حکیم مهر: پژوهش جدید کالج سلطنتی دامپزشکی بریتانیا (RVC) نشان می‌دهد مقاومت صنعت طیور در برابر آنفلوانزای فوق‌حاد پرندگان (HPAI) تنها به رعایت امنیت زیستی در سطح مرغداری وابسته نیست. محل استقرار واحدهای تولیدی، زیرساخت‌های صنعت، سیاست‌های توسعه، دسترسی به بیمه و نحوه جبران خسارت نیز می‌توانند توان صنعت برای مقابله با شیوع بیماری و بازگشت به تولید را تعیین کنند.
به گزارش حکیم مهر به نقل از صنعت طیور ایران (ILBPIN)، پژوهشگران کالج سلطنتی دامپزشکی بریتانیا (Royal Veterinary College) و دانشگاه کمبریج، ساختار صنعت طیور بریتانیا را از منظر تاب‌آوری در برابر آنفلوانزای فوق‌حاد پرندگان (Highly Pathogenic Avian Influenza – HPAI) بررسی کرده‌اند.
این مطالعه در شرایطی انجام شده که طی چهار سال گذشته، بریتانیا شدیدترین دوره‌های شیوع HPAI خود را تجربه کرده و هم گله‌های تجاری و هم پرندگان وحشی به‌طور مکرر درگیر بیماری شده‌اند. پژوهشگران معتقدند افزایش تاب‌آوری صنعت در برابر این بیماری نه‌تنها برای سلامت طیور، بلکه برای امنیت غذایی، سلامت حیوان و انسان و اقتصاد کشور اهمیت دارد.
سالانه ۱.۱ میلیارد قطعه پرنده و ۱۲ میلیارد تخم‌مرغ
ابعاد صنعت طیور بریتانیا اهمیت موضوع را بیشتر نشان می‌دهد.
براساس اطلاعات ارائه‌شده در این مطالعه، سالانه حدود ۱.۱ میلیارد قطعه پرنده در بریتانیا پرورش داده می‌شود که بخش عمده آن مربوط به تولید گوشت است. این صنعت همچنین سالانه حدود:
۱۲ میلیارد عدد تخم‌مرغ تولید می‌کند. با فرض متوسط وزن ۶۰ گرم برای هر تخم‌مرغ، خبرگزاری صنعت طیور ایران (ILBPIN) این میزان را معادل تقریبی:
۷۲۰ هزار تن تخم‌مرغ در سال محاسبه می‌کند. این تبدیل وزنی توسط ILBPIN برای درک بهتر مقیاس تولید انجام شده و رقم رسمی ارائه‌شده در مطالعه نیست.
پژوهشگران فقط داخل مرغداری را بررسی نکردند
یکی از ویژگی‌های مهم این تحقیق، نگاه ساختاری به مسئله آنفلوانزای پرندگان است.
پژوهشگران برای ارزیابی صنعت از چند منبع اطلاعاتی استفاده کردند:
- مرور مقالات علمی، اسناد سیاستی و شواهد صنعت
- ۱۹ مصاحبه با ذی‌نفعان بخش‌های مختلف
- بازدید از مرغداری‌ها
- برگزاری کارگاه‌های تخصصی با ذی‌نفعان
هدف این بود که مشخص شود علاوه بر اقدامات روزمره امنیت زیستی، چه ویژگی‌هایی در ساختار کل صنعت می‌تواند مقاومت آن در برابر HPAI را افزایش یا کاهش دهد.
محل احداث مرغداری هم می‌تواند بر تاب‌آوری بیماری اثر بگذارد
یکی از یافته‌های مطالعه به برنامه‌ریزی و محل استقرار تولید طیور مربوط می‌شود. پژوهشگران دریافتند تصمیم درباره اینکه واحدهای مرغداری در چه مناطقی مستقر شوند و چگونه توسعه تولید با مسائل زیست‌محیطی و نیازهای جوامع محلی متعادل شود، می‌تواند بر تاب‌آوری صنعت در برابر بیماری تأثیر بگذارد.
این یافته، موضوع مقابله با آنفلوانزای پرندگان را از سطح مدیریت یک مرغداری فراتر می‌برد. به عبارت دیگر، حتی اگر یک تولیدکننده اقدامات امنیت زیستی مناسبی انجام دهد، ساختار جغرافیایی و زیرساختی کل صنعت نیز می‌تواند در میزان آمادگی آن در برابر بحران‌های بیماری نقش داشته باشد.
بیمه آنفلوانزای پرندگان؛ حلقه دیگری از امنیت زیستی
یکی دیگر از یافته‌های قابل توجه این تحقیق به ریسک مالی مربوط است.پژوهشگران محدودیت دسترسی تولیدکنندگان به بیمه آنفلوانزای پرندگان و همچنین ساختار فعلی جبران خسارت را از چالش‌های مهم صنعت معرفی کرده‌اند. این عوامل می‌توانند بر نحوه مدیریت بحران توسط تولیدکننده و توانایی او برای بازیابی فعالیت پس از وقوع شیوع بیماری اثر بگذارند. بنابراین تاب‌آوری در برابر HPAI تنها به این معنا نیست که چگونه از ورود ویروس به مرغداری جلوگیری شود؛ بلکه این پرسش نیز اهمیت دارد که:
اگر بیماری وارد واحد شد و گله از بین رفت، تولیدکننده چگونه از نظر مالی از بحران عبور می‌کند و دوباره به چرخه تولید بازمی‌گردد؟
نگاه بلندمدت به جای تمرکز صرف بر اقدامات روزانه
دکتر Mat Hennessey، مدرس Agribusiness در RVC، تأکید کرده است که فعالیت‌های روزانه داخل و اطراف مرغداری برای حفظ امنیت بیماری اهمیت دارند، اما این مطالعه تلاش کرده یک گام عقب‌تر برود و تصویری بلندمدت از یک صنعت طیور تاب‌آور ارائه دهد. به گفته او، تحلیل ساختاری انجام‌شده دو چالش مهم را برجسته می‌کند: نخست، برنامه‌ریزی درباره محل‌هایی که تولید طیور می‌تواند در آنها انجام شود و دوم، توان تولیدکنندگان برای بیمه‌کردن خود در برابر تهدید مستمر آنفلوانزای پرندگان.
نتایج این مطالعه همچنین در شرایطی منتشر شده که بریتانیا در حال تدوین Poultry Sector Growth Plan است و یافته‌های آن می‌تواند در سیاست‌گذاری آینده این صنعت مورد استفاده قرار گیرد. امنیت زیستی از درِ مرغداری تمام نمی‌شود.
از نگاه خبرگزاری صنعت طیور ایران (ILBPIN)، مهم‌ترین پیام این پژوهش تغییر تعریف «امنیت زیستی» از یک مسئله صرفاً مزرعه‌ای به یک موضوع ساختاری و اقتصادی در سطح صنعت است.
در مرغداری معمولاً هنگام صحبت درباره مقابله با آنفلوانزای پرندگان، مواردی مانند کنترل ورود افراد و خودروها، ضدعفونی، مدیریت تلفات، کنترل ارتباط با پرندگان وحشی و رعایت مسیرهای پاک و آلوده مورد توجه قرار می‌گیرند. همه این اقدامات ضروری‌اند؛ اما پژوهش RVC نشان می‌دهد این تنها یک لایه از تاب‌آوری صنعت است. لایه بعدی شامل محل استقرار و تراکم تولید، زیرساخت مناسب، سیاست‌های توسعه، سازوکار جبران خسارت و امکان انتقال ریسک از طریق بیمه است.
این موضوع برای صنعت طیور ایران نیز قابل تأمل است. در یک بیماری با قابلیت ایجاد خسارت گسترده، تولیدکننده ممکن است بهترین پروتکل‌های امنیت زیستی را اجرا کند، اما اگر در زمان وقوع بحران سازوکار سریع و قابل پیش‌بینی برای کنترل بیماری، جبران خسارت و بازگشت واحد به تولید وجود نداشته باشد، تاب‌آوری اقتصادی زنجیره همچنان پایین خواهد بود. به بیان ساده‌تر، مقابله موفق با آنفلوانزای فوق‌حاد پرندگان دو خط دفاع دارد: جلوگیری از ورود و انتشار ویروس، و توانایی صنعت برای تحمل و بازیابی پس از خسارت.
این پژوهش بیش از هر چیز بر اهمیت خط دفاع دوم تأکید می‌کند؛ موضوعی که در سیاست‌گذاری بلندمدت صنعت طیور می‌تواند به اندازه اقدامات امنیت زیستی داخل مرغداری اهمیت داشته باشد.
