعهد شده است. برنامه‌ها و اقداماتی مانند برگزاری همایش‌ها، پویش‌های آگاهی‌بخشی و گرامیداشت روز جهانی بدون دخانیات در ۳۱ مه، در راستای تحقق همین اهداف انجام می‌شوند.
حکیم مهر: در حوزه بیماری‌های واگیر، بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان یا زئونوزها نیز اهمیت ویژه‌ای دارند. یکی از اهداف جهانی، حذف بیماری هاری تا سال ۲۰۳۰ است. با توجه به نقش سازمان دامپزشکی کشور در کنترل این بیماری، ارزیابی شما از روند موجود چیست و همکاری سازمان جهانی بهداشت با نهادهای مرتبط در این زمینه چگونه است؟
طبیعتاً هیچ تضمینی برای دستیابی به اهداف وجود ندارد و تحقق هر هدفی نیازمند برنامه‌ریزی، اجرای صحیح، پایش مستمر، ارزشیابی و اصلاح برنامه‌ها در طول مسیر است. با این حال، سازمان جهانی بهداشت تلاش می‌کند از طریق سازوکارهای مختلف کشورها را در دستیابی به اهداف سلامت حمایت کند.
یکی از این روش‌ها، انعکاس تجربیات و دستاوردهای ملی در سطح بین‌المللی است تا سایر کشورها نیز از آن‌ها بهره‌مند شوند. بخش دیگر، حمایت‌های فنی است که شامل ارائه شواهد علمی، مشاوره‌های تخصصی، کمک به برنامه‌ریزی، هدف‌گذاری، آموزش و توانمندسازی نیروی انسانی می‌شود.
به طور مشخص درباره برنامه حذف هاری، چون حوزه کاری من در دفتر سازمان جهانی بهداشت بیشتر بر بیماری‌های غیرواگیر متمرکز است، اطلاع تخصصی و جزئی از وضعیت این برنامه ندارم. اما به طور کلی می‌توان گفت که این الگو درباره همه برنامه‌های سلامت صدق می‌کند. در نهایت، این نظام سلامت کشور و دستگاه‌های مسئول هستند که باید به اهداف تعیین‌شده دست یابند و سازمان جهانی بهداشت نقش هماهنگ‌کننده و ارائه‌دهنده حمایت‌های فنی را بر عهده دارد.
در موضوع بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان نیز همکاری میان بخش‌های مختلف سلامت، از جمله وزارت بهداشت، سازمان دامپزشکی و سایر نهادهای مرتبط، اهمیت بسیار زیادی دارد و سازمان جهانی بهداشت همواره بر تقویت این همکاری‌های بین‌بخشی تأکید داشته است.
حکیم مهر: ممنون از فرصتی که در اختیار بنده قرار دادید.
لطفاً لینک را منتشر کنید 
