واردات گوشت - دکتر محسن مشکوة

اصلاح ساختار کلان وزارت جهاد کشاورزی و سازمان‌های وابسته (بخش بیست و دوم)

واردات گوشت

دکتر محسن مشکوة

بر اساس تعریف كمیسیون تدوین قوانین غذا، بهداشت مواد غذایی عبارت است از كلیه موازینی كه رعایت آن‌ها در تولید، استحصال، فرآوری، بسته بندی، نگهداری، توزیع وعرضه مواد غذایی ضروری است تا ماده غذایی سالم و با كیفیت مناسب به دست مصرف‌كننده نهایی برسد. سرانه مصرف گوشت قرمز در سال در كشورهای مختلف جهان بین 5 تا 130 كیلوگرم و بستگی به موقعیت جغرافیایی، عادات غذایی، سنن و مذاهب و بنیه اقتصادی یا قدرت خرید مردم دارد. افزایش قیمت گوشت قرمزدر سال های اخیردر ایران، موجب گردیده است تا سهم آن درسبد مصرف خانواركاهش یافته وکم و بیش توسط دیگر فرآورده های پروتئینی ارزان تر جایگزین شود. از دهه‌های گذشته تا به امروز میزان واردات گوشت قرمز سالیانه معادل 10 تا 15 درصد تولید داخلی و متأثر از شرایط آب و هوایی (خشكسالی و ترسالی) و میزان تولید، عرضه، قیمت گوشت در بازار، سیاست‌ها و برنامه‌های دولت از ابعاد مختلف از جمله وضعیت درآمدهای ارزی كشور و تنظیم یا متعادل كردن قیمت بازار دارد.

مرجع ذی‌صلاح صدور مجوز بهداشتی واردات گوشت:

گوشت گاو و گاومیش 50 درصدگوشت قرمز مصرفی جهان را به خود اختصاص می دهد. انجام ارزیابی خطر واردات گوشت با پیروی از اصول بنیادین اخلاقی، علمی، بی طرفی، امانت‌داری، شفافیت و قضاوت حرفه‌ای و با ارزیابی بهداشتی كشور مبدأ از طریق مطالعه و بررسی گزارشات سازمان جهانی بهداشت دام، بررسی میدانی وضعیت پرورش و بهداشت دام و ارزیابی كارآیی سرویس‌های/ خدمات دامپزشكی بر پایه نظام‌نامه سازمان جهانی بهداشت دام، استانداردهای بین‌المللی و داده‌ها و اطلاعات کشور ارزیابی شونده، ضروری است. بدیهی است ارزیابی خطر واردات گوشت گاومیش برای مصرف خانوار عوامل یا فاکتورهای خطر بیماری تب برفکی، سالمونلوز، سارکوسپوریدیوز و ... را در برگرفته علاوه بر آن ویژگی‌های ارگانولپتیکی مورد پسند ذائقه مصرف‌کنندگان نیز مانند مزه و طعم، بو و رنگ و بافت و تردی گوشت باید مد نظر قرار گیرد.

همکار ارجمند آقای دکتر داوود امان‌اللهی سرپرست محترم دفتر نظارت بر بهداشت عمومی و ایمنی غذایی سازمان، با تأکید برحاکمیتی بودن وظایف این سازمان در حوزه سلامت و ایمنی فرآورده‌های خام دامی، با تشریح فرآیند ارزیابی خطر پیش از واردات، گفت: «تمامی محموله‌های وارداتی پیش از ورود به کشور از مبادی رسمی، توسط تیم‌های ممیزی این سازمان از نظر کیفیت، الزامات بهداشتی و وضعیت بیماری‌های کشور مبدأ مورد ارزیابی دقیق قرار می‌گیرند. گوشت گاومیش وارداتی از کشور هندوستان نیز از قاعده نظارت‌های بهداشتی مستثنی نیست، واردات این محصول صرفاً در صورت احراز و رعایت تمامی الزامات و پارامترهای بهداشتی مورد تأیید سازمان دامپزشکی انجام می‌شود. این فرآیند با هدف صیانت از سلامت عمومی و جلوگیری از ورود عوامل بیماری‌زا انجام می‌شود و تمامی کشورها و محموله‌های وارداتی، بدون استثناء، مشمول این کنترل‌های بهداشتی و نظارتی هستند.»

وی با هشدار نسبت به اظهارات افراد غیر مرتبط، افزود: «هرگونه اظهارنظر یا اقدام از سوی افراد و مراجع غیرمرتبط که منجر به دخالت در وظایف و اختیارات حاکمیتی سازمان دامپزشکی کشور شود، فاقد وجاهت بوده و حسب مورد می‌تواند ازمسیرهای قانونی مورد پیگیری قرار گیرد.»

تردیدی در بیانات سرپرست محترم دفتر نظارت بر بهداشت عمومی و ایمنی غذایی سازمان در خصوص صلاحیت سازمان دامپزشکی کشور به عنوان متولی تأمین بهداشت دام کشور و فرآورده‌های مربوط به آن و پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های دامی هم از جنبه حقوقی/ قانونی و هم از جنبه علمی و منطقی وجود ندارد. بر اساس مقررات و ضوابط سازمان دامپزشكی كشور، برای واردات فرآورده‌های دامی از جمله گوشت، رعایت IHR {Iran Health Requirement (الزامات بهداشتی ایران)} به منظور تأمین امنیت زیستی (جلوگیری از ورود عوامل بیماریزا)، ایمنی زیستی، امنیت غذایی و ایمنی یا سلامت غذایی با در نظرگرفتن نتایج ارزیابی خطر و صدور VIP {Veterinary Health Import Permission (مجوز بهداشتی دامپزشكی واردات)}، الزامی است.

قطعاً طرف اخطار دوست و همکار عزیز، اشخاصی را که با بخش کشاورزی کشور هندوستان، جمعیت دامی، نحوه نگهداری و پرورش دام به‌ویژه گاومیش، بیماری‌های دامی و بیماری‌های مشترک قابل انتقال بین دام و انسان، تهدیدات و مخاطرات بهداشتی، وضعیت بهداشتی کشتارگاه‌ها، استقرار سامانه‌های بهداشتی تضمین کیفیت مانند سامانه تجزیه و تحلیل خطر و كنترل نقاط بحرانی (HACCP) (Hazard Analysis and Critical Control Point) و مجموعه استانداردهای بین‌المللی ایزو 9000 (ISO 9000) (International Organization for Standardization ) برای دستیابی به سیستم كیفیت در كشتارگاه‌ها و نشانه‌گذاری با هدف ردیابی (Tracing) گوشت تولیدی، کم و بیش آشنا هستند، شامل نمی‌شود بلکه هدف اشخاص یا سازمان‌هایی است که از هر فرصتی برای مداخله در مسئولیت‌ها، وظایف و اختیارات سازمان دامپزشکی کشور سوء استفاده می‌کنند.