وقتی آزمون تخصص دامپزشکی را شبیه پزشکی می‌کنید، شرایط رزیدنت‌ها را هم شبیه پزشکی کنید/ دانشجو باید از همان ترم اول بداند اتحادیه‌ای وجود دارد که مطالباتش را پیگیری می‌کند

حکیم مهر-دکتر محسن طاهرمیرزایی: رئیس اتحادیه دانشجویان دامپزشکی کشور معتقد است که انجمن‌های علمی و تشکل‌های دانشجویی نباید صرفاً به برگزاری چند دوره و برنامه آموزشی محدود شوند، بلکه باید بتوانند دانشجو را به صنعت، بازار کار و مسائل واقعی حرفه دامپزشکی متصل کنند.

به گزارش حکیم مهر، «علیرضا کردی» در گفت‌وگو با «حکیم مهر» از برنامه‌های دوره جدید اتحادیه برای ایجاد یک شبکه منسجم میان انجمن‌های علمی دانشگاه‌های سراسر کشور، توسعه ارتباط با بخش خصوصی، استفاده از ظرفیت کلینیک‌ها، بیمارستان‌ها، مراکز پژوهشی، فارم‌ها و صنایع مرتبط و همچنین تشکیل کمیته‌های تخصصی به‌صورت پروژه‌محور سخن گفت؛ برنامه‌ای که به گفته او قرار است ظرفیت‌های پراکنده موجود در دانشگاه‌ها را به یکدیگر متصل کند و فرصت‌های بیشتری در اختیار دانشجویان قرار دهد.

اما بخش مهمی از این گفت‌وگو به دغدغه‌های صنفی دانشجویان اختصاص داشت؛ از وضعیت حقوق و معیشت رزیدنت‌ها و کارورزان گرفته تا ابهام‌های شیوه جدید آزمون دستیاری دامپزشکی و تفاوت سطح آموزش در دانشگاه‌های مختلف.

کردی با طرح این پرسش که اگر ساختار آزمون تخصص دامپزشکی به الگوی پزشکی نزدیک می‌شود، آیا قرار است شرایط رفاهی و حقوقی رزیدنت‌های دامپزشکی نیز به همان نسبت مورد توجه قرار گیرد، بر ضرورت اطلاع‌رسانی شفاف درباره منابع، شیوه برگزاری و نحوه پذیرش در آزمون تخصص تأکید کرد.

او همچنین از خلأهای جدی آموزشی و پژوهشی در برخی حوزه‌های دامپزشکی سخن گفت و تأکید کرد که اتحادیه در دوره جدید می‌خواهد از یک ساختار صرفاً اسمی فاصله بگیرد و به نهادی تبدیل شود که بتواند مطالبات مشترک دانشجویان را پیگیری کند، فعالیت انجمن‌های علمی را از موازی‌کاری دور نگه دارد و زمینه‌ای فراهم کند تا دانشجو از همان سال‌های نخست تحصیل، مسیر علمی و حرفه‌ای خود را روشن‌تر ببیند و ارتباط مؤثرتری با فضای واقعی دامپزشکی برقرار کند.

حکیم مهر: اتحادیه دانشجویان دامپزشکی کشور با چه رسالتی فعالیت می‌کند و مهم‌ترین وظیفه آن در قبال دانشجویان چیست؟

برای پاسخ به این سؤال، بهتر است ابتدا اشاره‌ای به تاریخچه اتحادیه داشته باشم. اتحادیه دانشجویان دامپزشکی کشور از سال ۱۳۹۴ و با برگزاری نخستین مجمع خود فعالیتش را آغاز کرد. هویت و فلسفه اصلی شکل‌گیری اتحادیه، ایجاد شبکه‌ای از انجمن‌های علمی دانشجویی دانشگاه‌های سراسر کشور است تا بتوانند در سطح ملی و در سطح وزارتخانه، اهداف و مطالبات مشترکی را دنبال کنند.

به‌طور کلی، اتحادیه‌های علمی دانشجویی در رشته‌های مختلف، اعم از دامپزشکی، علوم و صنایع غذایی، اقتصاد و سایر رشته‌ها، در حوزه‌ها و کمیته‌های تخصصی مختلف فعالیت می‌کنند. در اساسنامه اتحادیه ما نیز که از سال ۱۳۹۴ وجود داشته و در سال ۱۳۹۹ اصلاح شده است، موضوعاتی مانند آموزش و پژوهش، ارتباط با صنعت و نشریات مورد توجه قرار گرفته‌اند.

هرکدام از این حوزه‌ها ظرفیتی ایجاد می‌کنند تا اتحادیه، بر اساس رسالتی که از سوی وزارتخانه برای آن تعریف و سازمان‌دهی شده، دبیران انجمن‌های علمی دانشجویی سراسر کشور را در یک شبکه گرد هم بیاورد، مسائل و اهداف مشترک آنها را دریافت کند، بازخورد بگیرد و برای پیگیری آنها اقدام کند.

حکیم مهر: این اهداف و دغدغه‌های مشترک معمولاً شامل چه موضوعاتی می‌شوند؟

ممکن است بخشی از آنها شکایت‌ها، مشکلات یا دغدغه‌های مشترک انجمن‌های علمی و تخصصی حوزه دامپزشکی باشد. در مواردی نیز با یک خلأ دانشی یا پژوهشی مواجه هستیم یا ممکن است یک مطالبه عمومی وجود داشته باشد که دانشجویان و انجمن‌های علمی در دانشگاه‌های مختلف با آن روبه‌رو هستند.

اتحادیه می‌تواند با فعالیت‌های مختلف، پیگیری موضوعات، برگزاری دوره‌ها یا نشست‌ها، این ظرفیت‌ها و نیازها را به یکدیگر متصل کند و کمک کند که یک قدم رو به جلو برداشته شود.

از طرف دیگر، اتحادیه این امکان را دارد که چنین موضوعاتی را از مراجع بالاتر نیز پیگیری کند. برای مثال می‌تواند با سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران همکاری داشته باشد، با سازمان دامپزشکی کشور تعامل کند یا برخی مطالبات را از طریق وزارت علوم پیگیری کند. از ابتدا نیز یکی از رسالت‌های اتحادیه همین بوده است.

تا امروز شش دوره اتحادیه فعالیت کرده‌اند و در حال حاضر نیز در دوره هفتم، تیم جدیدی تشکیل داده‌ایم و فعالیت خود را آغاز کرده‌ایم.

حکیم مهر: با توجه به انتخاب شما به‌عنوان رئیس اتحادیه، مهم‌ترین اولویت‌ها و برنامه‌های دوره جدید چیست؟

برای توضیح نگاه و رویکردی که در دوره جدید دارم، فکر می‌کنم بد نیست ابتدا کمی درباره سابقه فعالیت خودم در انجمن‌های علمی دانشجویی صحبت کنم؛ چراکه بخشی از برنامه‌ای که برای اتحادیه در نظر دارم، از همین تجربیات شکل گرفته است.

من دانشجوی ورودی سال ۱۴۰۰ دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران هستم و دو سال سابقه فعالیت در انجمن علمی دانشجویی ایمونولوژی دارم؛ یک سال به‌عنوان عضو شورای مرکزی و یک سال نیز به‌عنوان دبیر انجمن فعالیت کردم.

رویکردی که در انجمن ایمونولوژی داشتیم، بیشتر آموزشی و معطوف به تست‌ها و تکنیک‌های آزمایشگاهی بود. تلاش ما این بود که دانشجویان را به‌صورت عملی وارد فضای آزمایشگاه کنیم تا این تکنیک‌ها را یاد بگیرند و در عین حال، نقش و اهمیت آنها را در حوزه بالین درک کنند.

حکیم مهر: در این زمینه بیشتر روی چه خلأیی در آموزش دانشجویان تمرکز داشتید؟

نگاه ما این بود که فعالیت آموزشی را صرفاً به مواردی که به‌طور معمول در واحدهای درسی ارائه می‌شود، محدود نکنیم. برخی از تست‌ها و روش‌های آزمایشگاهی به‌صورت روتین در برنامه آموزشی دانشجویان وجود دارند، اما تکنیک‌هایی هم هستند که الزاماً در واحدهای درسی آموزش داده نمی‌شوند؛ برای مثال روش‌هایی مانند وسترن بلات، فلوسایتومتری و qPCR. حتی در برخی دانشگاه‌ها ممکن است تکنیک‌های ساده‌تری مانند ELISA نیز به‌صورت عملی برگزار نشوند.

بنابراین تلاش کردیم بخشی از این خلأ آموزشی را پر کنیم و دانشجویان دامپزشکی را با نگاه تخصصی دامپزشکی وارد این حوزه‌ها کنیم. هدف این بود که فقط خود تکنیک را یاد نگیرند، بلکه بدانند هر روش چه اهمیتی دارد و چگونه می‌توانند از آن در فعالیت‌های تحقیقاتی استفاده کنند.

حکیم مهر: در کنار آموزش عملی، ارتباط با صنعت هم در فعالیت‌های شما جایگاهی داشت؟

بله. در کنار آموزش عملی و تلاش برای پر کردن خلأهای آموزشی، بحث ارتباط با صنعت را نیز به‌صورت جدی دنبال کردیم. به همین دلیل توانستیم با دانشگاه‌های دیگر و همچنین مراکز تحقیقاتی خارج از دانشگاه همکاری‌هایی داشته

باشیم و از امکانات و حمایت‌های آنها، از جمله در زمینه اسپانسرینگ، استفاده کنیم.
این همکاری‌ها به ما کمک می‌کرد برنامه‌ها را هم با هزینه پایین‌تر و هم با شرایط مناسب‌تر برای دانشجویان برگزار کنیم. بنابراین تجربه ارتباط با صنعت از همان دوره فعالیت من در انجمن علمی شکل گرفت.

در دوره گذشته جشنواره حرکت نیز انجمن ما در محور آموزشی به‌عنوان انجمن برگزیده انتخاب شد. پس از آن، فعالیت خود را در انجمن بیوتکنولوژی ادامه دادم و تلاش کردم موضوع کاربردی بودن علوم پایه را به‌صورت تخصصی‌تر دنبال کنم و در کنار آن، ارتباط این علوم با صنعت را نیز پیدا کنم.

حکیم مهر: چه شد که فعالیت شما از سطح انجمن‌های علمی به اتحادیه دانشجویان دامپزشکی کشور رسید؟

یکی از اتفاقات مهمی که باعث شد بیشتر با اتحادیه آشنا شوم، حضور در سیزدهمین کنگره ملی و نخستین کنگره بین‌المللی دانشجویان دامپزشکی بود که آذرماه ۱۴۰۴ برگزار شد. من در این کنگره به‌عنوان دبیر کمیته دانشجویی فعالیت داشتم.

از آنجا که این کنگره در چارچوب فعالیت‌های اتحادیه برگزار می‌شد، فرصت پیدا کردم بیشتر با انجمن‌های علمی سراسر کشور، فضای دانشگاه‌های مختلف و دانشجویان دامپزشکی در دانشگاه‌های دیگر آشنا شوم.
از سوی دیگر، به دلیل موضوع اسپانسرینگ و بخش نمایشگاهی کنگره، ارتباط بسیار خوبی با صنعت و شرکت‌ها، به‌ویژه شرکت‌های دانش‌بنیان، شکل گرفت.

حکیم مهر: حضور دانشجویان در این کنگره در چه سطحی بود؟

بُعد دانشجویی و علمی کنگره بسیار پررنگ بود. در طول سه روز برگزاری، حدود دو هزار شرکت‌کننده داشتیم و یک‌هزار و ۶۵۰ مقاله برای کنگره ارسال شد که از میان آنها یک‌هزار و ۲۵۰ مقاله پذیرفته شد.
تمام این مقالات مربوط به دانشجویان یا فارغ‌التحصیلان دامپزشکی بود و در نهایت فضایی شکل گرفت که خود دانشجویان در کنگره سخنرانی می‌کردند. در واقع، محوریت علمی کنگره در اختیار دانشجویان بود.

حکیم مهر: ترکیب این فعالیت علمی با حضور صنعت چه نتیجه‌ای برای دانشجویان داشت؟

وقتی ارتباط با صنعت در کنار نقش محوری دانشجویان قرار گرفت، یک فضای بسیار پویا شکل گرفت. علاوه بر پویایی دانشجویی و فعالیت علمی، بُعد اقتصادی و حرفه‌ای نیز وارد ماجرا شد و تعدادی از دانشجویان توانستند در همان فضای کنگره به شرکت‌ها متصل شوند.

این ارتباط‌ها و لینک‌هایی که در کنگره شکل گرفت، در کنار تجربه‌ای که پیش‌تر در انجمن‌های علمی داشتم و همچنین برخی سوابقی که در مراکز پژوهشی و در ارتباط با شرکت‌های مختلف به دست آورده بودم، در نهایت باعث شد به این نتیجه برسم که ظرفیت فعالیت در اتحادیه بسیار جدی‌تر از چیزی است که پیش از این در رشته دامپزشکی به آن نگاه شده

حکیم مهر: ارتباط با صنعت در این دوره چه جایگاهی در برنامه‌های اتحادیه دارد؟

موضوع بعدی، کمیته ارتباط با صنعت است. یکی از رویکردهای اصلی این کمیته، ارتباط با نهادها و سازمان‌های دولتی و غیردولتی فعال در فضای دامپزشکی با هدف سرمایه‌گذاری بر ایده‌های فناورانه دانشجویان است.

برای مثال، یکی از کارهایی که می‌خواهیم انجام دهیم، برقراری ارتباط با مؤسسات مختلفی مانند مؤسسه تحقیق و توسعه دانشمند، وابسته به بنیاد مستضعفان، است تا بتوانیم همکاری را آغاز کنیم و ایده‌های فناورانه دانشجویان را به آنها معرفی کنیم. هدف این است که این ایده‌ها بتوانند در شرکت‌ها و مجموعه‌های مرتبط با آنها، در مسیر ارائه راه‌حل برای مسائل موجود قرار بگیرند.

حکیم مهر: غیر از مؤسسه دانشمند، چه ظرفیت‌های دیگری را برای این همکاری‌ها در نظر گرفته‌اید؟

یکی دیگر از ظرفیت‌ها، مشارکت و ارتباط با انجمن صنایع خوراک دام، طیور و آبزیان ایران است که مجموعه بزرگی در این حوزه محسوب می‌شود و رویدادی تحت عنوان «اینوفارم» برگزار کرده و از ایده‌های فناورانه حمایت می‌کند.

همچنین بحث ارتباط با وزارتخانه را داریم که قرار است برخی پروپوزال‌ها از سوی ما جمع‌آوری شود و در ادامه موضوع تأمین بودجه آنها از آن مسیر پیگیری شود. این نوع ارتباط‌ها از موضوعاتی است که قصد داریم بسیار جدی دنبال کنیم.

حکیم مهر: آیا حضور در نمایشگاه‌ها و رویدادهای تخصصی صنعت نیز در برنامه اتحادیه قرار دارد؟

بله. حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی، نمایشگاه‌های تخصصی صنعت و رویدادهایی که متخصصان بخش‌های مختلف صنعت در آنها حضور دارند، جزو برنامه‌های ماست. می‌خواهیم در این فضاها حضور پیدا کنیم و زمینه همکاری را فراهم کنیم.

طبیعتاً شیوه ارتباط با صنعت در همه حوزه‌ها یکسان نیست. برای مثال، رویکردی که برای ارتباط با صنعت دام کوچک در نظر گرفته می‌شود، نمی‌تواند دقیقاً مشابه حوزه دام بزرگ، مانند گاو شیری، باشد. در صنعت طیور نیز باید با رویکرد متناسب با همان حوزه وارد شد.

بنابراین هر شاخه باید متناسب با ویژگی‌ها و نیازهای تخصصی خودش ارتباط با صنعت را دنبال کند؛ اما در مجموع، این موضوع یکی از اولویت‌های جدی ماست.

حکیم مهر: غیر از فعالیت‌های علمی و ارتباط با صنعت، مسائل صنفی دانشجویان چه جایگاهی در برنامه‌های اتحادیه دارد؟

یکی دیگر از اولویت‌های بسیار مهم ما، پیگیری امور صنفی و دانشجویی است. این موضوع فقط دغدغه شخص من نیست و همه اعضای شورای مرکزی نیز تأکید داشتند که حتماً آن را مطرح کنم.

یکی از مسائل صنفی که در حال حاضر بسیاری از دانشجویان دامپزشکی نسبت به آن دغدغه دارند، موضوع تخصص و تغییر سیستم آزمون دستیاری دامپزشکی است.

حکیم مهر: مهم‌ترین انتقاد دانشجویان به تغییرات آزمون دستیاری دامپزشکی چیست؟

تغییراتی که در آزمون دستیاری دامپزشکی اتفاق افتاده، از جمله ادغام آن و تبدیل شدن فرآیند به انتخاب رشته به شکلی مشابه دستیاری پزشکی، مزایا و معایبی دارد. موضوعی که اکنون دانشجویان درباره آن اعتراض دارند، بیشتر به عدم اطلاع‌رسانی مناسب و نبود برنامه‌ریزی کافی برای آمادگی دانشجویانی مربوط می‌شود که در سال‌های آینده قصد شرکت در این آزمون را دارند.

اگر قرار بود چنین تغییری اتفاق بیفتد، امکان داشت از دو سال قبل برای آن برنامه‌ریزی و اطلاع‌رسانی شود و برنامه‌های آموزشی و اطلاع‌رسانی جامع و دقیقی در اختیار دانشجویان قرار بگیرد. در این صورت، زمانی که دانشجویان برای نخستین بار با سیستم جدید مواجه می‌شدند، آینده تحصیلی و حرفه‌ای آنها تحت تأثیر یک تغییر ناگهانی قرار نمی‌گرفت.

اما اتفاقی که اکنون افتاده، باعث شده بسیاری از دانشجویانی که قصد داشتند در حوزه‌های تخصصی مورد نظر خود شرکت کنند، سردرگم شوند و نتوانند به‌درستی برای آینده خود برنامه‌ریزی کنند.

حکیم مهر: آیا این شیوه جدید برای همه رشته‌های تخصصی شرایط یکسانی ایجاد کرده است؟

یکی از چالش‌های مهم همین موضوع است. رشته‌هایی مانند طیور و آبزیان با بسیاری از رشته‌های دیگر تفاوت دارند و به نوعی با آنها هم‌خانواده نیستند. به همین دلیل، برای شرکت‌کنندگان و افرادی که قصد ورود به این رشته‌ها را دارند، شرایط می‌تواند چالش‌برانگیز باشد.

برای این دانشجویان دشوار است که به‌طور همزمان تعداد زیادی از دروسی را مدیریت کنند که ممکن است ارتباط مستقیمی با رشته تخصصی مورد نظرشان نداشته باشد.

با این حال، تأکید می‌کنم که در حال حاضر اصلی‌ترین دغدغه دانشجویان، نبود اطلاع‌رسانی درست، به‌موقع و جامع درباره این آزمون است؛ اطلاعاتی که دانشجویان بتوانند بر اساس آن برای مسیر آینده خود برنامه‌ریزی کنند.

حکیم مهر: در کنار کمیته‌های تخصصی، ارتباط با صنعت و پیگیری امور صنفی، چه بخش‌های دیگری در اتحادیه فعال خواهند بود؟

کمیته‌های دیگری نیز در حوزه‌های آموزش، پژوهش و نشریات داریم. این کمیته‌ها در کنار کمیته‌های تخصصی به‌صورت مستقل فعالیت می‌کنند، مسئول مشخص خودشان را دارند و برنامه‌های مورد نظرشان را پیگیری می‌کنند.

حکیم مهر: برای نشریات علمی دانشجویی چه برنامه‌ای دارید؟

در حوزه نشریات، خوشبختانه نشریات بسیار خوبی در انجمن‌های علمی دانشجویی داریم. قصد ما این است که بتوانیم ظرفیت این نشریات را در کنار یکدیگر قرار دهیم و نشریات انجمن‌های علمی دانشجویی را به مجموعه نشریات اتحادیه متصل کنیم تا فعالیت در این بخش نیز به شکل جدی‌تر و منسجم‌تری دنبال شود.

حکیم مهر: برای تقویت ارتباط دانشجویان با بخش خصوصی دامپزشکی، از جمله کلینیک‌ها، بیمارستان‌ها، آزمایشگاه‌ها و صنایع مرتبط، چه برنامه‌هایی دارید؟

حوزه تخصصی خود من بیشتر در زمینه بیوتکنولوژی، ایمونولوژی و فعالیت‌های تحقیقاتی است و در بخش بالین نیز بیشتر در حوزه طیور فعالیت داشته‌ام. به همین دلیل، طبیعتاً درباره صنعت طیور با شناخت بیشتر و ایده‌های بازتری می‌توانم صحبت کنم.

اما در حوزه دام کوچک، دام بزرگ، دام سبک، حیات‌وحش و سایر بخش‌ها، نکته مهم این است که بخشی از شبکه ارتباطی مورد نیاز، از قبل وجود دارد. برای مثال، ارتباط با بیمارستان‌ها، مراکز پژوهشی و بخش‌های مختلف دانشگاه

تهران، طی سال‌هایی که در انجمن‌های علمی فعالیت می‌کردیم شکل گرفته است.
بخشی از این ارتباطات نیز از طریق برگزاری کنگره‌ها، دوره‌های آموزشی و ارتباط با استادان ایجاد شده است. بنابراین قرار نیست امروز از نقطه صفر شروع کنیم و یک شبکه کاملاً جدید بسازیم.

حکیم مهر: یعنی اتحادیه قصد دارد از شبکه ارتباطی موجود در انجمن‌های علمی استفاده کند؟

دقیقاً. همین شبکه‌ای که در انجمن‌های علمی دانشگاه تهران وجود دارد و در جریان برگزاری کنگره‌ها و برنامه‌های علمی شکل گرفته، می‌تواند در اختیار اتحادیه قرار بگیرد و به توسعه فعالیت‌های آن کمک کند.

از طرف دیگر، این موضوع فقط محدود به دانشگاه تهران نیست. هرکدام از دانشگاه‌هایی که انجمن‌های علمی آنها عضو اتحادیه هستند، شبکه ارتباطی خاص خودشان را دارند؛ یعنی با استادان، مراکز علمی، بیمارستان‌ها، واحدهای تولیدی یا مجموعه‌های مرتبط با دانشگاه خود ارتباطاتی شکل داده‌اند.

وقتی این ارتباطات کنار هم قرار بگیرند، عملاً یک شبکه بسیار بزرگ ایجاد می‌شود. بنابراین لزوماً قرار نیست همه ارتباطات از ابتدا ساخته شوند؛ بلکه بخش مهمی از کار ما این است که شبکه‌های موجود در دانشگاه‌های مختلف را به یکدیگر متصل کنیم.

حکیم مهر: می‌توانید مثالی از نحوه استفاده از این ظرفیت مشترک دانشگاه‌ها بزنید؟

برای مثال، دانشگاه رازی کرمانشاه ممکن است از طریق استادان خود با تعدادی از فارم‌های فعال در یک حوزه مشخص ارتباط داشته باشد. اگر انجمن علمی این دانشگاه بخواهد در حوزه طیور یک کمیته تخصصی تشکیل دهد، دانشجویان علاقه‌مند به طیور می‌توانند علاوه بر ارتباطاتی که در دانشگاه تهران وجود دارد، از ظرفیت‌های دانشگاه رازی کرمانشاه نیز استفاده کنند.

در کنار آن، دانشگاه تبریز هم ممکن است ارتباطات دیگری داشته باشد که به این شبکه اضافه شود. در واقع، هر دانشگاه بخشی از این پازل را در اختیار دارد.

واقعیت این است که تعداد دانشجویان فعال در هر یک از این حوزه‌های تخصصی آن‌قدر زیاد نیست که بخواهیم برای همه آنها از ابتدا ارتباطات کاملاً جدید ایجاد کنیم. اگر بتوانیم همین فرصت‌ها و ارتباطاتی را که اکنون وجود دارد به دانشجویان متصل کنیم، بخش قابل توجهی از نیاز آنها پوشش داده می‌شود.

حکیم مهر: این شبکه‌سازی در حوزه‌های تخصصی مختلف چگونه می‌تواند عملی شود؟

برای مثال، در شهرکرد تعداد زیادی استخر و مجموعه فعال در حوزه پرورش آبزیان وجود دارد. اگر ارتباطاتی که از قبل میان دانشگاه و این مجموعه‌ها شکل گرفته، در اختیار دانشجویانی قرار بگیرد که مثلاً در دانشگاه تهران علاقه‌مند به فعالیت در حوزه آبزیان هستند، می‌تواند اتفاق بسیار خوبی باشد.

یا فرض کنید دانشجویانی در شیراز قصد دارند در حوزه دام بزرگ فعالیت کنند. از طرف دیگر، در مشهد ممکن است انجمن علمی دانشگاه ارتباطات بسیار خوبی با مگافارم‌ها و مجموعه‌های بزرگ فعال در این حوزه، از جمله مجموعه‌های مرتبط با آستان قدس رضوی، داشته باشد. همین حالا هم دبیر انجمن آن دانشگاه ممکن است چنین ارتباطاتی داشته باشد. اگر این دانشجویان و این ظرفیت‌ها به یکدیگر متصل شوند، زمینه شکل‌گیری همکاری‌های خوبی فراهم می‌شود.

حکیم مهر: بنابراین اولویت شما بیشتر استفاده از ظرفیت‌های موجود است تا ایجاد ارتباطات کاملاً جدید؟

بله. تمرکز ما، بیشتر از اینکه صرفاً بر ایجاد ارتباطات جدید باشد، بر شناسایی و استفاده از ظرفیت‌هایی است که همین حالا در هر دانشگاه و هر انجمن علمی وجود دارد.

اگر بتوانیم این ظرفیت‌ها را در سطح اتحادیه به یکدیگر متصل کنیم، آنها را به جریان بیندازیم و دانشجویان را به فرصت‌های موجود وصل کنیم، همین شبکه به‌مرور بزرگ‌تر و گسترده‌تر خواهد شد.

حکیم مهر: اتحادیه برای پیگیری مسائل رفاهی، اقتصادی و سایر مشکلات صنفی دانشجویان چه سازوکاری در نظر گرفته است؟

در حال حاضر یکی از اصلی‌ترین مسائل صنفی که برای دانشجویان در نظر داریم و مطالبات مربوط به آن را پیگیری می‌کنیم، موضوع حقوق رزیدنت‌ها و کارورزان است. با توجه به شرایط اقتصادی موجود، این گروه‌ها فشار زیادی را تحمل می‌کنند.

رزیدنت‌ها عملاً امکان چندانی برای اشتغال در جای دیگری ندارند و اینترن‌ها نیز تا حد زیادی با همین شرایط مواجه هستند. بنابراین یکی از سؤالات جدی ما این است که وقتی در ساختار آزمون و ورود به دوره تخصص، دامپزشکی را به سمت الگویی مشابه پزشکی می‌بریم، آیا قرار است در حوزه مسائل رفاهی، صنفی و اقتصادی دانشجویان نیز شرایط مشابهی در نظر گرفته شود؟

حکیم مهر: منظورتان این است که تغییر ساختار آزمون تخصص باید همراه با تغییر شرایط دوره رزیدنتی باشد؟

بله. در پزشکی، رزیدنتی در حال حاضر شغل محسوب می‌شود. سؤال ما این است که در دامپزشکی چه اتفاقی قرار است بیفتد؟ وقتی آزمون ورودی تخصص را به ساختاری شبیه پزشکی نزدیک می‌کنیم، آیا وضعیت رزیدنت‌ها، رتبه‌بندی، حقوق و مسائل رفاهی و صنفی آنها نیز قرار است به همان نسبت مورد توجه قرار گیرد؟

برای مثال، دانشجویی که با سختی فراوان در آزمون تخصص پذیرفته می‌شود و وارد رشته‌ای مانند جراحی در دانشگاه شیراز می‌شود، آیا قرار است شرایطی مشابه یک رزیدنت پزشکی داشته باشد؟ این سؤال مهمی است.
اگر میان مدل آزمون و شرایط بعد از پذیرش چنین فاصله‌ای وجود داشته باشد، طبیعتاً این پرسش مطرح می‌شود که چرا یک بخش از یک الگو انتخاب شده، اما سایر الزامات و شرایط متناسب با آن در نظر گرفته نشده است.

حکیم مهر: شما در کنار مسائل رفاهی رزیدنت‌ها، نسبت به نحوه سنجش صلاحیت دانشجویان دامپزشکی نیز نقد دارید؟

بله. وقتی دامپزشکی را با پزشکی مقایسه می‌کنیم، باید همه ابعاد این مقایسه را ببینیم. در رشته پزشکی، در دوره اینترنی و پیش از آنکه فرد به‌عنوان پزشک عمومی وارد حرفه شود، آزمون‌های مختلف کشوری برگزار می‌شود و صلاحیت دانشجو در مراحل مختلف مورد سنجش قرار می‌گیرد. در واقع دانشجو پیش از فارغ‌التحصیلی چند مرحله ارزیابی را پشت سر می‌گذارد.

اما در دامپزشکی این سؤال وجود دارد که آیا آزمون علوم پایه و آزمون پره‌اینترنی واقعاً می‌توانند صلاحیت دانشجویان را به شکلی که باید ارزیابی کنند؟ آیا کیفیت آموزش درمانگاهی و بالینی دامپزشکی در سراسر کشور آن‌قدر یکسان و استاندارد هست که بتوان گفت دانشجو پس از فارغ‌التحصیلی آمادگی لازم را برای ورود به بازار کار یا شرکت در آزمون تخصص دارد؟

حکیم مهر: تفاوت کیفیت آموزشی میان دانشگاه‌های مختلف چه تأثیری بر آزمون تخصص دارد؟

این یکی از مسائل جدی است. برای مثال، آیا می‌توانیم تضمین کنیم دانشجوی دامپزشکی دانشگاه زابل به همان کیفیت آموزشی دسترسی دارد که بتواند در آزمونی شرکت کند که گفته می‌شود بخشی از منابع آن بر اساس جزوات دانشگاه تهران و چند دانشگاه دیگر خواهد بود؟ سؤال این است که آیا کیفیت آموزشی در همه دانشگاه‌ها آن‌قدر استاندارد و هم‌سطح است که بتوان دانشجویان را با یک چنین آزمونی سنجید؟

این فقط درباره یک دانشگاه هم نیست. منِ دانشجوی دانشگاه تهران ممکن است نسبت به اینکه بتوانم از عهده این آزمون بربیایم، اطمینان کافی نداشته باشم. طبیعتاً برای دانشجویی که در یک دانشگاه آزاد یا یکی از دانشگاه‌های دولتی در شهرهایی مانند اهواز یا زابل تحصیل می‌کند نیز این نگرانی جدی‌تر مطرح می‌شود که آیا کیفیت آموزشی‌ای که دریافت کرده، برای رقابت در چنین آزمونی کافی بوده است یا خیر.

حکیم مهر: ابهام در منابع و شیوه برگزاری آزمون نیز از جمله اعتراض‌های دانشجویان است؟

بله. وقتی منبع آزمون به‌طور دقیق مشخص نیست، شکل آزمون روشن نیست، تعداد سؤالات مشخص نشده و بارم‌بندی و شیوه قبولی نیز ابهام دارد، عملاً بخش زیادی از برنامه‌ریزی دانشجو به هم می‌ریزد.
وقتی قرار است تغییری تا این اندازه مهم در مسیر ورود به تخصص ایجاد شود، دانشجو باید بداند بر چه اساسی باید برای آینده خود برنامه‌ریزی کند. این ابهام‌ها به‌طور طبیعی نگرانی و عدم اطمینان ایجاد می‌کنند.

بنابراین در کنار مسائل اصلی مربوط به آزمون تخصص، ما پیگیر وضعیت رزیدنت‌ها نیز هستیم؛ اینکه شرایط دوره رزیدنتی دقیقاً چگونه خواهد بود و آیا حقوقی که دریافت می‌کنند می‌تواند حداقل هزینه‌های زندگی آنها را پوشش دهد یا خیر.

حکیم مهر: در چنین شرایطی انجمن‌های علمی دانشجویی چه نقشی می‌توانند داشته باشند؟

به‌طور کلی، یکی از بخش‌های مهم رسالت انجمن علمی، پر کردن خلأهای آموزشی، پژوهشی، علمی و فرهنگی است که در چارچوب رسمی و چارت آموزشی دانشگاه اتفاق نمی‌افتد.

رشته دامپزشکی به‌قدری شاخه‌ها و حوزه‌های متنوعی دارد که این خلأها به‌مرور برای دانشجو بیشتر و بیشتر نمایان می‌شوند. دانشجوی دامپزشکی وقتی به سال‌های پایانی تحصیل می‌رسد، ممکن است احساس کند در بسیاری از حوزه‌ها هنوز آموزش کافی ندیده و حتی برای فعالیت در سطحی که از یک دانش‌آموخته عمومی انتظار می‌رود، نیازمند مهارت‌ها و آموزش‌های بیشتری است. اینجاست که ضرورت وجود انجمن‌های علمی بیشتر احساس می‌شود. هرچه این خلأها بیشتر باشند، حجم کاری انجمن‌های علمی نیز سنگین‌تر می‌شود.

حکیم مهر: در این ساختار، اتحادیه چه نقشی فراتر از انجمن‌های علمی دانشگاه‌ها دارد؟

اتحادیه در واقع یک سطح بالاتر از انجمن‌های علمی قرار می‌گیرد و می‌تواند فعالیت این انجمن‌ها را به سمت اهداف مشخص هدایت کند. ممکن است هر انجمن به‌تنهایی هدف خوب و ارزشمندی داشته باشد، اما سؤال این است که وقتی ده‌ها انجمن در دانشگاه‌های مختلف فعالیت می‌کنند، آیا اهداف آنها با یکدیگر هماهنگ است؟ آیا موازی‌کاری اتفاق نمی‌افتد؟ آیا فعالیت‌های آنها ناخواسته یکدیگر را خنثی نمی‌کند یا حتی در مواردی اثر معکوس بر یکدیگر نمی‌گذارد؟ آیا رقابت کاذب یا فضای مخربی شکل نمی‌گیرد؟

یکی از وظایف اتحادیه این است که کمک کند این ظرفیت‌ها هم‌راستا شوند و انجمن‌ها در کنار یکدیگر به سمت اهداف مشترک حرکت کنند.

حکیم مهر: پس برای شما صرفاً تعداد برنامه‌ها و فعالیت‌های انجام‌شده ملاک موفقیت اتحادیه نیست؟

دقیقاً. برای ما صرفاً انجام دادن یک کار مهم نیست. فضای علمی، جو علمی و روحیه‌ای که در انجمن‌های علمی و دانشگاه‌های سراسر کشور شکل می‌گیرد، به‌مراتب اهمیت بیشتری دارد؛ چون در نهایت با یک فعالیت دانشجویی مواجه هستیم.

دانشجو باید احساس کند مطالباتش در یک سطح بالاتر، توسط خود دانشجویان، در حال پیگیری است. باید امیدوار باشد که اگر می‌خواهد از نظر آموزشی یا پژوهشی یک قدم جلوتر برود، امکان استفاده از دوره‌های خوب، سمینارهای مناسب و ارتباط مؤثر با صنعت برای او فراهم می‌شود و بتواند تا جایی که ظرفیت ما اجازه می‌دهد، از این فرصت‌ها استفاده کند. ما قرار نیست چیزی را که وجود ندارد، یک‌باره به نقطه ایده‌آل برسانیم؛ هدف ما این است که شرایط موجود را یک قدم جلوتر ببریم.

حکیم مهر: برای دوره جدید چه سطحی از موفقیت را واقع‌بینانه می‌دانید؟

ما ایده‌آل‌گرایانه فکر نمی‌کنیم. می‌دانیم که اتحادیه در دوره قبل بسیار ضعیف عمل کرده و فعالیت آن عملاً بسیار محدود بوده است. هدف ما این است که اتحادیه را حداقل یک سطح بالاتر ببریم. برای من یکی از نشانه‌های موفقیت این است که یک دانشجوی دامپزشکی از همان ترم اول نام اتحادیه را شنیده باشد. بداند در دانشگاه انجمن علمی وجود دارد و در یک سطح بالاتر نیز اتحادیه‌ای هست که مطالبات مشترک دانشجویان را دنبال می‌کند.
حتی امیدواریم همین شناخت باعث شود دانشجویان انگیزه پیدا کنند که خودشان وارد این جریان شوند و در دوره‌های بعد جای ما را بگیرند و نقش ایفا کنند؛ چون حضور ما در اتحادیه دائمی نیست و این دوره فقط یک سال ادامه دارد.

حکیم مهر: ممنون از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید.