حکیم مهر- دکتر محسن طاهرمیرزایی: پیشرفت فناوری‌های نوین در دامپزشکی، شیوه تشخیص، درمان و جراحی حیوانات را در سال‌های اخیر دستخوش تحول کرده است. در این میان، لیزردرمانی و جراحی با لیزر از جمله روش‌هایی هستند که اگرچه در بسیاری از کشورهای جهان جایگاه خود را در درمان‌های دامپزشکی پیدا کرده‌اند، اما در ایران هنوز برای بسیاری از دامپزشکان و صاحبان حیوانات، حوزه‌ای نسبتاً ناشناخته به شمار می‌روند. از سوی دیگر، هزینه تجهیزات، ضرورت آموزش‌های تخصصی، کمبود تجربه عملی و نگاه محتاطانه بخشی از جامعه دامپزشکی باعث شده است این فناوری هنوز با ظرفیت واقعی خود در کشور مورد استفاده قرار نگیرد.
دکتر البرز میرزاده، متخصص جراحی عمومی دامپزشکی و از فعالان حوزه لیزردرمانی در دامپزشکی، معتقد است آینده این رشته در حرکت به سمت تخصصی‌تر شدن و بهره‌گیری گسترده‌تر از فناوری‌های نوین است. او که نزدیک به یک دهه از فعالیت حرفه‌ای خود را صرف مطالعه، آموزش، مستندسازی نتایج درمانی و ترویج استفاده علمی از لیزر کرده، تأکید می‌کند پذیرش یک فناوری جدید تنها با ارائه شواهد علمی و نتایج بالینی امکان‌پذیر است؛ مسیری که به گفته او، آسان نبوده و برای اثبات کارآمدی لیزردرمانی، سال‌ها مطالعه، پژوهش و ارائه پرونده‌های واقعی بیماران در کنگره‌های علمی را طلب کرده است.
این جراح دامپزشک در گفت‌وگو با حکیم مهر ضمن مرور مسیر حرفه‌ای خود، از دلایل ورود به حوزه لیزردرمانی، چالش‌های پذیرش این فناوری در ایران، جایگاه کنونی لیزر در درمان و جراحی دامپزشکی، مزایا و محدودیت‌های این روش، هزینه‌های درمان، ضرورت رعایت استانداردهای علمی، آینده لیزردرمانی در کشور و همچنین توصیه‌های خود به دانشجویان و دامپزشکان جوان سخن گفته است. او در بخشی از این گفت‌وگو بر این نکته تأکید می‌کند که «هیچ ادعایی به اندازه نتیجه بالینی ارزش ندارد» و معتقد است قضاوت درباره هر روش درمانی باید بر پایه شواهد علمی و نتایج واقعی بیماران انجام شود، نه بر اساس تبلیغات یا برداشت‌های شخصی.
مشروح گفت‌وگوی خبرنگار حکیم مهر با دکتر البرز میرزاده، متخصص جراحی عمومی دامپزشکی و فعال حوزه لیزردرمانی، را در ادامه می‌خوانید.
حکیم مهر: آقای دکتر، برای شروع لطفاً کمی از خودتان بگویید. ورودی چه سالی و کدام دانشکده بودید، چه مسیری را طی کردید و اصلاً چه شد که رشته دامپزشکی را انتخاب کردید؟
من سال ۱۳۸۹ تحصیل در رشته دامپزشکی را در دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج آغاز کردم. پس از پایان دوره دکتری عمومی، در سال ۱۳۹۵ به‌عنوان دستیار تخصصی جراحی عمومی دامپزشکی وارد دانشگاه شهید باهنر کرمان شدم. انتخاب رشته دامپزشکی تا حدی به پیشینه خانوادگی‌ام برمی‌گردد. پدر و مادرم عضو هیئت علمی دانشگاه بودند و خواهر و برادرم نیز دندانپزشک هستند. من دوست داشتم وارد رشته‌ای شوم که گستردگی بیشتری داشته باشد و امکان فعالیت در حوزه‌های مختلف را فراهم کند.
دامپزشکی دقیقاً همین ویژگی را داشت. در این رشته با شاخه‌های متعددی مانند چشم‌پزشکی، دندانپزشکی، ارتوپدی، علوم اعصاب، جراحی اعصاب و بسیاری از حوزه‌های دیگر روبه‌رو هستید. همین تنوع برای من بسیار جذاب بود، هرچند طبیعتاً سختی کار را هم بیشتر می‌کرد. همیشه ترجیح می‌دادم به‌جای نگاه سطحی، عمق تشخیص و درمان را بشناسم. در واقع، خانواده من در حوزه علوم پزشکی فعالیت می‌کردند و من با انتخاب دامپزشکی، مسیر متفاوتی را در همان خانواده علوم سلامت دنبال کردم.
حکیم مهر: فرمودید دوره تخصص را در دانشگاه شهید باهنر کرمان گذرانده‌اید. تخصص شما دقیقاً در چه رشته‌ای است؟
دامپزشکی دقیقاً همین ویژگی را داشت. در این رشته با شاخه‌های متعددی مانند چشم‌پزشکی، دندانپزشکی، ارتوپدی، علوم اعصاب، جراحی اعصاب و بسیاری از حوزه‌های دیگر روبه‌رو هستید. همین تنوع برای من بسیار جذاب بود، هرچند طبیعتاً سختی کار را هم بیشتر می‌کرد. همیشه ترجیح می‌دادم به‌جای نگاه سطحی، عمق تشخیص و درمان را بشناسم. در واقع، خانواده من در حوزه علوم پزشکی فعالیت می‌کردند و من با انتخاب دامپزشکی، مسیر متفاوتی را در همان خانواده علوم سلامت دنبال کردم.
حکیم مهر: فرمودید دوره تخصص را در دانشگاه شهید باهنر کرمان گذرانده‌اید. تخصص شما دقیقاً در چه رشته‌ای است؟
تخصص من جراحی عمومی دامپزشکی است و این دوره را از سال ۱۳۹۵ در دانشگاه شهید باهنر کرمان آغاز کردم.
حکیم مهر: با توجه به سال‌ها تجربه در حوزه جراحی، به نظر شما امروز بزرگ‌ترین چالش جراحان دامپزشکی چیست؟
حکیم مهر: با توجه به سال‌ها تجربه در حوزه جراحی، به نظر شما امروز بزرگ‌ترین چالش جراحان دامپزشکی چیست؟
به اعتقاد من، یکی از مهم‌ترین چالش‌ها کمبود اطلاعات و آموزش‌های به‌روز، به‌ویژه در بخش مهارت‌های عملی و تکنیکال است. البته امروز نسبت به سال ۱۳۸۹ شرایط کاملاً متفاوت شده است. با وجود نرم‌افزارهای تخصصی، کتاب‌ها، رفرنس‌های علمی و اینترنت، دسترسی به اطلاعات بسیار آسان‌تر شده، اما مسئله اصلی صرفاً دسترسی به اطلاعات نیست.
حکیم مهر: منظورتان از این تفاوت چیست؟
اتفاقاتی مانند همه‌گیری کرونا و برخی شرایطی که طی سال‌های اخیر در کشور وجود داشت، باعث شد بخش قابل توجهی از آموزش‌ها به‌صورت مجازی برگزار شود. در حالی که یک دامپزشک یا جراح، علاوه بر دانش نظری، باید مهارت عملی را نیز به‌صورت حضوری و در محیط بالینی فرا بگیرد. به نظر من، امروز در آموزش تکنیک‌های عملی با یک خلأ جدی روبه‌رو هستیم و متأسفانه آن‌طور که باید به این موضوع پرداخته نمی‌شود.
حکیم مهر: برای برطرف کردن این چالش چه راهکاری را پیشنهاد می‌کنید؟
حکیم مهر: برای برطرف کردن این چالش چه راهکاری را پیشنهاد می‌کنید؟
بخشی از این مسئولیت بر عهده دانشگاه‌هاست. به نظر من، دانشگاه‌ها باید رزیدنت‌های تخصصی را با تعداد کمتر اما کیفیت بالاتر پذیرش کنند. افزایش کمّی بدون حفظ کیفیت، در نهایت به ضرر آموزش تخصصی خواهد بود. در دوره‌ای که ما آموزش می‌دیدیم، تعداد کیس‌ها محدود بود، اما امروز چنین مشکلی وجود ندارد و بیمار به اندازه کافی برای آموزش رزیدنت‌ها در دسترس است. با این حال، گاهی به دلایل مختلف آموزشی، همچنان آن کمبود مهارت و تجربه عملی وجود دارد.
حکیم مهر: به نظر می‌رسد نگاه شما به مفهوم تخصص هم با آنچه امروز رایج است، تفاوت دارد.
حکیم مهر: به نظر می‌رسد نگاه شما به مفهوم تخصص هم با آنچه امروز رایج است، تفاوت دارد.
دقیقاً همین‌طور است. نگاه من اساساً یک نگاه فوق‌تخصصی است. از دید من، صرف اینکه فردی جراح باشد، پایان مسیر نیست؛ بلکه تازه آغاز تخصص واقعی است. من معتقدم حتی بعد از تخصص جراحی هم باید وارد حوزه‌های تخصصی‌تر شد. شاید این نگاه برای برخی همکاران چندان متداول نباشد، اما حتی معتقدم می‌توان به سمت تخصص‌های گونه‌محور حرکت کرد؛ یعنی دامپزشکی داشته باشیم که به‌صورت کاملاً تخصصی فقط روی گربه‌سانان یا یک گروه خاص از حیوانات کار کند. به نظر من، آینده دامپزشکی در حرکت به سمت تخصصی‌تر شدن است.
حکیم مهر: آیا همین نگاه باعث شد به سمت لیزردرمانی در دامپزشکی بروید؟
حکیم مهر: آیا همین نگاه باعث شد به سمت لیزردرمانی در دامپزشکی بروید؟
بله، دقیقاً. حدود ۱۰ سال پیش احساس کردم صرف اینکه فقط یک جراح باشم، برایم کافی نیست. دوست داشتم وارد حوزه‌ای شوم که بتواند کیفیت درمان را ارتقا دهد و به همین دلیل به سمت لیزردرمانی در دامپزشکی رفتم.
حکیم مهر: آقای دکتر، هنوز بسیاری از صاحبان حیوانات و حتی برخی دامپزشکان عمومی شناخت دقیقی از لیزردرمانی ندارند. اگر بخواهید به زبان ساده توضیح دهید، لیزر چیست و چه تفاوتی با جراحی‌های معمول ایجاد می‌کند؟
حکیم مهر: آقای دکتر، هنوز بسیاری از صاحبان حیوانات و حتی برخی دامپزشکان عمومی شناخت دقیقی از لیزردرمانی ندارند. اگر بخواهید به زبان ساده توضیح دهید، لیزر چیست و چه تفاوتی با جراحی‌های معمول ایجاد می‌کند؟
اجازه بدهید کمی به عقب برگردیم. حدود ۱۰ سال پیش، زمانی که استفاده از لیزر در دامپزشکی ایران هنوز رایج و شناخته‌شده نبود، این سؤال برای من مطرح شد که چرا همکاران ما نباید از این فناوری در درمان حیوانات استفاده کنند. از همان زمان مطالعه، آموزش و آزمون و خطا در این زمینه را آغاز کردم و از سال ۱۳۹۵ نیز تلاش کردیم نتایج کارها و تجربیاتمان را به‌صورت رسمی منتشر کنیم. اما هدف من هیچ‌وقت صرفاً استفاده از یک دستگاه لیزر نبود. تلاش کردم فرهنگ استفاده علمی و صحیح از لیزر را در دامپزشکی گسترش دهم.
حکیم مهر: چرا بر استفاده علمی از لیزر تأکید دارید؟
حکیم مهر: چرا بر استفاده علمی از لیزر تأکید دارید؟
متأسفانه گاهی شاهد هستیم که از عنوان «لیزر» برای دریافت هزینه‌های بیشتر از صاحبان حیوانات استفاده می‌شود، در حالی که از نظر علمی، لیزر جایگزین همه درمان‌ها نیست. برای مثال، دررفتگی کشکک زانو در گریدهای ۳ و ۴ به‌طور قطعی نیازمند جراحی است و نمی‌توان صرفاً با لیزردرمانی آن را درمان کرد. بنابراین استفاده از لیزر باید کاملاً بر اساس شواهد علمی و در جایگاه درست خودش باشد.
حکیم مهر: پس چه عاملی باعث شد این حوزه را به‌طور جدی دنبال کنید؟
حکیم مهر: پس چه عاملی باعث شد این حوزه را به‌طور جدی دنبال کنید؟
برای من، لیزر فقط یک فناوری یا یک دستگاه نبود؛ ابزاری بود که می‌توانست درد بیمار را کاهش دهد، روند ترمیم بافت را سرعت ببخشد و کیفیت درمان را به شکل قابل توجهی افزایش دهد. به همین دلیل سال‌های زیادی را صرف مطالعه، آموزش و کسب تجربه در این زمینه کردم. البته مسیر بسیار دشواری بود، چون در آن زمان پذیرش این فناوری در دامپزشکی ایران اصلاً آسان نبود. واقعاً برای جا انداختن استفاده علمی از لیزر نزدیک به ۱۰ سال به‌صورت شبانه‌روزی تلاش کرده‌ام و امیدوارم در آینده، استفاده از لیزر در دامپزشکی ایران بیش از گذشته بر پایه اصول علمی و به شکلی فراگیر توسعه پیدا کند.
حکیم مهر: در مسیری که برای معرفی و توسعه لیزردرمانی در دامپزشکی طی کردید، آیا با مخالفت یا موانعی هم روبه‌رو شدید؟
بسیار زیاد. در سال‌های ابتدایی، پذیرش این موضوع واقعاً سخت بود که البته طبیعی هم بود. هر فناوری جدیدی تا زمانی که شواهد علمی و نتایج عملی کافی نداشته باشد، با تردید روبه‌رو می‌شود. این تردید می‌تواند از یک همکلاسی شروع شود و حتی تا استاد دانشگاه هم ادامه پیدا کند. به همین دلیل تصمیم گرفتم به جای اینکه فقط درباره لیزر صحبت کنم، نتایج آن را نشان بدهم. در بسیاری از کنگره‌ها که سخنرانی داشتم، حدود ۳۵ تا ۴۰ پرونده درمانی را به‌صورت تصاویر قبل و بعد در اختیار همکاران قرار می‌دادم تا نتیجه کار را از نزدیک ببینند.
حکیم مهر: برای اثبات اثربخشی این روش چه مسیری را طی کردید؟
حکیم مهر: برای اثبات اثربخشی این روش چه مسیری را طی کردید؟
نزدیک به ۱۰ سال روی موارد بالینی مختلف کار کردم؛ از درمان انواع زخم گرفته تا مراقبت‌های پس از جراحی، جراحی‌های ارتوپدی و حتی جراحی‌های اعصاب. همین شواهد بالینی باعث شد به‌تدریج اعتماد همکاران نسبت به این روش بیشتر شود. امروز خوشحالم که جایگاه لیزر در دامپزشکی ایران با سال‌های نخست کاملاً متفاوت است.
اما واقعیت این است که سخت‌ترین بخش کار، یاد گرفتن لیزر نبود؛ بلکه قانع کردن دیگران بود. حدود ۱۰ سال زمان صرف کردم تا با مستندسازی نتایج واقعی بیماران نشان دهم که این روش می‌تواند کیفیت درمان را بهبود ببخشد. برای من، هر بیمار فقط یک کیس درمانی نبود؛ بلکه یک سند علمی بود که می‌توانست به پذیرش تدریجی این فناوری در دامپزشکی ایران کمک کند.
حکیم مهر: با وجود تمام این سختی‌ها، هیچ‌وقت از مسیری که انتخاب کردید پشیمان نشدید؟
حکیم مهر: با وجود تمام این سختی‌ها، هیچ‌وقت از مسیری که انتخاب کردید پشیمان نشدید؟
به هیچ عنوان. نه تنها پشیمان نیستم، بلکه هر روز تلاش می‌کنم این مسیر را گسترده‌تر کنم. همیشه اعتقاد داشته‌ام که در پزشکی و دامپزشکی، هیچ ادعایی به اندازه نتیجه بالینی ارزش ندارد. به همین دلیل اجازه دادم نتایج بیماران به جای من صحبت کنند و امروز هم همین مسیر را ادامه می‌دهم.
حکیم مهر: امروز جایگاه لیزردرمانی را در دامپزشکی ایران چگونه ارزیابی می‌کنید؟
حکیم مهر: امروز جایگاه لیزردرمانی را در دامپزشکی ایران چگونه ارزیابی می‌کنید؟
در حال حاضر، جایگاه لیزر در دامپزشکی ایران بیشتر در حوزه بازتوانی و فیزیوتراپی است و هنوز آن جایگاهی را که در جراحی باید داشته باشد، پیدا نکرده است. البته این موضوع دلایل مختلفی دارد. برخی همکاران مسائل اقتصادی و هزینه خرید تجهیزات را مطرح می‌کنند، اما برای من همیشه یک موضوع اهمیت داشته است؛ اینکه بتوانیم درد کمتر، خونریزی کمتر، التهاب کمتر، دوره نقاهت کوتاه‌تر و در نهایت کیفیت درمان بالاتری برای بیمار فراهم کنیم. خوشبختانه این موارد را صرفاً در حد ادعا مطرح نکرده‌ایم، بلکه با مستندات علمی و نتایج ارائه‌شده در کنگره‌های تخصصی آن‌ها را اثبات کرده‌ایم.
حکیم مهر: آیا بازخورد صاحبان حیوانات هم در این مسیر برای شما اهمیت داشته است؟
حکیم مهر: آیا بازخورد صاحبان حیوانات هم در این مسیر برای شما اهمیت داشته است؟
بله، بسیار زیاد. ما حتی نوشته‌ها و دل‌نوشته‌هایی از صاحبان حیوانات داریم که شرایط حیوانشان را قبل و بعد از درمان برایمان توصیف کرده‌اند؛ اینکه روز اول با چه وضعیتی مراجعه کرده‌اند و بعد از درمان چه تغییری در وضعیت حیوانشان ایجاد شده است. اگر شعار جهانی ما در دامپزشکی، توجه به رفاه حیوانات است، استفاده از فناوری‌های مؤثر هم بخشی از همین رفاه محسوب می‌شود.
سال‌هاست که لیزر در شاخه‌های مختلف پزشکی انسانی مورد استفاده قرار می‌گیرد و به اعتقاد من، دامپزشکی نباید از این مسیر عقب بماند. البته هنوز هم یکی از مشکلات ما این است که بخشی از جامعه دامپزشکی به این موضوع باور کافی ندارد.
حکیم مهر: به مسائل اقتصادی اشاره کردید. یکی از موضوعات مطرح در کلینیک‌های دامپزشکی، هزینه نسبتاً بالای خدمات لیزردرمانی است. آیا این هزینه در بلندمدت برای صاحبان حیوانات توجیه‌پذیر است؟
سال‌هاست که لیزر در شاخه‌های مختلف پزشکی انسانی مورد استفاده قرار می‌گیرد و به اعتقاد من، دامپزشکی نباید از این مسیر عقب بماند. البته هنوز هم یکی از مشکلات ما این است که بخشی از جامعه دامپزشکی به این موضوع باور کافی ندارد.
حکیم مهر: به مسائل اقتصادی اشاره کردید. یکی از موضوعات مطرح در کلینیک‌های دامپزشکی، هزینه نسبتاً بالای خدمات لیزردرمانی است. آیا این هزینه در بلندمدت برای صاحبان حیوانات توجیه‌پذیر است؟
اگر لیزر به‌درستی استفاده شود، قطعاً بله. البته دو اصل بسیار مهم وجود دارد؛ اول، انتخاب صحیح بیمار و دوم، انتخاب صحیح پارامترهای درمانی. این دو، پایه استفاده علمی از لیزر هستند. اگر بیمار به‌درستی انتخاب شود و تنظیمات دستگاه نیز بر اساس شرایط همان بیمار انجام شود، لیزردرمانی می‌تواند در بلندمدت هزینه‌های درمان را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.
حکیم مهر: این کاهش هزینه را چگونه می‌توان توضیح داد؟
اجازه بدهید با یک مثال توضیح بدهم. فرض کنید حیوانی دچار یک زخم عمیق ناشی از گازگرفتگی، بریدگی یا هر آسیب دیگری شده است. در چنین شرایطی، درمان معمول ممکن است به ۳۰ تا ۳۵ روز پانسمان روزانه نیاز داشته باشد. اما ما در کنگره‌ها و مجامع علمی، مستنداتی ارائه کرده‌ایم که نشان می‌دهد همان زخم در برخی موارد طی پنج، هفت یا حداکثر ۱۰ جلسه لیزردرمانی بهبود پیدا کرده است. در نتیجه، صاحب حیوان به جای ۳۵ بار مراجعه، فقط پنج یا چند بار مراجعه می‌کند. اگر هزینه تمام آن پانسمان‌ها را محاسبه کنید، متوجه می‌شوید که در بسیاری از موارد از هزینه چند جلسه لیزردرمانی بیشتر خواهد شد.
حکیم مهر: به نظر می‌رسد در این میان، نحوه ارائه خدمات هم اهمیت زیادی دارد.
حکیم مهر: به نظر می‌رسد در این میان، نحوه ارائه خدمات هم اهمیت زیادی دارد.
دقیقاً همین‌طور است. انصاف و دانش همکار ارائه‌دهنده خدمات بسیار مهم است. من هنگام انجام لیزردرمانی، مدت درمان را بر اساس توان دستگاه، طول موج و شرایط بیمار محاسبه می‌کنم. به همین دلیل ممکن است تعداد جلسات درمانی من کمتر باشد، اما هر جلسه زمان بیشتری طول بکشد. گاهی ممکن است بیماری فقط چهار دقیقه تحت لیزر قرار بگیرد، در حالی که از نظر علمی این زمان برای آن ضایعه کافی نیست. بنابراین، اگر انتخاب بیمار، انتخاب پارامترها و زمان درمان به‌درستی انجام نشود، طبیعتاً نتیجه مطلوب هم حاصل نخواهد شد.
از طرف دیگر، مراقبت صحیح از زخم یا همان Good Nursing نیز بخش بسیار مهمی از درمان است. اگر لیزردرمانی انجام شود اما پانسمان و مراقبت مناسبی صورت نگیرد، نتیجه درمان نیز مطلوب نخواهد بود.
حکیم مهر: آیا این موضوع فقط درباره زخم‌ها صدق می‌کند یا در بیماری‌های دیگر هم قابل مشاهده است؟
از طرف دیگر، مراقبت صحیح از زخم یا همان Good Nursing نیز بخش بسیار مهمی از درمان است. اگر لیزردرمانی انجام شود اما پانسمان و مراقبت مناسبی صورت نگیرد، نتیجه درمان نیز مطلوب نخواهد بود.
حکیم مهر: آیا این موضوع فقط درباره زخم‌ها صدق می‌کند یا در بیماری‌های دیگر هم قابل مشاهده است؟
خیر، فقط محدود به زخم نیست. برای مثال در بیماری‌هایی مانند آرتروز هم همین موضوع صادق است. اینکه یک حیوان تا چه زمانی باید دارو مصرف کند، سؤال مهمی است. در بسیاری از موارد، بیمار می‌تواند با جلسات منظم لیزردرمانی، مثلاً هفته‌ای دو بار، هفته‌ای یک بار یا حتی ماهی یک بار، کنترل بسیار خوبی روی آرتروز داشته باشد و نیاز کمتری به مصرف دارو پیدا کند.
حکیم مهر: یکی از ویژگی‌هایی که درباره لیزردرمانی مطرح می‌شود، غیرتهاجمی بودن آن است. این ویژگی چه اهمیتی در درمان دارد؟
حکیم مهر: یکی از ویژگی‌هایی که درباره لیزردرمانی مطرح می‌شود، غیرتهاجمی بودن آن است. این ویژگی چه اهمیتی در درمان دارد؟
به نظر من، این یکی از مهم‌ترین مزیت‌های لیزردرمانی است. در حوزه درمان‌های بازتوانی، لیزر یک روش کاملاً غیرتهاجمی است. البته زمانی که از لیزر برای ایجاد برش جراحی استفاده می‌کنیم، آن را یک روش کم‌تهاجمی می‌دانیم، اما در درمان‌های ترمیمی، کاملاً غیرتهاجمی است. در چنین شرایطی، بدون استفاده از دارو، بدون تزریق و حتی بدون ورود یک سوزن به بدن حیوان، تنها با تاباندن نوری با طول موج و پارامتر مشخص، می‌توان روند درمان را آغاز کرد.
به نظر من، چه درمانی بهتر از این می‌تواند رفاه حیوانات را تأمین کند؟ روشی که درد، التهاب و دوره نقاهت را کاهش می‌دهد و بدون ایجاد تهاجم اضافی، کیفیت درمان را افزایش می‌دهد. در بسیاری از درمان‌های دیگر، حداقل یک تزریق یا ورود سوزن به بدن بیمار وجود دارد، اما در لیزردرمانی چنین تهاجمی وجود ندارد.
حکیم مهر: اتفاقاً سؤال بعدی هم درباره ایمنی لیزردرمانی است. آیا استفاده از لیزر عوارض یا خطرات خاصی دارد که همکاران جوان یا صاحبان حیوانات باید از آن آگاه باشند؟ همچنین شما چه استانداردهای ایمنی را در کار خود رعایت می‌کنید؟
به نظر من، چه درمانی بهتر از این می‌تواند رفاه حیوانات را تأمین کند؟ روشی که درد، التهاب و دوره نقاهت را کاهش می‌دهد و بدون ایجاد تهاجم اضافی، کیفیت درمان را افزایش می‌دهد. در بسیاری از درمان‌های دیگر، حداقل یک تزریق یا ورود سوزن به بدن بیمار وجود دارد، اما در لیزردرمانی چنین تهاجمی وجود ندارد.
حکیم مهر: اتفاقاً سؤال بعدی هم درباره ایمنی لیزردرمانی است. آیا استفاده از لیزر عوارض یا خطرات خاصی دارد که همکاران جوان یا صاحبان حیوانات باید از آن آگاه باشند؟ همچنین شما چه استانداردهای ایمنی را در کار خود رعایت می‌کنید؟
اجازه بدهید ابتدا به نکته‌ای اشاره کنم که شاید کمتر درباره آن صحبت شده باشد. زمانی که وارد انجمن لیزر پزشکی ایران شدم، برای بسیاری از اعضا این سؤال مطرح بود که اصلاً حضور یک دامپزشک در انجمن لیزر پزشکی چه ضرورتی دارد. البته پیش از من هم برخی همکاران در حوزه لیزر فعالیت‌هایی انجام داده بودند، اما من تلاش کردم با ارائه مقالات علمی نشان دهم که دامپزشکی نیز جایگاه مشخصی در لیزر پزشکی دارد و این انجمن می‌تواند متشکل از پزشکان، دندانپزشکان و دامپزشکانی باشد که به‌صورت بالینی در این حوزه فعالیت می‌کنند.
حکیم مهر: به نظر می‌رسد این موضوع برای شما صرفاً یک موفقیت شخصی نبوده است.
حکیم مهر: به نظر می‌رسد این موضوع برای شما صرفاً یک موفقیت شخصی نبوده است.
دقیقاً همین‌طور است. تمام تلاشم برای معرفی خودم نبود؛ بلکه برای تثبیت جایگاه دامپزشکی بود. برای من اهمیت داشت که وقتی یک پزشک، دندانپزشک یا هر عضو دیگری فهرست اعضای انجمن را مرور می‌کند، در کنار سایر رشته‌های علوم پزشکی، عنوان «متخصص جراحی عمومی دامپزشکی» را هم ببیند. این یعنی دامپزشکی در جایگاه واقعی خودش دیده شود. تمام این تلاش‌ها را برای اعتبار رشته دامپزشکی انجام دادم، نه برای مطرح شدن شخص خودم.
حکیم مهر: اگر به خود لیزردرمانی برگردیم، آیا این روش عوارض جانبی یا محدودیت خاصی دارد؟
اگر به مطالعات علمی نگاه کنیم، در حوزه درمان و لیزرتراپی عارضه جانبی خاص و قابل توجهی گزارش نشده است. البته در بسیاری از مقالات توصیه شده که در بیمارانی که مبتلا به برخی سرطان‌ها یا ضایعات پوستی خاص هستند، با احتیاط بیشتری عمل شود یا از لیزرتراپی استفاده نشود.
حکیم مهر: دلیل این احتیاط چیست؟
حکیم مهر: دلیل این احتیاط چیست؟
دلیلش این است که لیزر به شکل طبیعی فرآیند ترمیم و تکثیر سلولی را تحریک می‌کند. در واقع، ما با دارو باعث تکثیر سلول‌ها نمی‌شویم، بلکه از طریق ارسال پیام به میتوکندری سلول، گردش خون و فعالیت سلولی را افزایش می‌دهیم. این روند به تسریع فرآیند ترمیم و حفظ هموستاز یا تعادل طبیعی بدن کمک می‌کند. وقتی هموستاز بدن بهتر برقرار شود، روند بازگشت بافت به وضعیت طبیعی نیز سریع‌تر انجام می‌شود. به همین دلیل، در حوزه لیزرتراپی عوارض جانبی قابل توجهی وجود ندارد و تنها موردی که باید با احتیاط بیشتری به آن نگاه کرد، برخی بیماران مبتلا به سرطان است.
حکیم مهر: این موضوع در جراحی هم صادق است؟
حکیم مهر: این موضوع در جراحی هم صادق است؟
در حوزه جراحی، لیزر نقش متفاوتی دارد. در اینجا لیزر مانند تیغ جراحی عمل می‌کند و می‌توان از آن برای برش بافت استفاده کرد. با توجه به نوع دستگاه و توان آن، هم امکان انجام جراحی‌های بسیار ظریف وجود دارد و هم در برخی بافت‌های سخت می‌توان از آن بهره برد. بنابراین، کاربرد لیزر در جراحی با کاربرد آن در لیزرتراپی متفاوت است.
حکیم مهر: به نظر شما طی پنج سال آینده جایگاه جراحی و لیزردرمانی در دامپزشکی ایران چگونه خواهد بود؟ آیا این فناوری فراگیر می‌شود یا همچنان یک خدمت فوق‌تخصصی باقی خواهد ماند؟
حکیم مهر: به نظر شما طی پنج سال آینده جایگاه جراحی و لیزردرمانی در دامپزشکی ایران چگونه خواهد بود؟ آیا این فناوری فراگیر می‌شود یا همچنان یک خدمت فوق‌تخصصی باقی خواهد ماند؟
به نظر من، اصلاً نباید به لیزر به چشم یک خدمت لوکس نگاه کرد. متأسفانه در ذهن بسیاری از مردم، لیزر هنوز یک فناوری لوکس محسوب می‌شود؛ شاید به این دلیل که نخستین کاربردهایی که از آن دیده‌اند، در حوزه‌های زیبایی یا خدمات خاص بوده است. اما در دامپزشکی، من هیچ‌وقت لیزر را یک خدمت لوکس نمی‌دانم؛ بلکه آن را یک روش درمانی می‌دانم و درمان را نمی‌توان کالای لوکس تلقی کرد.
حکیم مهر: فکر می‌کنید این نگاه در آینده تغییر خواهد کرد؟
حکیم مهر: فکر می‌کنید این نگاه در آینده تغییر خواهد کرد؟
من امیدوارم و فکر می‌کنم طی پنج سال آینده جایگاه لیزر بسیار بهتر از امروز خواهد شد. با این حال، هیچ‌وقت دوست نداشته‌ام این موضوع قائم به یک فرد باشد. هر کارآموزی که پیش من آمده یا هر همکاری که درباره تجهیزات یا آموزش سؤال داشته، هر آنچه می‌دانستم در اختیارش قرار داده‌ام. هدف من هیچ‌وقت مطرح شدن شخصی نبوده است. هدفم این بوده که این فناوری در دامپزشکی ایران گسترش پیدا کند و در نهایت به رفاه بیشتر حیوانات منجر شود.
حکیم مهر: امروز لیزر در کدام بخش از دامپزشکی بیشترین جایگاه را پیدا کرده است؟
حکیم مهر: امروز لیزر در کدام بخش از دامپزشکی بیشترین جایگاه را پیدا کرده است؟
اگر بخواهم واقع‌بینانه صحبت کنم، امروز لیزر بیشترین جایگاه خود را در حوزه بازتوانی و ترمیم زخم پیدا کرده است. بخش عمده تلاش من طی این ۱۰ سال هم همین بوده که استفاده از لیزر در این حوزه‌ها مورد پذیرش قرار بگیرد و خوشبختانه امروز استقبال بسیار خوبی از آن می‌شود. در حوزه جراحی‌های تخصصی نیز این فناوری به‌تدریج در حال ورود است، اما به دلیل هزینه بسیار بالای تجهیزات، استفاده از آن برای همه همکاران امکان‌پذیر نیست. با این وجود، معتقدم جایگاه خود را به‌مرور پیدا خواهد کرد.
حکیم مهر: شما یکی از پیشگامان استفاده از فناوری‌های نوین در دامپزشکی هستید. چه توصیه‌ای برای دانشجویان دامپزشکی و دامپزشکان جوانی دارید که می‌خواهند در حوزه‌های تخصصی و فناوری‌های نوین فعالیت کنند؟
حکیم مهر: شما یکی از پیشگامان استفاده از فناوری‌های نوین در دامپزشکی هستید. چه توصیه‌ای برای دانشجویان دامپزشکی و دامپزشکان جوانی دارید که می‌خواهند در حوزه‌های تخصصی و فناوری‌های نوین فعالیت کنند؟
دامپزشکی یکی از گسترده‌ترین رشته‌های علوم پزشکی است. از بهداشت مواد غذایی و نظارت بر تولید فرآورده‌های پروتئینی گرفته تا پیچیده‌ترین جراحی‌ها، همه در حوزه فعالیت دامپزشکان قرار می‌گیرد. اما همیشه یک توصیه به دانشجویان داشته‌ام و آن این است که جامع‌نگر نباشند؛ یعنی سعی نکنند در همه حوزه‌ها فعالیت کنند، بلکه یک موضوع را انتخاب کنند، آن را عمیق یاد بگیرند و در همان زمینه بهترین باشند.
حکیم مهر: منظورتان از این نگاه تخصصی چیست؟
حکیم مهر: منظورتان از این نگاه تخصصی چیست؟
من هم می‌توانستم صرفاً یک جراح باشم؛ همان کاری که بسیاری از همکاران با افتخار انجام می‌دهند و من هم برایشان احترام زیادی قائلم. اما نگاه من این بود که حتی در دل جراحی هم باید تخصصی‌تر فکر کرد. همان‌طور که قبلاً هم اشاره کردم، امیدوارم روزی برسد که بتوانیم بگوییم یک دامپزشک فقط در حوزه گربه‌سانان فعالیت می‌کند و در همان زمینه بهترین است. امروز هم نشانه‌های این مسیر را می‌بینیم. برگزاری کنگره‌های اختصاصی گربه‌سانان یا شکل‌گیری کلینیک‌های تخصصی پرندگان نشان می‌دهد که دامپزشکی به سمت تخصصی‌تر شدن حرکت می‌کند. شاید امروز این نگاه کمی ایده‌آل‌گرایانه به نظر برسد، اما آینده دامپزشکی به همین سمت خواهد رفت.
حکیم مهر: اگر بخواهید فقط یک توصیه برای دانشجویان دامپزشکی داشته باشید، آن توصیه چیست؟
مهم‌ترین توصیه من این است که نگاه تخصصی داشته باشند. اگر قرار است در یک بیماری یا یک حوزه فعالیت کنند، تلاش کنند بهترین همان حوزه باشند. خوشبختانه دانشجویان امروز نسبت به نسل ما به منابع علمی، اطلاعات و آموزش‌های روز دنیا دسترسی بسیار بیشتری دارند و این یک فرصت ارزشمند است که می‌تواند آن‌ها را خیلی سریع‌تر به سطح بالاتری از تخصص برساند.
حکیم مهر: اگر در پایان نکته‌ای باقی مانده، بفرمایید.
حکیم مهر: اگر در پایان نکته‌ای باقی مانده، بفرمایید.
امیدوارم استفاده از لیزر در دامپزشکی ایران هر روز علمی‌تر و فراگیرتر شود. و در پایان، همیشه به این موضوع اعتقاد داشته‌ام که هیچ ادعایی به اندازه نتیجه بالینی ارزش ندارد. در نهایت این نتایج بیماران هستند که باید به جای پزشکان و دامپزشکان سخن بگویند.
حکیم مهر: ممنون از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید.
حکیم مهر: ممنون از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید.
ما در بدترین و کم استعدادترین قابلیتمون باید بهترین باشیم 
