حکیم مهر- محسن طاهرمیرزایی: در سایه‌سارِ تلاش‌های نظام دامپزشکی برای بهبود وضعیت حقوقی و شغلی کادر درمانی کشور، مسئولین فنی در استان ایلام همچنان بر سر دوراهیِ «تعهد حرفه‌ای» و «بقای شغلی» گرفتار شده‌اند.
«دکتر بابک احمدی» نماینده مسئولین فنی بهداشتی در نظام دامپزشکی استان ایلام، در گفتگویی صریح و بی‌پرده با حکیم مهر، پرده از واقعیت‌های تلخ بازار کار دامپزشکی برمی‌دارد؛ جایی که با وجود بهبود نسبی شرایط کلی، دو چالش ساختاریِ «انباشت نیروی متخصص در برابر کمبود فرصت‌های شغلی» و «فرسایش حقوق‌ها توسط کارفرمایان»، کمر مسئولین فنی را خم کرده است.
در این گفتگو، دکتر احمدی به بررسی عمیق «بی‌ثباتی شغلی» به عنوان بزرگترین تهدید برای امنیت غذایی و بهداشت عمومی می‌پردازد و توضیح می‌دهد که چگونه وابستگی مستقیم مسئولین فنی به کارفرما و فقدان نهاد واسطه‌ای مانند «انجمن صنفی»، منجر به سکوت ناخواسته متخصصان در برابر تخلفات بهداشتی و اقتصادی شده است؛ از شکست تلاش‌های اخیر برای تشکیل صنف در ایلام گرفته تا نقد شدید عدم اجرای واقعی تعرفه‌های جدید حقوقی، و در نهایت هشدار درباره جایگزینی نیروهای متخصص با افراد کم‌هزینه‌تر به بهانه‌های مالی.
این مصاحبه دعوتی است به بازنگری در ساختار نظارتی کشور تا زمانی که امنیت شغلی متخصصان، ضامنِ سلامتِ سفره مردم و ایمنی فرآورده‌های دامی نباشد.
حکیم مهر: می‌خواهیم در ابتدا یک ارزیابی کلی از وضعیت فعلی داشته باشیم. به نظر شما در حال حاضر مهم‌ترین چالش‌ها و دغدغه‌های مسئولین فنی بهداشتی در استان ایلام چیست که بیشترین نگرانی آن‌ها را ایجاد کرده است؟
اگر بخواهیم نگاهی جامع داشته باشیم، باید بگویم که در گذشته ما با حجم بسیار زیادی از مشکلات مواجه بودیم، اما خوشبختانه شرایط تا حد زیادی بهبود یافته است. نظام دامپزشکی در این زمینه تلاش‌های قابل تقدیری انجام داده و بسیاری از موانع قدیمی را برطرف کرده است. با این حال، در شرایط فعلی، دو چالش اصلی وجود دارد که بیشترین فشار را بر دوش مسئولین فنی وارد می‌کند: نخست، عدم تناسب میان تعداد بالای دامپزشکان با کمبود فرصت‌های شغلی، به ویژه در جایگاه «مسئول فنی»؛ و دوم، مسئله پرداخت حقوق و دستمزد که اغلب خارج از چارچوب‌های استاندارد و تعرفه‌های مصوب سازمان صورت می‌گیرد. در واقع، کارفرمایان با سوءاستفاده از رکود شغلی، مبالغ کمتری را به عنوان حقوق پیشنهاد می‌دهند و دامپزشکان نیز به دلیل نبود جایگزین شغلی، ناچار به پذیرش این شرایط نامنصفانه هستند.
حکیم مهر: در مورد چالش اول که فرمودید، مبنی بر افزایش تعداد دامپزشکان و کاهش زمینه‌های شغلی مرتبط با مسئولیت فنی بهداشتی، چه راهکارهایی را متصور هستید؟
راهکار اساسی، گسترش و تعریف زمینه‌های جدیدی است که حضور و نظارت یک دامپزشک در آن‌ها الزامی و ضروری باشد. ما متأسفانه موارد متعددی داریم که نیاز به نظارت دامپزشکی وجود دارد، اما متأسفانه این موضوع نادیده گرفته می‌شود و با این بهانه که «شاید حضور دامپزشک لازم نباشد»، از نظارت تخصصی اجتناب می‌شود. اگر جلسات کارشناسی برگزار شود و پیگیری‌های جدی‌تری در این زمینه صورت گیرد، قطعاً می‌توان کارهای بسیاری انجام داد تا فرصت‌های شغلی متناسب با تخصص ایجاد شود، اما متأسفانه در حال حاضر پیگیری‌های لازم در این راستا کم است.
حکیم مهر: در خصوص چالش دوم، یعنی مشکل پرداخت حقوق غیراستاندارد، چگونه می‌توان کارفرمایان را متقاعد به پرداخت مبالغ منصفانه کرد؟ با توجه به اینکه اخیراً جدول تعرفه‌هایی با مبالغ قابل توجهی منتشر شده است، آیا این تعرفه‌ها در عمل نیز قابل اجرا هستند یا صرفاً روی کاغذ باقی می‌مانند؟
باید صراحتاً بگویم که این تعرفه‌ها در عمل واقعی نیستند. این نظر شخصی من است، اما با توجه به اینکه کارفرمایان آگاهانه از پرداخت مبالغ منطبق با چارت سازمانی خودداری می‌کنند، استراتژی آن‌ها تغییر اعداد و ارقام است. به عنوان مثال، ممکن است کارفرما ادعا کند که ۷۰ درصد از مبلغ مصوب را پرداخت می‌کند و بر اساس آن یک عدد پایین‌تر محاسبه شود. بنابراین، به نظر من در استان ایلام به سختی می‌توان کارفرمایی یافت که حقوق را دقیقاً طبق چارت و مقررات قانونی پرداخت کند.
حکیم مهر: آیا چالش یا مشکل دیگری نیز وجود دارد که بتوانید از سایر دغدغه‌های مسئولین فنی بهداشتی بفرمایید؟
یکی از مشکلات ساختاری و جدی دیگر، مسئله «امنیت شغلی» مسئولین فنی است. ما بارها در مورد این موضوع صحبت کردیم، اما پاسخ‌هایی مبنی بر اینکه این امر در حیطه اختیارات اداره کار است و خارج از توان اقدامات نظام دامپزشکی می‌باشد، شنیده‌ایم. مشکل اصلی اینجاست که تمام مسئولین فنی در استان ایلام معمولاً از طریق کارفرما معرفی می‌شوند؛ یعنی رابطه مستقیمی میان کارفرما و مسئول فنی وجود دارد و هیچ نهاد واسطه‌ای در میان نیست.
حکیم مهر: این ارتباط مستقیم و فقدان نهاد واسطه، دقیقاً چگونه بر عملکرد مسئول فنی بهداشتی تأثیر می‌گذارد؟
این ساختار باعث می‌شود که مسئول فنی در بسیاری از مواقع نتواند وظایف قانونی و آیین‌نامه‌ای خود را به درستی اجرا کند. در نهایت، تمدید قرارداد سالانه در گرو تایید کارفرماست. بنابراین، اگر مسئول فنی بخواهد مقررات را با دقت اجرا کند و بر انطباق بهداشتی و فنی نظارت جدی داشته باشد، کارفرما می‌تواند با تهدید به عدم تمدید قرارداد، او را تحت فشار قرار دهد. در بسیاری از موارد، کارفرما به سادگی می‌گوید: «اگر اصرار به اجرای دقیق مقررات داری، با شما قرارداد نمی‌بندم.»
حکیم مهر: مبنای حقوقی این قراردادها چیست و آیا وجود نهاد واسطه می‌تواند راه‌گشا باشد؟
اگرچه در قانون اداره کار قید شده که قراردادها باید یک‌ساله باشند، اما ماهیت رابطه به گونه‌ای است که امنیت شغلی را تضمین نمی‌کند. اگر مسئولین فنی به جای معرفی مستقیم توسط کارفرما، توسط یک نهاد واسطه (مانند اداره کل، سازمان مربوطه یا حتی نظام دامپزشکی) معرفی می‌شدند، می‌توانست امنیت شغلی مناسبی ایجاد شود. در حال حاضر، دوستان و همکارانم خودشان اقرار می‌کنند که با وجود مشاهده تخلفات یا ایرادات بهداشتی در محل کار، نمی‌توانند به کارفرما تذکر جدی بدهند، زیرا می‌دانند که اگر مخالفت کنند، در پایان سال قراردادشان تمدید نخواهد شد. این موضوع تهدیدی بزرگ برای امنیت غذایی و بهداشت عمومی است، زیرا مسئول فنی به دلیل ترس از بیکاری، از اجرای صحیح وظایف خود شانه خالی می‌کند و کارفرما نیز به دلیل عدم تمایل به متحمل شدن هزینه‌های نظارتی، با اجرای مقررات مخالف است.
حکیم مهر: آیا ماده ۱۹ قانون دامپزشکی در استان‌های مختلف و به‌ویژه در استان ایلام نیز به درستی اجرا می‌شود؟
بله، این ماده قانونی اجرا می‌شود.
حکیم مهر: شما به عنوان نماینده مسئولین فنی بهداشتی در نظام دامپزشکی استان ایلام فعالیت می‌کنید. چه خدمات مشخصی می‌توانید به مسئولین فنی ارائه دهید و حمایت‌های لازم را انجام دهید؟
اگر مسئول فنی با کارفرما دچار مشکل شود یا در حین انجام وظایف خود با چالش‌هایی مواجه گردد، ما پیگیری‌های لازم را در سیستم انجام می‌دهیم. هدف اصلی این است که جایی وجود داشته باشد که من بتوانم به‌راحتی صحبت‌های نمایندگان را به نظام دامپزشکی منتقل کنم و پیگیری کنم تا مشکلات آن‌ها مرتفع شود.
حکیم مهر: بسیاری از استان‌های دیگر با شکل‌گیری «انجمن صنفی مسئولین فنی بهداشتی»، ساختار منظم‌تری برای رسیدگی به حقوق و مسائل این قشر ایجاد کرده‌اند. دلیل عدم تشکیل چنین انجمنی در استان ایلام چه بوده است؟
ما در سال گذشته تلاش کردیم تا انجمن صنفی مسئولین فنی را تشکیل دهیم، اما متأسفانه این امر میسر نشد. دلیل اصلی این است که تشکیل صنف نیازمند اجرای قوانین و مقررات خاص، احراز حقوق صنفی و انجام فعالیت‌های ساختاریافته است که متأسفانه با موانعی روبرو شد و اجازه تشکیل این نهاد به ما داده نشد.
حکیم مهر: با توجه به چالش‌های مطرح شده، چه درخواست‌ها یا پیشنهاداتی از رئیس سازمان دامپزشکی کشور یا نظام دامپزشکی دارید؟
مهم‌ترین دغدغه من که حتی از بحث حقوق و دستمزد نیز مهم‌تر است، مسئله «امنیت شغلی» مسئولین فنی می‌باشد. مسئول فنی نیز مانند داروسازان در داروخانه‌ها، یا مدیران بیمارستان‌ها و کلینیک‌ها، یک شغل تخصصی است که فرد تمام سرمایه و زندگی خود را روی آن متمرکز می‌کند. اما متأسفانه در پایان هر سال، شاهد این هستیم که کارفرمایان صرفاً به دلایل مالی و با ترفندهای مختلف، مسئولین فنی باتجربه و سرمایه‌گذاری‌شده را کنار می‌زنند و افرادی را انتخاب می‌کنند که مبالغ کمتری را طلب می‌کنند.
حکیم مهر: این جایگزینی افراد غیرمتخصص یا کم‌هزینه، چه پیامدهایی برای صنعت دامپزشکی و سلامت عمومی دارد؟
این موضوع آسیب‌های جدی به بار می‌آورد. فردی که سال‌ها روی این شغل سرمایه‌گذاری کرده، زندگی خانوادگی تشکیل داده و به شغل خود متعهد است، به راحتی از جایگاه خود حذف می‌شود. نتیجه این است که او دیگر قادر نیست وظایف قانونی، آیین‌نامه‌ای و شرح وظایف محوله را به‌درستی اجرا کند. این امر در مجموعه‌ای که بحث بهداشت، تغذیه و نانی که مردم مصرف می‌کنند در میان است، بسیار نگران‌کننده است.
حکیم مهر: چرا ساختار فعلی باعث می‌شود مسئول فنی بهداشتی نتواند نظارت دقیق و بدون ترس انجام دهد؟
چون تعیین تکلیف و استخدام مسئول فنی کاملاً در اختیار کارفرماست. اگر مسئول فنی بخواهد بر اساس مقررات نظارت کند و مثلاً هزینه‌ای را برای اصلاح یک مورد بهداشتی (حتی اگر مبلغی مانند ۱۰۰ میلیون تومان باشد) متحمل کند، کارفرما از انجام آن خودداری کرده و با مسئول فنی مقابله می‌کند. در پایان سال نیز با بهانه‌های مختلف، قرارداد را تمدید نمی‌کند.
حکیم مهر: آیا نکته آخری وجود دارد که بخواهید به عنوان جمع‌بندی و دعوت به اقدام به مسئولین بالاتر منتقل کنید؟
بله، از شما می‌خواهم که این مباحث را منعکس کنید. همچنین اگر امکان ارتباط با مسئولین فنی سایر استان‌ها را دارید، خواهشمند است یک جمع‌بندی کلی انجام شود تا در مراجع ذی‌صلاح و تصمیم‌گیرنده، تصمیمی اتخاذ گردد که مشکلات اساسی را حل کند. مشکلاتی که مطرح کردم، هسته اصلی دغدغه‌هاست و سایر موارد در این حوزه جزئی‌تر هستند.
حکیم مهر: تأثیر این تغییرات بر چه حوزه‌هایی خواهد بود؟
اگر امنیت شغلی مسئولین فنی تضمین شود و ترس از بیکاری در پایان سال از بین برود، تأثیر مستقیمی بر بهداشت جامعه و ایمنی غذایی خواهد داشت. فرآورده‌های دامی که به دست مصرف‌کننده می‌رسد، با نظارت دقیق و بدون ترس از فشارهای کارفرما، می‌تواند سالم‌تر، مفیدتر و با کیفیت‌تر باشد. تضمین امنیت شغلی، در نهایت تضمین‌کننده سلامت عمومی جامعه است.
حکیم مهر: ممنون از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید.
سلام و خسته نباشید الان من میگم اقا تو مرغ مادر محوطه نباید هیچ زباله ای باشه اینا هم سال بعد میگن ۲ ماهت مونده تمدید نمیکنیم ! و حقوق هم نمیدهند باید دولت قانونی بزاره حقوق ما رو به دولت بدن و دولت مستقیم واریز کنه با کسری و مالیات و اینکه عوض کردن ما هم دست مدیر کل استان باشه و اگه هم نخواستن مارو جامونو عوض کنن نه اینکه بیکار شیم ممنون 
