حکیم مهر- دکتر محسن طاهرمیرزایی: انستیتو پاستور ایران، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز علمی، تحقیقاتی، تشخیصی و تولیدی کشور در حوزه سلامت، در جریان جنگ رمضان با آسیب‌هایی در بخشی از ساختمان‌ها، آزمایشگاه‌ها و زیرساخت‌های خود مواجه شد؛ آسیبی که اگرچه برخی واحدهای آن را از چرخه عادی فعالیت خارج کرد، اما به گفته مسئولان، نتوانست روند ارائه خدمات حیاتی، به‌ویژه در آزمایشگاه‌های مرجع و بخش‌های تولیدی اصلی را متوقف کند. در روزهایی که استمرار خدمات تشخیصی و حفظ تعهدات تولیدی برای نظام سلامت کشور اهمیتی دوچندان داشت، مدیریت انستیتو پاستور و نیروهای تخصصی این مجموعه تلاش کردند با آماده‌سازی فضاهای موقت، جابه‌جایی بخشی از فعالیت‌ها و تکیه بر ظرفیت داخلی، مانع از توقف کامل خدمات شوند.
«دکتر محمدحسین فلاح مهرآبادی» دامپزشک، عضو هیأت علمی مؤسسه رازی و رئیس هیأت بازسازی انستیتو پاستور، در گفت‌وگو با حکیم مهر، ضمن تشریح وضعیت بخش‌های آسیب‌دیده این مجموعه، از روند ارزیابی کارشناسی ساختمان‌ها، برآورد خسارات، استمرار فعالیت آزمایشگاه‌های مرجع، وضعیت تولید واکسن‌های حیاتی و برنامه‌های پیش‌روی بازسازی سخن گفت. او تأکید دارد که تصمیم‌گیری نهایی درباره بازسازی یا جابه‌جایی بخش‌های آسیب‌دیده، بر اساس نظر کارشناسان رسمی انجام خواهد شد و بازسازی پاستور می‌تواند در ادامه، فرصتی برای به‌روزرسانی تجهیزات و ارتقای زیرساخت‌های این مرکز باشد.
به گفته وی، هرچند برخی ساختمان‌های قدیمی پاستور به دلیل قدمت بالا و ویژگی‌های سازه‌ای مربوط به دوره‌های گذشته، نیازمند بررسی‌های دقیق فنی هستند، اما شدت تهاجم دشمن صهیونیستی عامل اصلی آسیب‌های واردشده بوده و نمی‌توان خسارات را صرفاً به ساختار قدیمی بناها نسبت داد. فلاح مهرآبادی در این گفت‌وگو همچنین نقش نیروی انسانی، محققان، کارشناسان و مدیران پاستور را مهم‌ترین عامل حفظ تداوم خدمات در شرایط بحران می‌داند و از تلاش شبانه‌روزی آنان در روزهای جنگ و پس از آتش‌بس قدردانی می‌کند.
حکیم مهر: آقای دکتر، برای شروع بفرمایید ورودی چه سالی و کدام دانشکده هستید و چه مسیری را تا امروز طی کرده‌اید؟
من ورودی سال ۱۳۷۶ دوره عمومی دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران هستم و در سال ۱۳۸۱ فارغ‌التحصیل شدم. پس از آن، دکترای تخصصی خود را در رشته اپیدمیولوژی از دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران آغاز کردم و در سال ۱۳۹۳ فارغ‌التحصیل شدم. در سال ۱۳۸۶ وارد پژوهشکده مهندسی جهاد پدافند غیرعامل شدم. بعد از آن، در سال ۱۳۸۹ به صورت پیمانی در سازمان دامپزشکی کشور استخدام شدم و مجدداً به وزارت جهاد کشاورزی، همان پژوهشکده مهندسی، مأمور شدم. در سال ۱۳۹۶ نیز عضو هیأت علمی مؤسسه رازی شدم و تا امروز عضو هیأت علمی مؤسسه رازی هستم.
حکیم مهر: در حال حاضر رئیس هیأت بازسازی انستیتو پاستور هم هستید؟
بله. من از سال گذشته و قبل از عید، سه روز در هفته از مؤسسه رازی به انستیتو پاستور مأمور شدم. از حدود دو هفته پیش نیز مسئولیت بازسازی پروژه آسیب‌دیده پاستور را برعهده دارم.
حکیم مهر: ارزیابی شما از میزان خسارت واردشده به انستیتو پاستور چیست؟
پاستور در جریان جنگ رمضان دچار آسیب‌هایی شد. برخی واحدها آسیب جزئی دیدند؛ از جمله تعدادی از آزمایشگاه‌ها و ساختمان‌های اداری. برخی آزمایشگاه‌ها آسیب‌های جدی‌تری دیدند و تعدادی از ساختمان‌ها نیز به طور کامل تخریب شدند. به نظر می‌رسد با برنامه‌ریزی انجام‌شده، بخش‌هایی که کمتر آسیب دیده‌اند، در یک فرآیند چندماهه به روند قبلی برگردند؛ به‌طوری که استقرار پرسنل و تجهیزات انجام شود و فعالیت‌ها دوباره آغاز شود.
حکیم مهر: درباره بخش‌هایی که آسیب جدی‌تری دیده‌اند، چه تصمیمی گرفته شده است؟
در مورد بخش‌هایی که آسیب بیشتری دیده‌اند، باید بررسی‌های بیشتری انجام شود تا مشخص شود آیا نیاز به بازسازی دارند یا باید جابه‌جا شوند. مجموعه پاستور، مدیریت ارشد انستیتو، مدیریت فنی و مهندسی و معاونت مربوطه در این مدت به‌صورت جدی پیگیر بررسی دقیق کارشناسی بوده‌اند.
نکته مهم این است که حتی ساختمان‌هایی که ممکن است در ظاهر آسیب ندیده باشند، باید از نظر فنی بررسی شوند. ممکن است ظاهر ساختمان مشکلی نداشته باشد، اما باید مشخص شود که آیا از نظر سازه‌ای دچار آسیب جدی شده یا نه؛ به‌ویژه از این جهت که در آینده، در برابر تنش‌هایی مثل زلزله یا موارد مشابه، مشکلی ایجاد نشود.
بخشی از این بررسی‌ها انجام شده و بخشی هم در حال انجام است. تصمیم‌گیری نهایی درباره بازسازی تمام بخش‌ها بر اساس نظر کارشناسان رسمی دادگستری انجام خواهد شد؛ کارشناسانی که در حوزه عمران، تأسیسات، مکانیک و سایر بخش‌های تخصصی نظر می‌دهند.
حکیم مهر: به لحاظ ریالی، میزان خسارت واردشده مشخص شده است؟
عدد دقیق آن در حال حاضر در خاطرم نیست. یک‌بار در مصاحبه رئیس انستیتو پاستور اعلام شده بود. برآوردهایی هم درباره خسارت واردشده به ساختمان‌ها و هم درباره خسارت واردشده به تجهیزات انجام شده است، اما الان عدد دقیق آن را حضور ذهن ندارم. نمی‌خواهم عددی اعلام کنم که بعداً با چیزی که برآورد و اعلام شده، تناقض داشته باشد.
حکیم مهر: انستیتو پاستور تولیدکننده برخی واکسن‌های حیاتی است. آیا در طول جنگ، خط تولید متوقف شد؟
خیر. واکسن‌های حیاتی یا واکسن‌های حاکمیتی که در پاستور تولید می‌شود، در مجتمع تولیدی پاستور تولید می‌شدند و خوشبختانه آن مجتمع آسیبی ندیده است. تعهدات مربوط به این بخش نیز به‌موقع انجام شده و مشکلی وجود نداشته است.
حکیم مهر: در بخش‌های تحقیقاتی و تشخیصی چطور؟ آیا خدمات متوقف شد؟
در بخش‌های تحقیقاتی و تشخیصی انستیتو پاستور نیز با تمهیداتی که مجموعه پاستور، رئیس، معاونین و رؤسای بخش‌ها اندیشیدند، مکان‌هایی به‌صورت موقت آماده شد. هم در زمان جنگ و هم در حال حاضر، خدمات در حال ارائه است. توقف کامل خدمات، به‌خصوص در آزمایشگاه مرجع، وجود نداشت. البته منظورم آزمایشگاه‌های مرجع و تخصصی اصلی است، نه همه آزمایشگاه‌ها.
حکیم مهر: یکی از چالش‌های بزرگ بازسازی، تأمین قطعات یدکی و مواد اولیه تخصصی از خارج کشور است. در این زمینه چه اقداماتی انجام شده است؟
در بحث تجهیزات هنوز ورود جدی انجام نشده است؛ چون ابتدا باید تجهیزاتی که آسیب دیده‌اند، به‌دقت برآورد شوند. اما در مورد مواد اولیه، معمولاً از قبل تمهیداتی در نظر گرفته می‌شود و آزمایشگاه‌ها برای مدتی مواد اولیه در اختیار دارند. از طرف دیگر، بخشی از شرکت‌های داخلی نیز برخی مواد اولیه را در اختیار داشتند و خرید از آن شرکت‌ها انجام شد تا روند فعالیت‌ها با توقف جدی روبه‌رو نشود. البته باز هم تأکید می‌کنم که منظورم آزمایشگاه‌های مرجع و تخصصی اصلی است، نه تمامی آزمایشگاه‌ها.
حکیم مهر: انستیتو پاستور خیلی سریع خود را به حالت عادی نزدیک کرد. چه تصمیمات مدیریتی یا راهبردی باعث این اتفاق شد؟
مهم‌ترین عامل، همراهی کل ارکان پاستور با مدیریت و اعضای هیأت علمی بود. با توجه به جایگاه ویژه پاستور در تشخیص بیماری‌های انسانی در حوزه پزشکی، تیم مدیریتی و مسئولان آزمایشگاه‌های مرجع دست به دست هم دادند. در مجموعه تجریش، در خود مجموعه پاستور و در سایر مکان‌هایی که امکان‌پذیر بود، آزمایشگاه‌هایی راه‌اندازی شد تا حداقل خدمات قابل ارائه باشد و فعالیت‌ها متوقف نشود.
حکیم مهر: آیا فرآیند بازسازی می‌تواند فرصتی باشد تا فناوری‌های قدیمی با سیستم‌های پیشرفته‌تر جایگزین شوند؟
قطعاً همین‌طور است. برنامه ریاست محترم پاستور و هیأت رئیسه انستیتو این است که ابتدا فرآیند بازگشت به شرایط عادی و استقرار پرسنل و بخش‌ها انجام شود. پس از آن، برنامه به‌روزرسانی بخش‌ها و تجهیزات دنبال خواهد شد.
حکیم مهر: در جریان جنگ رمضان، چه نقاط ضعف زیرساختی در انستیتو پاستور آشکار شد که اکنون در فرآیند بازسازی باید برطرف شود؟
در مورد نقاط ضعف، شاید بهتر باشد مثل بسیاری از ساختمان‌های قدیمی، از آن به‌عنوان ویژگی‌های خاص این مجموعه یاد کنیم. حتی می‌توان گفت برخی از این موارد نقطه قوت هم محسوب می‌شوند؛ چون آزمایشگاه‌های قدیمی پاستور بخشی از میراث گذشته و نوعی میراث فرهنگی هستند. طبیعی است که ساختارهای مربوط به آن دوره، بسیاری از استانداردهای مقاومتی امروز را نداشته باشند. برخی از این ساختمان‌ها نزدیک به صد سال قدمت دارند و به همین دلیل ممکن است آسیب دیده باشند.
حکیم مهر: یعنی آسیب‌ها بیشتر ناشی از قدمت ساختمان‌ها بود یا شدت تهاجم؟
به نظر من، تهاجم دشمن صهیونیستی بسیار شدید بود. شاید هر ساختمان دیگری هم بود، همین آسیب را می‌دید؛ حتی ساختمان‌های امروزی. کمااینکه در بسیاری از ساختمان‌های به‌روز هم چنین اتفاقی افتاده است. بنابراین خیلی نمی‌توان گفت این آسیب‌ها صرفاً ناشی از مشکلات ساختاری بوده است. بیشتر می‌توان آن را ناشی از وحشی‌گری دشمن دانست تا اینکه فقط به سازه یا ساختمان مربوط باشد.
حکیم مهر: نقش نیروهای انسانی و متخصصان انستیتو پاستور در حفظ و بازگرداندن این مرکز به چرخه فعالیت در شرایط سخت جنگ چه بود؟
قطعاً مهم‌ترین سرمایه هر سازمان، نیروی انسانی، پرسنل خبره، کارشناسان متعهد و افراد دارای دانش فنی هستند. در مجموعه‌ای مثل انستیتو پاستور نیز محققان و دانشمندان بسیاری حضور دارند. این افراد با تلاش‌های شبانه‌روزی خود، هم تداوم تولید و خدمات را حفظ کردند و هم در حال حاضر پیگیر هستند که این مسیر ادامه پیدا کند، سرعت بگیرد و مجموعه هرچه زودتر به شرایط قبل، و حتی بهتر از قبل، بازگردد.
حکیم مهر: پیام شما به همکارانی که در آن چهل روز سخت تلاش کردند، چیست؟
جا دارد به همه کسانی که در این مدت، به‌ویژه در روزهای جنگ و پس از آن در دوران آتش‌بس، خالصانه و شبانه‌روزی در آن شرایط سخت فعالیت کردند، خدا قوت بگوییم. امیدوارم اجر تلاش‌هایشان را از خداوند متعال بگیرند.
حکیم مهر: ممنون از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید.
سلام آقای دکتر فلاح از مفاخر بی ادعا در میان دامپزشکان و شخصیت محجوبی هستند. برای ایشان آرزوی توفیق روزافزون داریم. محمد لطفی زاده 
| از تعداد نظراتِ منتشرنشده، به‌خوبی می‌توان فهمید که فرمایش شما تا چه اندازه «درست» بوده است. در تبعات تعرض دشمنان متجاوز به ساختمان های اطراف انستیتو پاستور ایران که باعث آسیب و تخریب برخی آزمایشگاه ها و ساختمان های این موسسه گردید، اتفاقا این ساختمان های قدیمی ( بعضا با شصت تا صد سال قدمت) اصولی ساخته شده آسیبی بجز تخریب شیشه ها و برخی دستگاه ها ناشی از ترکش و پرتاب نخاله های ساختمانی از اطراف به داخل موسسه ندیده اند! و برعکس شوربختانه ساختمان های جدید غیر اصولی ساخته شده ای که رد نابسامانی های اجرا و کم کاری های سازنده ................ بر کارکنان انستیتو پوشیده نیست،یا تماما تخریب شده اند یا عملا غیرقابل بازسازی هستند! .................... سپردن پروژه بازسازی انستیتو پاستور به آقای دکتر فلاح را باید انتخابی امیدوارکننده دانست. .. اما چه بسا این بار نیز فرصت آن فراهم نشود و این رویه با ثبات مثال‌زدنی ادامه یابد. در کنار صحبت از اهمیت «سرمایه انسانی متخصص و متعهد»، بد نیست فردا یادی هم از زنده‌یاد دکتر خراسانی کنیم؛ یادآوری اینکه حفظ سرمایه انسانی، تنها با شعار محقق نمی‌شود، بلکه نیازمند احترام، حمایت و رفتار عادلانه در عمل است. روحشان شاد. امیدواریم نیروهای انسانی در انستیتو پاستور قدردانسته بشن و از جفای روزگار به دور بمانند. 
برای دکتر موحدی، عالمیان و سایر پیشکسوتان موسسه و انستیتو پاستور آرزوی موفقیت و آرامش داریم