یک کلینیک دامپزشکی فقط محلی برای دریافت حق ویزیت نیست. هزینه اجاره یا احداث مرکز، تجهیزات تشخیصی و جراحی، دارو و مواد مصرفی، حقوق کارکنان، هزینههای نگهداری و استهلاک تجهیزات و همچنین ریسکهای ناشی از نوسان قیمت دارو و تجهیزات، بخشی از هزینههای این حرفه است...
حکیم مهر: انتشار آمار مالیات پرداختی صنوف و مشاغل، بار دیگر نام پزشکان متخصص را در صدر فهرست پرداختکنندگان مالیات قرار داده است. بر اساس آمار ارائهشده از سوی سازمان امور مالیاتی، در عملکرد سال ۱۴۰۳، پزشکان متخصص در میان گروههای شغلی، بیشترین مالیات ابرازی و پرداختی را داشتهاند و پس از آنها فعالان حوزه مصالح ساختمانی، عمدهفروشان میوه و ترهبار و پزشکان عمومی قرار گرفتهاند.
به گزارش حکیم مهر، این آمار در نگاه نخست شاید نشانه اجرای عدالت مالیاتی تلقی شود؛ اما در کنار آن یک پرسش مهم مطرح میشود:
آیا صرف قرار گرفتن دو حرفه در گروه خدمات تخصصی، برای تعیین بار مالیاتی مشابه کافی است؟
دامپزشک، پزشک متخصص نیست
دامپزشکی اگرچه یک حرفه تخصصی و دانشگاهی است، اما ساختار اقتصادی آن با پزشکی انسانی تفاوتهای جدی دارد. دامپزشک علاوه بر ارائه خدمات تخصصی، در بسیاری از موارد با هزینههای سنگین تجهیزات، دارو، مواد مصرفی، نگهداری حیوانات، نیروی انسانی و امکانات کلینیکی مواجه است.
از سوی دیگر، بخش قابل توجهی از خدمات دامپزشکی مستقیماً به اقتصاد دام، طیور، آبزیان و امنیت غذایی کشور وابسته است. بنابراین افزایش هزینههای این خدمات تنها مسئله یک صنف نیست و میتواند در نهایت بر هزینه تولید و قیمت محصولات پروتئینی نیز اثر بگذارد.
عدالت مالیاتی یعنی توجه به واقعیت اقتصادی هر حرفه
اصل پرداخت مالیات محل اختلاف نیست. همانطور که سایر صاحبان مشاغل باید سهم خود را در تأمین هزینههای کشور پرداخت کنند، دامپزشکان نیز از این قاعده مستثنی نیستند.
مسئله، مبنای تعیین مالیات است. اگر درآمد، هزینه، سود واقعی، نوع فعالیت و شرایط اقتصادی یک دامپزشک با یک پزشک متخصص در یک تراز قرار داده شود، بدون آنکه تفاوتهای ماهوی این دو حرفه لحاظ شود، نتیجه لزوماً به معنای عدالت مالیاتی نخواهد بود. خود سازمان امور مالیاتی نیز تأکید کرده است که مالیات باید بر اساس نوع فعالیت و میزان درآمد تعیین شود. بنابراین انتظار منطقی این است که در تعیین مالیات دامپزشکان نیز اقتصاد واقعی این حرفه مورد توجه قرار گیرد.
مالیات بیشتر الزاماً نشانه درآمد بیشتر نیست
در سالهای گذشته نیز سازمان امور مالیاتی اعلام کرده بود که پزشکان از جمله مشاغلی هستند که مالیات بیشتری نسبت به بسیاری از اصناف پرداخت میکنند؛ با این حال، آمارهای منتشرشده درباره مالیات اصناف نشان میدهد که میانگین پرداختی مشاغل فاصله قابل توجهی با یکدیگر دارد و حتی بخش بزرگی از مؤدیان مالیات بسیار پایینی پرداخت میکنند. بنابراین نمیتوان صرفاً با نگاه به عنوان یک شغل یا رتبه آن در جدول مالیاتی، درباره توان اقتصادی تمام فعالان آن حرفه قضاوت کرد.
دامپزشکی؛ شغلی با هزینههای پنهان
یک کلینیک دامپزشکی فقط محلی برای دریافت حق ویزیت نیست. هزینه اجاره یا احداث مرکز، تجهیزات تشخیصی و جراحی، دارو و مواد مصرفی، حقوق کارکنان، هزینههای نگهداری و استهلاک تجهیزات و همچنین ریسکهای ناشی از نوسان قیمت دارو و تجهیزات، بخشی از هزینههای این حرفه است. در چنین شرایطی، اگر مالیات بدون لحاظ کردن این هزینهها و صرفاً بر مبنای شاخصهای درآمدی تعیین شود، ممکن است رقم مالیاتی با سود واقعی دامپزشک فاصله داشته باشد.
سؤال از سیاستگذار
مسئله اصلی این نیست که دامپزشکان مالیات ندهند؛ مسئله این است که چرا باید دامپزشک از نظر بار مالیاتی در جایگاهی قرار گیرد که گویی از نظر درآمد و حاشیه سود با پزشک متخصص قابل مقایسه است؟
اگر هدف نظام مالیاتی، تحقق عدالت است، باید تفاوت میان درآمد ناخالص و سود واقعی، هزینههای جاری، سرمایهگذاری برای تجهیزات و همچنین نقش اقتصادی هر حرفه در نظر گرفته شود. از سوی دیگر، آمارهای مالیاتی نشان میدهد سهم مشاغل و اصناف از کل درآمدهای مالیاتی در مقایسه با مالیات حقوق کارکنان نیز محدودتر است؛ در سال ۱۴۰۴ سهم مالیات مشاغل حدود ۷ درصد از کل وصولی اعلام شده، در حالی که سهم مالیات کارکنان بخش خصوصی و عمومی حدود ۱۲ درصد بوده است.
مطالبه دامپزشکان؛ مالیات عادلانه، نه معافیت
دامپزشکان مطالبهای فراتر از یک تخفیف صنفی ندارند؛ خواسته اصلی میتواند تعیین مالیات متناسب با واقعیت اقتصادی حرفه دامپزشکی باشد. اگر قرار است پزشک متخصص به دلیل درآمد و ظرفیت اقتصادی بالاتر، مالیات بیشتری بپردازد، این اصل باید درباره تمام مشاغل به شکل یکسان اجرا شود؛ اما اگر حرفهای از نظر درآمد، هزینه و حاشیه سود با پزشک متخصص تفاوت دارد، طبیعی است که نظام مالیاتی نیز این تفاوت را در محاسبات خود لحاظ کند.
در نهایت، عدالت مالیاتی زمانی معنا پیدا میکند که دو شغل متفاوت، صرفاً به دلیل تخصصی بودن، الزاماً مشمول یک نگاه مالیاتی یکسان نشوند.
سؤال امروز جامعه دامپزشکی نیز دقیقاً همین است:
آیا واقعاً درآمد و سود یک دامپزشک با یک پزشک متخصص قابل مقایسه است که باید بار مالیاتی مشابهی را تحمل کند؟
پزشکان متخصص در میان گروههای شغلی، بیشترین مالیات ابرازی و پرداختی را داشتهاند و پس از آنها فعالان حوزه مصالح ساختمانی، عمدهفروشان میوه و ترهبار و پزشکان عمومی قرار گرفتهاند.
آنگاه که یک نامه از وزارتخانهی بهداشت بر در کوفت،
و هر تلاش، هر رنج، هر کوششِ آدمی،
به دودِ مالیات فرو نشست و به خاکستر بدل گشت.
اینک باز هم سخن میرانید؟ باز هم میگویید و میگویید؟
پس بگویید مرا... از یورشِ سازمانِ غذا و دارو
بر آستانِ سازمانِ دامپزشکی چه خبر؟
آن مواد خام، آن گناهِ نهفته در سایه،
سرانجام بر دوشِ که نشست؟
بر دوشِ که، ای یاران؟
آه... اکنون به چشمِ دل دیدید، مگر نه؟
پس دیگر نیازی به گفتن نیست.