حکیم مهر- محسن طاهرمیرزایی: در شرایطی که جنگ و تحولات اقتصادی ماه‌های اخیر، چرخه‌های درمانی و معیشتی دامپزشکان را با چالش‌های بی‌سابقه‌ای مواجه کرده است، «دکتر عرفان شیخ‌اکبری» رئیس انجمن صنفی کلینیسین‌های دامپزشکی استان کرمان، تصویری تلخ از وضعیت موجود ارائه می‌دهد. او با اشاره به جهش‌های قیمتی فزاینده در تجهیزات پزشکی وارداتی و مواد مصرفی کلینیک‌ها (از دستکش جراحی تا داروها و واکسن‌ها)، هشدار می‌دهد که هزینه‌های درمان تا چهار برابر افزایش یافته است، در حالی که تعرفه‌های خدمات همچنان دست‌نخورده باقی مانده‌اند.
دکتر شیخ‌اکبری در گفت‌وگو با حکیم مهر، از کاهش نیمی از مراجعات جراحی و خدمات پیشگیرانه خبر می‌دهد و تأکید می‌کند که فشار اقتصادی، صاحبان حیوانات را به سمت درمان‌های خودسرانه و غیراستاندارد سوق داده است که این امر کیفیت خدمات دامپزشکی را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. او همچنین از افزایش نرخ فرسودگی شغلی، تعطیلی کلینیک‌ها و مهاجرت همکاران به مشاغل دیگر گلایه دارد و خواستار ایجاد ذخایر استراتژیک دارویی برای جلوگیری از فلج شدن سیستم درمان در بحران‌های آینده و حمایت‌های فوری برای حفظ بقای بخش خصوصی می‌باشد. در این مصاحبه، دکتر شیخ اکبری پیش‌بینی خود از آینده‌ای مبهم و ناامن برای معیشت دامپزشکان در ماه‌های پیش‌رو را تشریح می‌کند.
حکیم مهر: با توجه به اختلالات ایجاد شده در واردات در ماه‌های اخیر، وضعیت تأمین تجهیزات تخصصی در استان کرمان چگونه است؟ آیا با کمبودهای اساسی یا مشکلاتی در قطعات یدکی دستگاه‌های تشخیصی مانند سونوگرافی و سی‌تی‌اسکن مواجه شده‌اید که منجر به تعطیلی موقت بخش‌های تخصصی شده باشد؟
همان‌طور که مستحضرید، دستگاه‌های تخصصی ما نظیر سونوگرافی و رادیولوژی عمدتاً وارداتی هستند. ما معمولاً از دستگاه‌های دست‌دوم انسانی استفاده می‌کنیم که خود نیز ماهیت وارداتی دارند و نرخ‌گذاری آن‌ها بر اساس نرخ دلار انجام می‌شود. به همین دلیل، قیمت‌ها جهش بسیار شدیدی داشته‌اند؛ به طوری که حدود ۵۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش قیمت را تجربه کرده‌ایم. اگر این دستگاه‌ها دچار خرابی شوند، حتی در صورت یافتن قطعه یدکی، هزینه تعویض آن‌ها بسیار بالا خواهد بود. علاوه بر این، لوازمی نظیر موتر (شیوکننده) و سایر تجهیزات مشابه نیز قیمت‌هایشان سه تا چهار برابر شده است.
اما عاملی که ما را بیش از هر چیز تحت فشار قرار داده، مواد مصرفی است. سرم‌ها، تجهیزات پلاستیکی مرتبط با پتروشیمی مانند سرنگ‌ها، گاز استریل، نخ بخیه، دستکش جراحی و اقلام مشابه همگی گران شده‌اند. به عنوان مثال، دستکش جراحی که پیش‌تر جفتی ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان بود، اکنون به ۱۳۰ تا ۱۴۰ هزار تومان رسیده است. همچنین نخ بخیه، گاز استریل، الکل، بتادین و تمام مواد مصرفی مورد استفاده در کلینیک، سه تا چهار برابر قیمت قبلی خود شده‌اند. داروها نیز وضعیت مشابهی دارند؛ دارویی که پیش‌تر ۳۰ تا ۴۰ هزار تومان بود، اکنون به ۱۷۰ تا ۱۸۰ هزار تومان افزایش یافته است. سرمی که حدود ۳۰ هزار تومان قیمت داشت، به ۸۰ تا ۹۰ هزار تومان رسیده است.
داروهای دامپزشکی نیز جهشی ۱۰۰ تا ۲۰۰ درصدی داشته‌اند. پد استریلی که تا دیروز ۲۰ یا ۳۰ هزار تومان خریداری می‌شد، اکنون ۵۰ هزار تومان است که برای هر حیوان استفاده می‌شود. در بخش پت‌شاپ نیز، مواد مصرفی داخلی جهشی ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی داشته‌اند و مواد خارجی به دلیل عدم امکان واردات قانونی و پدیده قاچاق، با قیمت‌های نجومی و غیرقابل پیش‌بینی مواجه شده‌اند که هر روز بدتر نیز می‌شود. به طور کلی، بازار با بی‌ثباتی شدید روبرو است.
حکیم مهر: با وجود این افزایش قیمت‌ها، آیا شما مجبور شده‌اید به دلیل گرانی مواد مصرفی، برخی خدمات روتین را حذف کنید یا زمان‌بندی ویزیت‌ها را تغییر دهید؟ این تغییرات چه تأثیری بر رضایت مراجعین، چه دامداران و چه صاحبان حیوانات خانگی، گذاشته است؟
ما نمی‌توانیم خدماتی را که ارائه می‌دهیم، حذف کنیم و نمی‌توانیم بیمارانی را که مراجعه می‌کنند، درمان نکنیم. اما خودمان مجبور شده‌ایم برای جبران هزینه‌های مواد و متریال، افزایش قیمتی روی سرویس‌هایی که ارائه می‌دهیم اعمال کنیم تا بتوانیم بقای کسب‌وکار خود را تضمین کنیم.
حکیم مهر: آیا شاهد کاهش قابل‌توجهی در مراجعه برای خدمات پیشگیرانه مانند واکسیناسیون و چک‌آپ به دلیل فشار اقتصادی بر صاحبان حیوانات بوده‌اید؟
صد در صد بله. من تعداد جراحی‌های ماهانه‌ام را که پیش‌تر ۳۰ یا ۴۰ مورد بود، به نصف کاهش داده‌ام. این کاهش مربوط به واکسیناسیون، تزریقات و داروهاست. حتی خود صاحبان حیوانات نیز سعی می‌کنند تا جایی که می‌توانند به دامپزشکی مراجعه نکنند و مگر اینکه مشکلشان غیرقابل حل باشد و نتوانند آن را خودشان حل کنند، مجبور به مراجعه می‌شوند. آن‌ها سعی می‌کنند کارهای روتین را خودشان انجام دهند تا هزینه‌هایشان به شدت بالا نرود.
حکیم مهر: در ماه‌های پس از جنگ، وضعیت مطالبات کلینیک‌ها از دامداران یا صاحبان حیوانات چگونه است؟ آیا افزایش قابل‌توجهی در تعداد چک‌های برگشتی یا بدهی‌های معوقه مشاهده کرده‌اید که نقدینگی کلینیک‌ها را دچار مشکل کرده باشد؟
بله، متأسفانه این موضوع وجود دارد. از آنجا که خودم نیز جراح هستم، با مواردی مواجه شده‌ام که مبالغ جراحی‌ها بسیار بالا بوده و مجبور شده‌ایم جراحی‌های اورژانسی را برای مراجعین قسط‌بندی کنیم یا از آن‌ها چک دریافت کنیم. با وجود این تدابیر، برخی از مراجعین حتی تسویه حساب نمی‌کنند و بدهی‌ها طولانی می‌شود یا برخی اصلاً تسویه نمی‌شوند که این موضوع فشار مالی مضاعفی بر کلینیک‌ها وارد می‌کند.
حکیم مهر: آیا می‌توانیم بگوییم که مراجعین به سمت روش‌های درمانی ارزان‌تر و شاید کم‌بازده‌تر روی آورده‌اند؟ مثلاً تجویز داروهای ارزان‌تر یا غیراستاندارد در صورت موجود بودن؟
متأسفانه بله. مراجعین معمولاً به سمت دارودرمانی خودسرانه یا استفاده ناصحیح از طب سنتی روی می‌آورند. برای مثال، به جای استفاده از آنتی‌بیوتیک‌های استاندارد، از مواد دیگری برای حیواناتشان استفاده می‌کنند که این موضوع کار ما را سخت‌تر می‌کند. حیوانی که با یک تزریق دارو و آنتی‌بیوتیک به خوبی درمان می‌شد، اکنون مجبوریم با روش‌های پیچیده‌تری مانند گاستروستومی یا روش‌های مشابه درمان کنیم، زیرا از موادی استفاده کرده‌اند که اصلاً کاربردی نبوده و شاید به درد آن حیوان نخورده است.
حکیم مهر: آیا در ماه‌های اخیر افزایشی در نرخ فرسودگی شغلی بین دامپزشکان و کادر درمانی کلینیک‌ها مشاهده کرده‌اید؟ آیا اضطراب ناشی از شرایط فعلی، بازدهی کاری یا کیفیت خدمات‌رسانی را تحت تأثیر قرار داده است؟
بله، قطعاً. با شرایطی که به وجود آمده، بسیاری از همکاران خسته و فرسوده شده‌اند. فشارهای ناشی از هزینه‌های جاری، اجاره‌بها و مشکلات اقتصادی آن‌ها را مجبور به بستن کلینیک‌هایشان کرده است. برخی از همکاران حتی مجبور به تغییر شغل شده‌اند و دیگر در این حرفه فعال نیستند.
حکیم مهر: با توجه به نوسانات قیمت‌ها و احتمال کمبود دارو، استراتژی شما برای مدیریت موجودی داروها چیست؟
تا آنجا که هزینه‌های مالی به ما اجازه می‌دهد و با توجه به تاریخ انقضای برخی داروها، سعی می‌کنیم داروهایمان را به صورت استراتژیک برای سه تا شش ماه آینده انبار کنیم. اما برخی داروها امکان نگهداری طولانی‌مدت ندارند و همچنین هزینه‌ها اجازه نمی‌دهند که مقدار زیادی دارو یا واکسن خریداری کنیم تا برای آینده ذخیره داشته باشیم. بنابراین، معمولاً تنها می‌توانیم برای دو تا سه ماه آینده برنامه‌ریزی کنیم و بقیه ماجرا بستگی به شرایط کشور و اتفاقات پیش‌رو دارد.
حکیم مهر: آیا درخواست خاصی از دولت، سازمان دامپزشکی یا نظام دامپزشکی دارید؟
درخواست‌ها بسیار زیاد است و همه در جریان مشکلات هستند. اما مهم‌ترین خواسته ما این است که ذخایر استراتژیک به گونه‌ای افزایش یابد که حداقل دچار کمبود مواد اولیه مانند دارو، واکسن و سرم نشویم. باید بتوانند این مواد را برای چند سال ذخیره و نگهداری کنند تا در صورت بروز مشکلات احتمالی، سیستم درمانی و بخش درمان دچار اختلال نشود و بتوانیم خدمات خود را به درستی ارائه دهیم.
حکیم مهر: پیش‌بینی شما از وضعیت معیشتی کلینیسین‌ها در شش ماه آینده چیست؟
با وضعیتی که کشور دارد، حتی پیش‌بینی دو ماه آینده نیز دشوار است، چه برسد به شش ماه آینده. شغل‌ها و معیشت ما مانند سایر مشاغل در گرو سیستمی است که در حال حرکت است و هر اتفاقی که بیفتد، ما همه در یک کشتی هستیم و سرنوشتمان به هم گره خورده است.
حکیم مهر: به عنوان پایان مصاحبه، آیا نکته‌ای برای بیان دارید؟
سلامتی شما را خواستارم. ممنونم که درد دل‌ها و مشکلات ما را منعکس می‌کنید. ان‌شاءالله از این گره‌ها و بحران‌ها خارج شویم و بتوانیم زندگی خوبی داشته باشیم.
حکیم مهر: ممنون از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید.
وقتی همکار کلینسین خودش راضی میشه اقساطی کار کنه تقصیر ملت چیه ؟ مردمو هر جوری عادت بدی همون‌جوری عادت میکنن من از وقتی یادمه قشر کلینیسین از همه چیز شکایت دارند و راضی نیستند، ولی ... | همش داریم واکسن و قرص میدیم، دیگه چی بشه دو تا پاروو و دیستمپتر و لپتوسپیروز بخوره بتونی یه چیزی توی جیب بزنی، جراحی ها هم هزینه و استهلاک هاش بالاست دیگه یا هزینه نجومی باید بگیری یا با حاشیه سود پایینش کنار بیای
دست شما هم نیست، کسی هم نمیخواد توی این کشور کار کنه، واسه همین کمتر حرص بخور
اگر استیجاری هستی ول کن بیا مسئول فنی شو، شَر اش کمتره