حکیم مهر: بالهایشان برای آسمان لرستان است، اما سودجویان چشم به قفس و بازار دوختهاند؛ پرندگان شکاری این استان حالا در سایه تخریب زیستگاه، شکار و زندهگیری غیرمجاز، به طعمهای چرب برای تجارت غیرقانونی حیاتوحش تبدیل شدهاند.
به گزارش حکیم مهر به نقل از فارس، تخریب زیستگاهها، شکار و صید غیرمجاز، زندهگیری برای تجارت و کاهش آگاهی عمومی از مهمترین تهدیدهایی است که جمعیت پرندگان شکاری را با خطر مواجه کرده است.
لرستان با شناسایی حدود ۳۰ گونه پرنده شکاری، نزدیک به ۶۳.۸ درصد از گونههای شناساییشده این گروه در کشور را در خود جایداده، اما بخشی از اینگونهها بهویژه خانواده شاهینها به دلیل تقاضای بالا برای خرید و زندهگیری غیرمجاز، بیشتر در معرض تهدید قرار دارند.
تنوع پرندگان شکاری در لرستان
«محسن امیری»؛ رئیس اداره حفاظت و مدیریت حفاظت محیط وحش لرستان با اشاره به اهمیت تنوع زیستی کشور اظهار کرد: ایران از نظر غنای زیستی یکی از مناطق مهم جهان و خاورمیانه محسوب میشود و تاکنون بیش از ۵۶۰ گونه پرنده در کشور شناسایی و ثبت شده است.
وی افزود: پرندگان شکاری به دلیل توانایی بالای پرواز، قدرت جابهجایی در مسیرهای طولانی و امکان انتخاب زیستگاههای متنوع، از جایگاه ویژهای در طبیعت برخوردار هستند و نقش مهمی در حفظ تعادل اکولوژیک ایفا میکنند.
رئیس اداره حفاظت و مدیریت حفاظت محیط وحش لرستان با بیان اینکه این پرندگان در رأس هرمهای اکولوژیک قرار دارند، گفت: تعداد پرندگان شکاری در طبیعت نسبت به بسیاری از گونههای دیگر کمتر است و همین موضوع باعث شده است آسیبپذیری آنها در برابر تهدیدها افزایش پیدا کند.
امیری تصریح کرد: استان لرستان به دلیل وجود رشتهکوههای موازی و طولانی پیش کوه و پشت کوه، شرایط ویژهای از نظر جغرافیای جانوری دارد؛ بهگونهای که جدایی جمعیتهای جانوری و گیاهی در طول میلیونها سال، موجب شکلگیری تنوع گونهای خاص در منطقه شده است.
وی ادامه داد: لرستان باتوجهبه وسعت، توپوگرافی متنوع و شرایط آبوهوایی متفاوت، یکی از استانهای مهم کشور از نظر تنوع گونههای جانوری به شمار میرود و زیستگاه ارزشمندی برای پرندگان شکاری محسوب میشود.
۳۰ گونه پرندگان شکاری در لرستان
رئیس اداره حفاظت و مدیریت حفاظت محیط وحش لرستان با اشاره به تنوع گونهای پرندگان شکاری در استان عنوان کرد: تاکنون حدود ۳۰ گونه پرنده شکاری در لرستان شناسایی شده که حدود ۶۳.۸ درصد از پرندگان شکاری ایران را شامل میشود.
امیری گفت: از جمله اینگونهها میتوان به قرقی، پیغو، طرلان، شاهین، بحری، بالابان، عقاب شاهی، عقاب طلایی، عقاب صحرایی، سارگپه معمولی، سارگپه پا بلند، سنقر آبی، سنقر سفید، سنقر گندمزار، سنقر خاکستری، هما، کرکس، دلیجه و دلیجه کوچک اشاره کرد.
وی با بیان اینکه گونههای خانواده شاهینها از جمله شاهین، بحری، بالابان و دلیجه بیشتر در معرض تهدید زندهگیری قرار دارند، افزود: شهرستانهای کوهدشت، نورآباد و خرمآباد بیشترین موارد زندهگیری غیرمجاز پرندگان شکاری را داشتهاند.
امیری مهمترین عوامل تهدیدکننده پرندگان شکاری را تخریب زیستگاهها، شکار و صید غیرمجاز، کاهش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت اینگونهها و تقاضای خرید پرندگان شکاری در برخی کشورهای حوزه خلیجفارس عنوان کرد.
وی افزود: مسمومیت ناشی از طعمههای مسموم، استفاده گسترده از سموم دفع آفات و کودهای کشاورزی، خشکسالی، آتشسوزی در مناطق تحت مدیریت، تخریب و تصرف جنگلها و زیستگاهها، بیماریهایی مانند آنفلوانزا و نیوکاسل، تصادف با خودروهای عبوری و تغذیه از پسابهای آلوده کارخانهها و کشتارگاهها از دیگر تهدیدهای جدی اینگونههاست.
رئیس اداره حفاظت و مدیریت حفاظت محیط وحش لرستان با اشاره به اقدامات حفاظتی انجامشده بیان کرد: تیمار پرندگان آسیبدیده با همکاری کلینیکهای دامپزشکی و سمنهای زیستمحیطی داوطلب، نمونهبرداری برای نگهداری در بانک ژن، رهاسازی پرندگان ضبطشده از متخلفان و تخریب کوخهها و تورهای پرندهگیری از جمله اقدامات انجامشده در این زمینه است.
امیری با تأکید بر ضرورت تقویت برنامههای حفاظتی گفت: حفاظت از زیستگاههای پرندگان شکاری بهویژه مناطق جوجهآوری، پایش سالانه جمعیت و تنوع گونهای، بررسی میزان برداشت غیرمجاز، افزایش سطح آگاهی جوامع محلی و توسعه تعاملات بینالمللی از مهمترین راهکارهای حفاظت از اینگونههای ارزشمند است.
وی خاطرنشان کرد: مطالعه و پایش سالانه پرندگان شکاری در کنار سرشماری سایر پرندگان میتواند به بهبود وضعیت حفاظتی اینگونهها و افزایش نقش آنها در پایداری اکوسیستمهای طبیعی کمک کند.
تخریب زیستگاهها تهدیدی برای پرندگان شکاری
«علی شیراوند»، فعال محیط زیست، با اشاره به اهمیت پرندگان شکاری در حفظ تعادل طبیعت اظهار کرد: پرندگان شکاری بهعنوان گونههای رأس هرم غذایی، نقش مهمی در کنترل جمعیت جوندگان و سایر گونهها دارند و کاهش جمعیت آنها میتواند نشانهای از آسیب به سلامت اکوسیستم باشد.
وی افزود: یکی از مهمترین چالشهای پیشروی این پرندگان، تخریب زیستگاههاست؛ چراکه توسعه فعالیتهای انسانی، تغییر کاربری اراضی، تخریب پوشش گیاهی و کاهش منابع غذایی، شرایط زیست این گونهها را دشوار کرده است.
شیراوند با اشاره به زندهگیری و قاچاق پرندگان شکاری گفت: برخی گونهها بهویژه شاهینها، بحری و بالابان به دلیل ارزش اقتصادی بالا در بازارهای غیرقانونی، بیشتر مورد هدف سودجویان قرار میگیرند و مقابله با این روند نیازمند افزایش نظارت و برخورد جدی با متخلفان است.
این فعال محیط زیست ادامه داد: آگاهی جوامع محلی یکی از مهمترین حلقههای حفاظت از پرندگان شکاری است؛ بسیاری از تهدیدها زمانی کاهش پیدا میکند که مردم نسبت به جایگاه این پرندگان در طبیعت و نقش آنها در حفظ تعادل زیستبوم شناخت بیشتری داشته باشند.
وی تأکید کرد: حفاظت از مناطق جوجهآوری، پایش مستمر جمعیت گونهها، جلوگیری از تخریب زیستگاهها و تقویت همکاری میان دستگاههای مسئول و تشکلهای محیط زیستی میتواند به حفظ جمعیت پرندگان شکاری در لرستان کمک کند.
