از نظر نظام دامپزشکی، فعالیت تمام پت‌شاپ‌ها غیر قانونی است (+تصاویر)

حکیم مهر-دکتر محسن طاهرمیرزایی:  نشست خبری «دکتر عباسعلی مطلبی» رئیس سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران، به مناسبت هفته دولت و با حضور خبرنگاران برگزار شد.

وی در این نشست ضمن تشریح جایگاه دامپزشکی در تأمین امنیت غذایی و سلامت عمومی، بر ضرورت تحقق رویکرد «سلامت واحد»، تقویت بخش خصوصی دامپزشکی و سامان‌دهی فعالیت مراکز مرتبط با حیوانات خانگی تأکید کرد.

رئیس سازمان نظام دامپزشکی همچنین فعالیت پت‌شاپ‌ها در حوزه‌هایی مانند عرضه دارو، مکمل، افزودنی و محصولات بهداشتی دامپزشکی را بدون اخذ مجوز و نظارت تخصصی، غیرقانونی دانست و از پیگیری موضوع صدور مجوز این مراکز از سوی نهادهای غیرمرتبط خبر داد.

ضرورت پیوند دامپزشکی، پزشکی و محیط‌زیست

دکتر عباسعلی مطلبی در ابتدای این نشست با اشاره به نقش دامپزشکی در امنیت غذایی و سلامت جامعه اظهار کرد: امروز نگاه جهانی به حوزه سلامت به سمت مفهوم «سلامت واحد» یا One Health حرکت کرده است. در گذشته نه‌چندان دور نیز پزشکی و دامپزشکی از یکدیگر جدا نبودند؛ چنان‌که با مرور تاریخچه تأسیس مؤسسه رازی و انستیتو پاستور می‌بینیم که مقابله با بیماری‌های انسانی و حیوانی در یک چارچوب مشترک دنبال می‌شد.

وی افزود: دنیا امروز به این نتیجه رسیده است که برای تأمین سلامت واقعی جامعه، سه رکن دامپزشکی، پزشکی و محیط‌زیست باید در کنار یکدیگر دیده شوند. سرچشمه بسیاری از بیماری‌های انسانی، حیوانات هستند و بیش از ۸۶۰ عامل بیماری‌زا می‌توانند به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم از حیوانات اهلی یا وحشی به انسان منتقل شوند.

به گفته وی، تخریب محیط‌زیست و برهم‌خوردن تعادل‌های زیست‌محیطی نیز می‌تواند زمینه ظهور بیماری‌های جدید و نوپدید را فراهم کند؛ بنابراین دستیابی به جامعه‌ای سالم، بدون توجه هم‌زمان به سلامت انسان، حیوان و محیط‌زیست امکان‌پذیر نیست.

مطلبی با تأکید بر جایگاه دامپزشکی در این چرخه گفت: دامپزشکی به دلیل نقشی که در پیشگیری از بیماری‌ها، مراقبت از جمعیت دامی و تضمین سلامت فرآورده‌های خام دامی دارد، از جایگاهی اساسی در تحقق سلامت واحد برخوردار است.

دامپزشکی؛ ضامن سرمایه دامی و امنیت غذایی

رئیس سازمان نظام دامپزشکی با بیان اینکه دو نگاه اساسی به دامپزشکی وجود دارد، تصریح کرد: نخستین نگاه، اقتصادی است؛ زیرا دامپزشکی ضامن سلامت سرمایه عظیم دام، طیور و آبزیان کشور است و باید شرایطی فراهم کند که سرمایه‌گذاری در این بخش حفظ شود و غذای موردنیاز مردم به‌صورت سالم و پایدار تأمین شود.

وی ادامه داد: نگاه دوم، حفظ سلامت همین سرمایه دامی است. وقتی قانون سازمان دامپزشکی کشور را مطالعه می‌کنیم، در ماده ۲ قانون به‌صراحت بر تأمین سلامت و بهداشت دام، طیور و فرآورده‌های آنها تأکید شده است. در واقع محور فعالیت دامپزشکی را می‌توان در سه عبارت «دام سالم، غذای سالم و انسان سالم» خلاصه کرد.

اجرای مقررات دامپزشکی ایران سخت‌گیرانه‌تر از ضوابط جهانی است

مطلبی با اشاره به جایگاه بین‌المللی دامپزشکی ایران اظهار کرد: ساختار دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران یکی از ساختارهای پیشرفته، موفق و مورد اعتماد در سطح بین‌المللی محسوب می‌شود. علت این اعتماد، اجرای مقررات سخت‌گیرانه در حوزه بهداشت و سلامت دام و فرآورده‌های خام دامی است؛ به‌گونه‌ای که در برخی موارد، سخت‌گیری‌های ایران از استانداردها و مقررات مراجع جهانی نیز فراتر می‌رود.

وی همچنین به برنامه‌های بین‌المللی مقابله با بیماری‌های فرامرزی اشاره کرد و گفت: امروزه سازمان‌هایی مانند فائو برای مدیریت بیماری‌های فرامرزی فراخوان‌های بین‌المللی منتشر می‌کنند تا کشورها در قالب پروژه‌های مشترک در کنترل این بیماری‌ها مشارکت داشته باشند.

رئیس سازمان نظام دامپزشکی در پاسخ به پرسشی درباره اخبار منتشرشده پیرامون محدودیت گوشت برزیلی در برخی کشورها نیز گفت: این موضوع در کمیته‌های تخصصی بررسی و جمع‌بندی کارشناسی در اختیار دستگاه‌های متولی قرار می‌گیرد تا درباره ادامه یا توقف واردات تصمیم‌گیری شود. وی همچنین اعلام کرد که در حال حاضر واردات گوشت از برزیل انجام نمی‌شود و بخشی از مطالب مطرح‌شده در این زمینه را ناشی از موج‌سواری رسانه‌ای دانست.

خصوصی‌سازی دامپزشکی از سال ۱۳۷۴ آغاز شد

مطلبی در ادامه به روند شکل‌گیری بخش خصوصی دامپزشکی در کشور پرداخت و گفت: با توجه به گستردگی مسئولیت‌های دامپزشکی، در مقطعی این پرسش مطرح شد که آیا بخش دولتی به‌تنهایی قادر است تمام نیازهای کشور را پوشش دهد؟ بر همین اساس، نخستین اقدامات در زمینه خصوصی‌سازی خدمات دامپزشکی از سال ۱۳۷۴ و با تصویب آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۰ آغاز شد.

وی افزود: در آن مقطع اعلام شد دامپزشکانی که قصد فعالیت در بخش خصوصی را دارند، مورد حمایت قرار می‌گیرند. در ادامه نیز سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران با الگوبرداری از سازمان نظام پزشکی و با حمایت مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در سال ۱۳۷۶ تأسیس شد.

رئیس سازمان نظام دامپزشکی تأکید کرد: هدف از تأسیس این سازمان، ایجاد رقیبی برای سازمان دامپزشکی کشور نبود؛ بلکه خود سازمان دامپزشکی از شکل‌گیری آن حمایت کرد. اعتقاد بر این بود که سازمان نظام دامپزشکی می‌تواند بخش مهمی از امور اجرایی و تصدی‌گری‌های دامپزشکی را مدیریت کند و پیش ببرد.

واگذاری صدور مجوزها به سازمان نظام دامپزشکی

وی با اشاره به قوانین مرتبط با اختیارات سازمان نظام دامپزشکی گفت: قانون نظام جامع دامپروری در سال ۱۳۸۸ تصویب شد و بر اساس مواد ۵ و ۶ این قانون، مسئولیت فرایندهایی مانند صدور موافقت اصولی، پروانه تأسیس و سایر مجوزهای مرتبط به سازمان‌های نظام دامپزشکی واگذار شد.

مطلبی ادامه داد: قانون افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی نیز در سال ۱۳۸۹ به تصویب رسید و بر اساس ماده ۲ این قانون، صدور مجوز تأسیس مراکزی مانند درمانگاه‌ها، کلینیک‌ها، آزمایشگاه‌ها و داروخانه‌های دامپزشکی به سازمان نظام دامپزشکی محول شد.

صدور بیش از دو هزار پروانه بهداشتی برای واحدهای روستایی و غیرصنعتی

رئیس سازمان نظام دامپزشکی در تشریح بخشی از عملکرد این سازمان گفت: طی یک سال و چند ماه گذشته، ۶۰۱ پروانه بهداشتی و همچنین ۲ هزار و ۳۶۸ پروانه بهداشتی برای دامداری‌های روستایی و غیرصنعتی صادر شده است.

وی همچنین از برگزاری ۴۳۶ نشست علمی و تخصصی، دوره آموزشی حضوری و مجازی و کنگره علمی در حوزه توانمندسازی نیروی انسانی خبر داد و افزود: ۱۴ گروه تخصصی در زمینه‌های مختلف دامپزشکی در سازمان نظام شکل گرفته‌اند و این گروه‌ها تاکنون ۴۲ جلسه تخصصی برگزار کرده‌اند.

به گفته مطلبی، سازمان نظام دامپزشکی با سازمان دامپزشکی کشور، شرکت‌ها و تشکل‌های تولیدی تعامل مناسبی دارد و تفاهم‌نامه‌های متعددی نیز در این زمینه منعقد شده است. همکاری با مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی در حوزه تحقیقات و تولید واکسن‌های دامپزشکی و همچنین همکاری با مجموعه‌هایی مانند ارتش در زمینه آموزش، خدمات بهداشتی، تولید خوراک و استقرار نظام‌های کنترل بهداشتی در صنعت اسب، از دیگر اقدامات صورت‌گرفته است.

هیچ پت‌شاپی مجوز دامپزشکی ندارد

بخش دیگری از این نشست به وضعیت فعالیت پت‌شاپ‌ها و نحوه صدور مجوز برای این مراکز اختصاص داشت. رئیس سازمان نظام دامپزشکی در پاسخ به پرسش یک خبرنگار درباره صدور مجوز پت‌شاپ‌ها از سوی نهادهای غیرمرتبط و ورود برخی از این مراکز به حوزه درمان یا عرضه محصولات تخصصی گفت: بخواهیم یا نخواهیم، نگهداری از حیوانات خانگی یا حیوانات همراه در جامعه توسعه‌ای غیرقابل‌کنترل پیدا کرده است و حتی آمارهایی از وجود حدود ۱۰ میلیون حیوان خانگی مطرح می‌شود.

وی افزود: بسیاری از خانواده‌ها با حیوانات خانگی انس گرفته‌اند و برای نگهداری و سلامت آنها هزینه می‌کنند. در کنار این روند، ما اعتقاد داریم خدمات دامپزشکی نیز باید گسترش پیدا کند. به همین دلیل، برای تعداد زیادی بیمارستان، کلینیک و درمانگاه دامپزشکی موافقت صادر شده است تا ضمن مراقبت از سلامت حیوانات خانگی، سلامت صاحبان آنها نیز تأمین شود.

مطلبی با اشاره به فعالیت پت‌شاپ‌ها اظهار کرد: سازمان نظام دامپزشکی با ساختار فعلی و توسعه غیرقابل‌کنترل پت‌شاپ‌ها به‌شدت مخالف است و این موضوع را به نهادهای مختلف نیز اعلام کرده‌ایم.

وی تصریح کرد: در ساختار قانونی دامپزشکی، داروخانه‌های دامپزشکی وجود دارند و کلینیک‌ها و بیمارستان‌های دامپزشکی نیز می‌توانند با رعایت ضوابط، داروخانه وابسته داشته باشند و نیازهای مربوط به حیوانات را تأمین کنند؛ بنابراین ورود مراکز فاقد مجوز دامپزشکی به حوزه عرضه محصولات تخصصی قابل قبول نیست.

صدور مجوز پت‌شاپ از سوی صنوف غیرمرتبط

رئیس سازمان نظام دامپزشکی با انتقاد از نحوه صدور مجوز برخی پت‌شاپ‌ها گفت: گاهی اتحادیه‌هایی مانند اتحادیه گل‌فروشان یا صنوف مرتبط با لوازم آرایشی برای این مراکز مجوز صادر می‌کنند و اخیراً نیز اتاق اصناف کشاورزی وارد این حوزه شده است.

وی افزود: موضوع را به اتاق بازرگانی، اتاق اصناف و سایر مراجع ذی‌ربط منعکس کرده‌ایم و معتقدیم این روند نادرست است و می‌تواند آثار غیرقابل‌قبولی به همراه داشته باشد. سازمان نظام دامپزشکی پیگیر است تا وضعیت فعالیت این مراکز سامان‌دهی شود.

مطلبی تأکید کرد: هیچ‌یک از پت‌شاپ‌های موجود، مجوز دامپزشکی ندارند و سازمان نظام دامپزشکی تاکنون نیز زیر بار معرفی دامپزشک به این مراکز نرفته است؛ زیرا ابتدا باید ساختار قانونی و نظارتی آنها تعیین تکلیف شود.

عرضه دارو و مکمل در پت‌شاپ‌ها ممنوع است

رئیس سازمان نظام دامپزشکی از بازدید پنهانی خود از برخی پت‌شاپ‌ها خبر داد و گفت: در این بازدیدها مشاهده کردم که بعضی از این مراکز حتی مکمل و محصولات تخصصی مرتبط با دامپزشکی عرضه می‌کنند. اگر کالایی در گروه دارو، مکمل، افزودنی یا مواد بهداشتی دامپزشکی قرار می‌گیرد، عرضه آن باید زیر نظر دامپزشکی و با اخذ مجوزهای مربوط انجام شود.

وی خاطرنشان کرد: بحث بر سر فروش اقلام عمومی و غیرتخصصی نیست؛ اما پت‌شاپ‌ها حق ندارند بدون مجوز وارد حوزه‌هایی شوند که طبق قانون نیازمند نظارت دامپزشکی است. ارائه خدمات درمانی یا عرضه دارو، مکمل، افزودنی و محصولات بهداشتی تخصصی بدون مجوز، از نظر سازمان نظام دامپزشکی قابل قبول و قانونی نیست.
مطلبی در عین حال یادآور شد که سیاست‌گذاری کلان این حوزه در اختیار سازمان دامپزشکی کشور است و باید میان مسئولیت‌ها و اختیارات سازمان دامپزشکی کشور و سازمان نظام دامپزشکی تفکیک قائل شد.

جایگاه سایر رده‌های دامپزشکی محفوظ است

رئیس سازمان نظام دامپزشکی در پاسخ به پرسشی درباره جایگاه سایر رده‌های حرفه‌ای در شوراهای عالی و کمیته‌های تخصصی این سازمان اظهار کرد: جایگاه سایر رده‌های دامپزشکی محفوظ است و این افراد در بخش‌هایی مانند کشتارگاه‌ها، واحدهای بسته‌بندی و دیگر مراکز مرتبط، به‌عنوان دستیار دامپزشکی کد دریافت می‌کنند و به ارائه خدمات می‌پردازند.