حکیم مهر: همزمان با افزایش سفرها طی تعطیلات ایام تاسوعا و عاشورا، حفاظت از یوزپلنگ آسیایی در یکی از مرگبارترین محورهای حیاتوحش کشور، میامی-سبزوار، در شرق استان سمنان وارد مرحلهای حساس شده است. مشاهده «هلیا» و سه تولهاش در حاشیه محور عباسآباد ـ میامی و دورکردن بهموقع آنها از جاده، بار دیگر نشان داد که بقای این گونه در آستانه انقراض، بیش از هر زمان دیگری به مدیریت موثر، ایمنسازی جادهها و مسوولیتپذیری رانندگان وابسته است.
به گزارش حکیم مهر به نقل از روابط عمومی سازمان حفاظت محیط زیست، تشدید پایشهای شبانهروزی در محور عباسآباد ـ میامی پاسخی به بحرانی مزمن در مهمترین گذرگاه تردد یوزپلنگ آسیایی در ایران به شمار میرود. مشاهده مادهیوز «هلیا» به همراه سه تولهاش در نزدیکی جاده و تلاش محیطبانان برای جلوگیری از وقوع حادثهای جبرانناپذیر، نمونهای از موفقیت اقدامات میدانی است، اما در عین حال، نشاندهنده استمرار تهدیدی است که هر لحظه میتواند به حذف بخشی دیگر از جمعیت اندک یوزهای کشور منجر شود.
جادهای که نیمی از تلفات یوز ایران را رقم زده است
آمارها گویای عمق بحران است؛ طبق آمارها و طی سالها ۱۳ قلاده یوزپلنگ آسیایی در محور عباسآباد ـ میامی بر اثر تصادف تلف شدند. مشکل فقط به رفتار رانندگان محدود نمیشود و ضرورت اجرای راهکارهای زیرساختی همچون حصارکشی، ساخت گذرگاههای ایمن حیاتوحش، نصب سامانههای هشداردهنده هوشمند و کنترل موثر سرعت خودروها در این مسیر، بیش از گذشته احساس میشود.
پایشهای شبانه در محور عباسآباد-میامی با «کارگروه ویژه» در ایام پرتردد
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان از تشدید پایشهای شبانه روزی در کریدور حساس عباسآباد-میامی همزمان با ایام سوگواری تاسوعا و عاشورای حسینی خبر دادند. سعید یوسف پور روز پنجشنبه با اشاره به افزایش حجم تردد خودروها در این محور در ایام پرتردد پیشرو، اظهار کرد: کارگروه ویژه پایش و حفاظت از یوز آسیایی با بهرهگیری از تمام ظرفیتهای نیروهای یگان حفاظت، محیطبانان مجموعه حفاظتی توران، قرقبانان حفاظتگاه مردمی یوزکنام و همیاران مردمی در نقاط پرخطر محور با هدف کاهش تلفات جادهای و ارتقای فرهنگ ایمنی و مسئولیتپذیری رانندگان در مواجهه با حیات وحش طراحی و فعال شد.
دورکردن یوزپلنگ هلیا و سهتوله از جاده برای جلوگیری از مرگ حتمی
وی با اشاره به تداوم پایشهای شبانهروزی در این کریدور، گفت: شب گذشته، اعضای تیم پایش حین گشتزنی در محور، موفق به مشاهده چهار فرد یوز شامل «هلیا» (مادهیوز) و سه تولهاش در نزدیکی جاده شدند که در معرض خطر بسیار جدی تصادف با خودروها قرار داشتند. وی افزود: محیطبانان با هوشیاری و اقدام بهموقع با دورکردن این خانواده ارزشمند از نزدیکی جاده و حاشیه آن، آنها را به سمت امن زیستگاه هدایت کردند و از وقوع یک فاجعه تلخ جلوگیری شد. این مشاهده نشاندهنده تردد فعال یوزها در کریدور و هشداری جدی برای رانندگان است.
محور عباسآباد-میامی یکی از بحرانیترین کریدورهای تردد یوزها
معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست استان سمنان گفت: محور عباسآباد- میامی یکی از بحرانیترین کریدورهای تردد یوز آسیایی در کشور است. مهدی زارع خورمیزی افزود: خانواده هلیا برای جابهجایی بین زیستگاههای میاندشت و توران، ناچار از نزدیکشدن به جاده هستند و بهویژه در ساعات غروب، شامگاه و سپیدهدم که بیشترین فعالیت را دارند، در معرض تهدید مستقیم و بسیار جدی تصادف قرار میگیرند. وی یادآور شد که تاکنون ۱۳ فرد یوز آسیایی در همین محور تلف شدهاند که سهمی برابر با نیمی از کل تلفات یوز آسیایی در کشور (۲۷ مورد) دارد و این آمار نشان میدهد که خطر در این محور هیچگاه اینقدر جدی نبوده است.
ضرورت هوشیاری حین رانندگی در بازههای زمانی غروب، شامگاه و سپیدهدم
زارع خورمیزی با استناد به یافته های علمی مبنی بر وقوع بیشتر تصادفات جادهای با حیات وحش در ساعات بحرانی، از رانندگان خواست سرعت مطمئنه (زیر ۸۰ کیلومتر) را بهویژه در بازههای زمانی غروب، شامگاه و سپیدهدم رعایت کنند، از ترمزهای ناگهانی و استفاده از نور بالا در شب که باعث گیجی و سرگردانی حیوانات میشود، پرهیز کنند و در صورت مشاهده حیوان در حاشیه یا سطح جاده، بدون استرس و با کاهش تدریجی سرعت، حرکت خود را ادامه دهند و از انحراف ناگهانی خودداری کنند. وی با تاکید بر پویش «هر راننده، یک محیطبان» اظهار کرد: اگر هر راننده خود را مسوول بداند و این نکات ساده اما حیاتی را رعایت کند، تا ۸۰ درصد خطر تصادف با یوزپلنگ کاهش مییابد.
شناسایی ۲۰ یوزپلنگ در طبیعتِ جهان فقط در ایران
به گزارش ایرنا، یوزپلنگ آسیایی میراث طبیعی این سرزمین است و بقای آن به رفتار مسئولانه جامعه بستگی دارد. پایشهای شبانه روزی تا پایان ایام تعطیلات ادامه خواهد داشت و انتظار میرود رانندگان با دقت و صبر بیشتری در محور عباسآباد-میامی تردد کنند و آهسته تر برانند زیرا خطر بسیار جدی است و جان ارزشمند یوزهای آسیایی در گرو رعایت همین نکات ساده است.
جمعیت یوزپلنگها قابل سرشماری نیست، چرا که گونهای گوشتخوار و شبگرد است، اما با استفاده از دوربین تلهای جمعیت آنها تخمین زده میشود و طبق تخمین کارشناسان جمعیت یوزپلنگ آسیایی، تعداد یوزپلنگ شناساییشده در توران شهرستان شاهرود واقع در شرق استان سمنان به عنوان تنها زیستگاه یوزپلنگ آسیایی در جهان به ۲۶ فرد رسید و از این تعداد ۶ فرد در سایت تکثیر و ۲۰ فرد در طبیعت زیست میکنند.
هر گاه جمعیت گونهایی از ۵۰ راس یا قلاده کمتر شود، «گونه در خطر و آستانه انقراض» تلقی میشود و اکنون مجموع یوزپلنگها در سایت تکثیر و شناساییشده در طبیعت نشان میدهد اگر در تلاشها برای حفظ این گونه ارزشمند تسریع نشود، یوزپلنگها نیز به سرنوست دایناسورها دچار و منقرض میشوند. منطقه توران یا خارتوران در شرق استان سمنان در شهرستان شاهرود یکی از سه منطقه حفاظت شده ایران با مساحت یک میلیون و ۴۷۰ هزار هکتار، خاستگاه زیست یوزپلنگ ایرانی به شمار میرود.
یوزپلنگ «هلیا» فرزند یوزپلنگ «هَرب» است که به عنوان نسل اول، بالغ و صاحب ۲ توله شد. یکی از تولهها که نر و کمتر از ۲ سال سن داشت، ششم تیر ۱۴۰۲ در تصادف با خودروهای عبوری در محور اصلی تهران- مشهد تلف شد و پس از تلفشدن توله یکسالونیمهاش در اثر تصادف در محور ترانزیتی میامی-سبزوار در محور اصلی تهران- مشهد، تا چندین روز در ۵۰ متری جاده در جستوجوی فرزندش بود؛ تا اینکه پس از چند روز انتظار برای دیدن فرزندش، از نظرها دور شد.
