حکیم مهر: پنل علمی‌ـ‌تخصصی «درمان سرطان با سلول‌های CAR-T» با حضور جمعی از متخصصان هماتولوژی، انکولوژی، پزشکی مولکولی و بیوتکنولوژی، در سومین کنگره بین‌المللی کنسرژنومیکس برگزار می‌شود؛ نشستی که قرار است تازه‌ترین دستاوردها، چالش‌ها و چشم‌اندازهای درمان سرطان را با تمرکز بر سلول‌درمانی، پزشکی دقیق و فناوری‌های نوین ژنومیکس بررسی کند. در این پنل، دکتر علی‌اکبر محمدی، دامپزشک و بیوتکنولوژیست، در کنار دیگر متخصصان این حوزه به ارائه دیدگاه‌های علمی و تبادل نظر خواهد پرداخت.
به گزارش پایگاه خبری حکیم مهر، پنل علمی‌ـ‌تخصصی «درمان سرطان با سلول‌های CAR-T» روز پنج‌شنبه ۱۴ آبان‌ماه، از ساعت ۱۴ تا ۱۶، در چارچوب سومین کنگره بین‌المللی کنسرژنومیکس برگزار خواهد شد.
در این نشست، جمعی از متخصصان هماتولوژی، انکولوژی و پزشکی مولکولی، تازه‌ترین یافته‌ها و تجربیات علمی درباره استفاده از سلول‌های CAR-T در درمان سرطان، چالش‌های پیش‌روی این فناوری و چشم‌انداز توسعه آن را بررسی می‌کنند.
«دکتر علی‌اکبر محمدی»، دامپزشک، استاد میکروبیولوژی با گرایش ژنتیک میکروارگانیسم‌ها و بیوتکنولوژیست از دانشگاه UCL، از سخنرانان این پنل است. وی عضو انجمن سرطان سوئیس، مشاور افتخاری سازمان جهانی بهداشت، بنیان‌گذار و رئیس مجموعه Global Health and Security Consultants در ژنو و همچنین بنیان‌گذار و مدیرعامل Swiss Pharma Commerce است.
دکتر فدریکو سیمونتا، رئیس بخش علمی انکولوژی و بخش هماتولوژی، دکتر ابوالفضل خلافی‌نژاد، دکتر علیرضا رضوانی، دکتر وحید محمدکریمی و دکتر شیرین حقیقت، دیگر سخنرانان این پنل خواهند بود. مدیریت این نشست علمی نیز بر عهده دکتر محمدجواد رحمانی است.
این پنل فرصتی برای تبادل دانش و تجربه میان متخصصان و بررسی یکی از رویکردهای نوین ایمنی‌درمانی سرطان خواهد بود؛ رویکردی که در آن، سلول‌های ایمنی بیمار پس از اصلاح و آماده‌سازی، برای شناسایی و مقابله هدفمندتر با سلول‌های سرطانی به کار گرفته می‌شوند.
عبور از درمان‌های عمومی به پزشکی دقیق
دکتر علی‌اکبر محمدی در گفت‌وگو با خبرنگار حکیم مهر درباره نقش فناوری‌های ژنومیکس در تحول درمان سرطان اظهار کرد: «علم ژنومیکس و فناوری‌های پیشرفته توالی‌یابی، رویکرد درمان سرطان را از روش‌های سنتی و عمومی، مانند شیمی‌درمانی‌های متداول که ممکن است به سلول‌های سالم نیز آسیب بزنند، به سمت پزشکی دقیق یا Precision Medicine سوق داده‌اند.»
وی افزود: «در رویکردهای نوین، تمرکز درمان دیگر صرفاً بر این نیست که سرطان در کدام عضو بدن ایجاد شده است؛ بلکه متخصصان بررسی می‌کنند چه جهش‌های ژنتیکی و تغییرات مولکولی موجب شکل‌گیری و رشد تومور شده‌اند. بر همین اساس، می‌توان درمانی متناسب با ویژگی‌های مولکولی سرطان هر بیمار انتخاب کرد.»
شناسایی جهش‌های نادر با توالی‌یابی نسل جدید
این دامپزشک و بیوتکنولوژیست، توالی‌یابی نسل جدید یا NGS را یکی از مهم‌ترین پیشرفت‌های ژنومیکس در حوزه سرطان دانست و گفت: «فناوری NGS به پزشکان اجازه می‌دهد در زمانی کوتاه‌تر و با هزینه‌ای به‌مراتب کمتر از گذشته، کل ژنوم تومور یا مجموعه گسترده‌ای از ژن‌های مرتبط با سرطان را توالی‌یابی کنند. این فناوری، امکان شناسایی جهش‌های نادر و قابل هدف‌گیری را فراهم کرده است.»
به گفته وی، دستیابی به اطلاعات دقیق ژنتیکی تومور می‌تواند پزشکان را در انتخاب داروهای هدفمند و تعیین مناسب‌ترین مسیر درمانی برای هر بیمار یاری کند.
بیوپسی مایع؛ پایش تومور با آزمایش خون
دکتر محمدی، بیوپسی مایع را یکی دیگر از فناوری‌های تحول‌آفرین در تشخیص و پایش سرطان معرفی کرد و توضیح داد: «این فناوری امکان شناسایی DNA آزاد توموری یا ctDNA را که از سلول‌های سرطانی وارد جریان خون می‌شود، از طریق یک آزمایش خون فراهم می‌کند.»
وی ادامه داد: «بیوپسی مایع علاوه بر کمک به تشخیص زودهنگام سرطان، می‌تواند برای ارزیابی اثربخشی درمان، بررسی شکل‌گیری مقاومت دارویی و تشخیص زودهنگام عود بیماری مورد استفاده قرار گیرد. یکی از مزایای مهم این روش، کاهش نیاز به نمونه‌برداری‌های تهاجمی است.»
توسعه داروهای هدفمند با شناخت جهش‌های محرک
عضو انجمن سرطان سوئیس با اشاره به توسعه درمان‌های هدفمند گفت: «با شناخت دقیق مسیرهای پیام‌رسانی سلولی و جهش‌های محرک یا Driver Mutations، داروهایی طراحی شده‌اند که به‌طور اختصاصی پروتئین‌های جهش‌یافته یا آنزیم‌های کلیدی سلول‌های سرطانی را مهار می‌کنند.»
وی مهارکننده‌های PARP و تیروزین کیناز را از نمونه‌های این گروه دارویی برشمرد و افزود: «هدف این است که دارو بیشترین اثر را بر سلول سرطانی و کمترین آسیب را بر بافت‌های سالم داشته باشد.»
نقش بار جهشی تومور در انتخاب ایمونوتراپی
دکتر محمدی، تعیین بار جهشی تومور یا TMB را یکی دیگر از کاربردهای مهم ژنومیکس دانست و اظهار کرد: «ژنومیکس مشخص می‌کند چه میزان جهش در DNA یک تومور وجود دارد. تومورهایی که بار جهشی بالاتری دارند، معمولاً پروتئین‌های غیرطبیعی یا نئوآنتی‌ژن‌های بیشتری تولید می‌کنند و در برخی شرایط، سیستم ایمنی می‌تواند آن‌ها را راحت‌تر شناسایی کند.»
وی افزود: «این اطلاعات می‌تواند در انتخاب دقیق‌تر بیمارانی که احتمال پاسخ مناسب‌تری به داروهای ایمونوتراپی دارند، مؤثر باشد.»
واکسن‌های شخصی‌سازی‌شده mRNA برای بیماران سرطانی
این بیوتکنولوژیست، تولید واکسن‌های شخصی‌سازی‌شده mRNA را از دیگر چشم‌اندازهای مهم این حوزه عنوان کرد و گفت: «با بررسی ژنوم تومور هر بیمار می‌توان نئوآنتی‌ژن‌های اختصاصی سلول‌های سرطانی او را شناسایی و بر مبنای آن‌ها، واکسن اختصاصی طراحی کرد.»
به گفته وی، هدف این واکسن‌ها تحریک سیستم ایمنی بیمار برای شناسایی و نابودی سلول‌های مرتبط با همان تومور خاص است؛ بنابراین درمان می‌تواند بیش از گذشته با ویژگی‌های اختصاصی بیماری هر فرد هماهنگ شود.
ورود هوش مصنوعی به تحلیل داده‌های ژنومی
دکتر محمدی در ادامه، تلفیق هوش مصنوعی با کلان‌داده‌های ژنومی را یکی دیگر از محورهای تحول در درمان سرطان برشمرد و گفت: «حجم داده‌های حاصل از توالی‌یابی ژنومی بسیار گسترده است و تحلیل آن‌ها بدون بهره‌گیری از ابزارهای محاسباتی پیشرفته دشوار خواهد بود.»
وی افزود: «الگوریتم‌های هوش مصنوعی و یادگیری ماشین می‌توانند به شناسایی الگوهای پیچیده جهش‌ها کمک کنند و براساس مشخصات ژنتیکی هر بیمار، داروهای مناسب یا کارآزمایی‌های بالینی مرتبط را پیشنهاد دهند.»
دکتر محمدی در پایان تأکید کرد: «پیشرفت‌های ژنومیکس به‌تدریج رویکرد ما به سرطان را تغییر می‌دهد و امکان مدیریت یا درمان مؤثرتر بسیاری از موارد را فراهم می‌کند؛ زیرا در پزشکی دقیق، هر بیمار براساس نقشه ژنتیکی و ویژگی‌های مولکولی منحصربه‌فرد تومور خود درمان می‌شود.»
