راز تنبلی «تنبل‌ها» کشف شد!

حکیم مهر: راز کُندی حیواناتی که به دلیل حرکت بسیار آهسته و زندگی پر از سکونشان نام آنها را رسما «تنبل» گذاشته‌اند، در دی‌ان‌ای این حیوانات کشف شد.

به گزارش حکیم مهر به نقل از ایسنا، تنبل‌ها موجوداتی غیرمعمول هستند. آنها کندترین پستانداران روی کره زمین هستند، کندترین متابولیسم را نیز دارند و دمای بدن خود را به طور مداوم تنظیم نمی‌کنند. اکنون یک مطالعه ژنتیکی جدید سرنخ‌هایی را در مورد چگونگی فرگشت(تکامل) این موجودات مشهور به کندی و سبک زندگی بسیار کم‌انرژی کشف کرده است.

یک تیم بین‌المللی از محققان، تجزیه و تحلیل جامعی از تنبل دو انگشتی(Choloepus didactylus) انجام داده‌اند و آن را با ده‌ها پستاندار دیگر از جمله مورچه‌خوار و آرمادیلو مقایسه کرده‌اند. تجزیه و تحلیل آنها چندین توالی دی‌ان‌ای را نشان داد که می‌توانند خود را در موقعیت‌های جدید در ژنوم حرکت دهند یا کپی کنند. آنها که به عنوان ترانسپوزون(transposons)  یا «ژن‌های جهنده» شناخته می‌شوند، بخش عمده‌ای از داستان چگونگی تکامل یک حیوان را تشکیل می‌دهند.

در مورد تنبل و شاخه آن در درخت تکامل، شواهد مربوط به جهیدن این ترانسپوزون‌ها به بیش از ۳۰ میلیون سال پیش برمی‌گردد، اما چیزی که واقعاً توجه محققان را جلب کرد، این بود که تعدادی از این ژن‌ها به میتوکندری‌ها که به عنوان نیروگاه‌های درون سلول‌ها عمل می‌کنند و سایر ژن‌های دخیل در متابولیسم مرتبط بودند. کامیلا ماتزونی(Camila Mazzoni)، متخصص ژنومیک تنوع زیستی از موسسه تحقیقات باغ وحش و حیات وحش لایبنیز در آلمان می‌گوید: یافته‌های ما نشان می‌دهد که تنبل‌ها ممکن است «سیستم‌های پشتیبان» ژنتیکی را تکامل داده باشند که به جبران «میتوکندری‌های آرام» آنها کمک می‌کند و از سبک زندگی منحصر به فرد آنها پشتیبانی می‌کند.

به عبارت دیگر، نیازِ کمِ سلول‌های تنبل‌ها به انرژی ممکن است باعث تجمع جهش‌ها در ژنوم‌های میتوکندری کند آنها شده باشد. «ژن‌های جهنده» ممکن است راهی برای جبران باشند و مسیرهای ژنتیکی جایگزین را برای ادامه حیات حیوان ایجاد کنند، اما بدون تحقیقات بیشتر نمی‌توانیم بدانیم.

نکته قابل توجه این است که چندین توالی ژنتیکی یافت شده در اینجا تقریباً ۳۰ میلیون سال حفظ شده‌اند. به نظر می‌رسد که آنها از یک جد مشترک تنبل‌های مدرن سرچشمه گرفته‌اند، البته پس از آنکه تنبل‌ها از مورچه‌خوارها و آرمادیلوها جدا شدند. ماتزونی می‌گوید: تنبل‌ها کندترین متابولیسم را در بین پستانداران دارند، با این حال سالم می‌مانند. وی افزود: درک چگونگی دستیابی آنها به این امر می‌تواند بینش‌های جدیدی در مورد چگونگی مدیریت کارآمد انرژی توسط سلول‌ها آشکار کند. ایجاد یک سبک زندگی بی‌تحرک می‌تواند مزیت اصلی باشد و یافته‌های این مطالعه پیامدهایی نیز برای سلامت انسان دارد.

پدرو گالانته(Pedro Galante)، زیست‌شناس مولکولی از بیمارستان سیریو لیبانس در برزیل می‌گوید: بسیاری از بیماری‌های انسانی از جمله دیابت، اختلالات مرتبط با پیری، تخریب عصبی و تحلیل عضلات شامل مشکلاتی در تولید انرژی و عملکرد میتوکندری هستند. به عنوان مثال، شرایطی مانند چاقی می‌تواند بر میتوکندری تأثیر بگذارد و اختلال در این نیروگاه‌ها با بیماری‌هایی مانند پارکینسون مرتبط دانسته شده است.

تصور این است که اگر دی‌ان‌ای تنبل می‌تواند به ما بیاموزد که چگونه یک پستاندار را حتی زمانی که با ظرفیت کمتر از ظرفیت کامل خود کار می‌کند، سالم نگه داریم، می‌تواند راهی برای محافظت از این واحدهای تولید انرژی در سلول‌های انسان به ما بدهد. گالانته می‌گوید: اگرچه تحقیقات بیشتری مورد نیاز است، اما رده‌های سلولی تنبل‌ها می‌توانند یک مدل طبیعی برای درک چگونگی کنار آمدن موجودات زنده با حالت‌های کم انرژی و آنچه در بیماری‌ها رخ می‌دهد، ارائه دهند.وی افزود: این امر در دراز مدت می‌تواند به تحقیقات در مورد حفظ بافت، پزشکی مراقبت‌های ویژه، پیری، بیماری‌های متابولیک و حتی سفرهای فضایی طولانی‌مدت کمک کند.