در نشست خبری دکتر پیام محبی، رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران مطرح شد
افزایش سگهای بلاصاحب میتواند بیماریهایی مانند سالک را دوباره گسترش دهد / دامپزشک کم نداریم؛ مشکل ما کمبود پرستار آموزشدیده دامپزشکی است / غذا دادن بیضابطه به حیوانات بلاصاحب الزاماً کار خیر نیست
از سقوط ارزش ویزیت دامپزشکی از ۲۵ دلار به کمتر از چهار دلار و دشواری تأمین تجهیزات و فناوریهای تخصصی در سایه تحریمها، تا افزایش بیرویه دانشکدههای دامپزشکی، کمبود نیروی پرستاری و خودسانسوری دستگاههای دولتی در مواجهه با حوزه حیوانات خانگی؛ دکتر پیام محبی، رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران، در نشستی خبری مجموعهای از چالشهای کمتر گفتهشده دامپزشکی حیوانات خانگی را تشریح کرد.
تعداد بازدید: ۱۳۲
تاریخ انتشار: 28 October 2026 - ۰۶ آبان ۱۴۰۵ - ۱۶:۰۵
حکیم مهر-دکتر محسن طاهرمیرزایی: از سقوط ارزش ویزیت دامپزشکی از ۲۵ دلار به کمتر از چهار دلار و دشواری تأمین تجهیزات و فناوریهای تخصصی در سایه تحریمها، تا افزایش بیرویه دانشکدههای دامپزشکی، کمبود نیروی پرستاری و خودسانسوری دستگاههای دولتی در مواجهه با حوزه حیوانات خانگی؛ دکتر پیام محبی، رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران، در نشستی خبری مجموعهای از چالشهای کمتر گفتهشده دامپزشکی حیوانات خانگی را تشریح کرد.او با تأکید بر اینکه نگهداری حیوان خانگی دیگر رفتاری لوکس یا وارداتی نیست و به بخشی از نیاز عاطفی جامعه شهری تبدیل شده، از طرحهایی که سگ و گربه را در کنار حیوانات خطرناک قرار میدهند انتقاد کرد و گفت که سیاستگذاران پیش از تصمیمگیری باید از نزدیک با واقعیت زندگی صاحبان حیوانات، بهویژه سالمندانی که حیوان خانگی تنها همراه آنان است، مواجه شوند. محبی در عین حال نسبت به روی دیگر این پدیده نیز هشدار داد و غذارسانی بیضابطه، مدیریت نادرست پسماند و افزایش کنترلنشده جمعیت سگها و گربههای بلاصاحب را تهدیدی برای تعادل زیستبوم شهری و سلامت عمومی دانست؛ روندی که به گفته او میتواند بیماریهای مشترکی مانند هاری و لیشمانیوز را گسترش دهد. رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران همچنین اعلام کرد شمار دانشکدههای دامپزشکی کشور از نیاز بازار فراتر رفته، درحالیکه مراکز درمانی همچنان با کمبود پرستار آموزشدیده مواجهاند؛ تناقضی که تربیت نیروی مازاد، بیکاری فارغالتحصیلان و سرخوردگی آنان را به دنبال دارد. وی در بخش دیگری از سخنانش، از نبود الگوی پایدار بیمه حیوانات خانگی، مشکلات دسترسی به نرمافزار و تجهیزات روز، و فشار شدید افزایش نرخ ارز بر مراکز درمانی سخن گفت و تأکید کرد با وجود همه این محدودیتها، بخش خصوصی دامپزشکی بدون انتظار برای ورود دولت، مسیر توسعه خدمات تخصصی، آموزش و معرفی توانمندیهای ایران به مخاطبان داخلی و خارجی را دنبال کرده است.کاهش ارزش خدمات دامپزشکی از ۲۵ دلار به کمتر از ۴ دلاردکتر پیام محبی، رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران، در این نشست خبری با اشاره به سابقه بیش از دو دهه فعالیت این مجموعه گفت: «مجموعه دامپزشکی تهران از سال ۱۳۸۲ در قالب یک شرکت سهامی خاص فعالیت خود را آغاز کرد و در ادامه، علاوه بر راهاندازی دو بیمارستان دامپزشکی، فعالیتهای خود را به حوزههای آموزشی، انتشاراتی و رسانهای گسترش داد.»وی از تأسیس آموزشگاه مهارتی و دانشکده پرستاری دامپزشکی بهعنوان بخشی از روند توسعه این مجموعه یاد کرد و افزود: «در آموزشگاه، رشتههای خدماتی، پرستاری و بهورزی دامپزشکی بهصورت مهارتی و با ارائه مدرک فنیوحرفهای آموزش داده میشود. دانشکده نیز از طریق سازمان سنجش دانشجو میپذیرد و ما دخالتی در انتخاب دانشجویان نداریم. در حال حاضر، دورههای کاردانی و کارشناسی پرستاری دامپزشکی در این مرکز ارائه میشود و امسال سومین دوره دانشجویان کارشناسی وارد دانشکده شدهاند.»محبی با بیان اینکه مجموعه بیمارستان دامپزشکی تهران در دو مرکز فعالیت میکند، اظهار کرد: «تقریباً تمام خدمات موردنیاز حیوانات خانگی، از خدمات عمومی تا اقدامات فوقتخصصی، در این مجموعه ارائه میشود و بعید میدانم خدمتی در حوزه حیوانات خانگی در ایران ارائه شود که امکان ارائه آن را نداشته باشیم.»رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران، تحریمها را یکی از مهمترین موانع توسعه خدمات تخصصی دانست و گفت محدودیتها تنها به خرید تجهیزات منحصر نمیشود، بلکه تأمین قطعات، سرویس دستگاهها، دارو، واکسن، نرمافزار و دسترسی به فناوریهای روز را نیز دربر میگیرد.وی ادامه داد: «گفته میشود اقلام و تجهیزات حوزه سلامت از تحریمها معافاند، اما هنگامی که امکان جابهجایی پول وجود ندارد، فروشنده خارجی نیز دستگاه یا فناوری در اختیار شما قرار نمیدهد. دور زدن تحریم در بیان ساده است، اما انتقال یک فناوری به داخل کشور، آن هم بدون امکان استفاده از سوئیفت، کار بسیار دشواری است.»
به گفته محبی، بخش قابلتوجهی از تجهیزات و داروهای موردنیاز این مرکز با استفاده از ظرفیت بازار پزشکی تأمین میشود، اما در برخی حوزههای انحصاری همچنان محدودیت جدی وجود دارد. وی جراحی پروتز لگن حیوانات را یکی از نمونههای این محدودیت عنوان کرد و افزود: «تیم ما آموزشهای لازم را دیده است، اما تولید این پروتز در انحصار چند شرکت خارجی قرار دارد و بهدلیل در دسترس نبودن پروتز، عملاً امکان انجام این جراحی در ایران وجود ندارد. این یکی از معدود جراحیهایی است که نمیتوانیم انجام دهیم.»
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران همچنین با اشاره به اثر افزایش نرخ ارز بر اقتصاد مراکز درمانی دامپزشکی گفت: «طراحی پروژه بیمارستان از سال ۱۳۹۲ آغاز شد، در سال ۱۳۹۵ وارد مرحله اجرایی شد و در سال ۱۳۹۸ به بهرهبرداری رسید. این پروژه اساساً در فضای برجام شکل گرفت.»
وی افزود: «در سال ۱۳۹۶ تعرفه ویزیت در بیمارستان دامپزشکی تهران معادل ۲۰ تا ۲۵ دلار بود، اما امروز ارزش همان ویزیت به کمتر از چهار دلار رسیده است. درست است که خدمات در داخل کشور با ریال ارائه میشود، اما تجهیزات سیتیاسکن، واکسن، سرنگ و بسیاری از اقلام مصرفی با قیمتهای وابسته به دلار تأمین میشوند.»
محبی این کاهش شدید ارزش خدمات را عامل وارد شدن فشار اقتصادی به مراکز درمانی و کارکنان آنها دانست و تصریح کرد: «این وضعیت مراکز را ناچار به تعدیل هزینهها میکند و یکی از پیامدهای آن، پرداخت نشدن دستمزد واقعی کارکنان است. درحالیکه ارزش ویزیت ما به کمتر از چهار دلار رسیده، هزینه همین خدمت در امارات بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ درهم، در آمریکا حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ دلار و در اروپا بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ یورو است.»
بیمه حیوانات خانگی در ایران هنوز به الگوی پایداری نرسیده است
دکتر پیام محبی با اشاره به چالشهای همکاری مراکز درمانی با شرکتهای بیمه گفت مشکلاتی مانند تأخیر طولانی در بازپرداخت مطالبات، تنها به دامپزشکی محدود نیست و بسیاری از مراکز پزشکی نیز در صورت نداشتن الزام، تمایلی به عقد قرارداد با بیمهها ندارند.
وی با یادآوری نخستین تلاشها برای راهاندازی بیمه حیوانات خانگی افزود: «در سالهای ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶ و همزمان با آغاز فعالیت بیمارستان، با توجه به استقبال صاحبان حیوانات، خودمان برای این موضوع پیشقدم شدیم و با یک شرکت بیمه مذاکره کردیم. موضوع به بیمه مرکزی و مراجع مختلف ارجاع شد، اما در نهایت با ارائه بیمه برای حیوانات، بهویژه سگها، موافقت نشد.»
به گفته رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران، در حال حاضر چند شرکت خدمات بیمه حیوانات خانگی ارائه میکنند، اما این بیمارستان قرارداد مستقیمی با آنها ندارد. صاحبان حیوانات میتوانند پس از دریافت خدمات، فاکتور بیمارستان را به شرکت بیمه ارائه کنند تا براساس مفاد قراردادشان هزینهها را بازپس بگیرند.
محبی با بیان اینکه بیمه حیوانات خانگی حتی در بسیاری از کشورهای دیگر نیز مانند بیمه درمان انسان توسعه نیافته است، اظهار کرد: «شاید نداشتن قرارداد مستقیم با بیمهها برای ما الزاماً نقطهضعف نباشد؛ زیرا تجربه بیمههای درمانی در ایران نشان داده است که تأخیر در پرداخت مطالبات میتواند مراکز درمانی را با مشکلات جدی مواجه کند.»
اپراتور پزشکی نمیتواند جای متخصص دامپزشکی را بگیرد
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران در ادامه درباره استفاده از نیروهای پزشکی در بخش تصویربرداری توضیح داد: «در آغاز فعالیت بخش امآرآی، ناچار شدیم برای اپراتوری دستگاه از نیروهای حوزه پزشکی انسانی استفاده کنیم؛ زیرا نخستین دستگاه امآرآی دامپزشکی ایران در این بیمارستان نصب شده بود و حتی متخصصان دامپزشکی نیز در آن زمان بیشتر بهصورت نظری با این فناوری آشنایی داشتند.»
وی تأکید کرد که استفاده از اپراتورهای پزشکی صرفاً به نحوه کار با دستگاه مربوط میشود و تشخیص بیماری باید توسط متخصص دامپزشکی انجام گیرد: «نیروهای حوزه پزشکی انسانی از نظر تخصصی نمیتوانند جای دامپزشک را بگیرند؛ زیرا آناتومی و شرایط هر حیوان متفاوت است. یک رادیولوژیست انسانی با یک ساختار بدنی سروکار دارد، اما متخصص رادیولوژی دامپزشکی باید با گروههای مختلف حیوانی مانند سگسانان، گربهسانان و نشخوارکنندگان آشنا باشد.»
محبی افزود برخلاف پزشکی که معمولاً اپراتور تصویربرداری را انجام میدهد و پزشک تصاویر را تفسیر میکند، در دامپزشکی هنوز دامپزشک ناچار است در بخش اپراتوری نیز حضور و مشارکت داشته باشد.
کمبود دامپزشک نداریم؛ با کمبود نیروی پرستاری مواجه بودیم
وی با انتقاد از تعدد دانشکدههای دامپزشکی در کشور گفت: «تنها نیرویی که در ایران با کمبود آن مواجه نیستیم، دامپزشک است. تعداد دانشکدههای دامپزشکی ایران نسبت به جمعیت کشور بسیار زیاد است و تربیت نیروی مازاد، درصورتیکه امکان جذب در بازار کار وجود نداشته باشد، موجب سرخوردگی فارغالتحصیلان میشود.»
به گفته محبی، مشکل اصلی مراکز درمانی در سالهای گذشته کمبود نیروی پرستاری آموزشدیده بوده است؛ موضوعی که این مجموعه با راهاندازی آموزشگاه و دانشکده پرستاری دامپزشکی برای پاسخگویی به آن اقدام کرده است.
وی از برنامه این دانشکده برای حرکت به سمت تربیت پرستاران تخصصی خبر داد و افزود: «در حال حاضر پرستار عمومی دامپزشکی تربیت میکنیم و احتمالاً از امسال، آموزش پرستاران تخصصی در حوزههایی مانند اتاق عمل و رادیولوژی نیز در دستور کار قرار خواهد گرفت.»
محبی پیشبینی کرد با افزایش شمار فارغالتحصیلان دامپزشکی و محدودتر شدن بازار کار، سایر دانشکدههای دامپزشکی نیز بهتدریج بخشی از ظرفیت اعضای هیئتعلمی خود را به آموزش پرستاری دامپزشکی اختصاص دهند؛ رشتهای که به گفته او، اکنون برنامه درسی آن تصویب و تدوین شده است.
نگهداری حیوان خانگی نه اقدامی سیاسی است و نه پدیدهای مذهبی
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران در بخش دیگری از سخنان خود، «غربی» خواندن فرهنگ نگهداری از حیوانات خانگی را رد کرد و گفت: «نگهداری حیوان خانگی نه یک اقدام مذهبی، سیاسی یا اجتماعی، بلکه بخشی از سبک زندگی افراد است. هرچه جوامع از ساختار سنتی به سمت زندگی صنعتی حرکت میکنند، جایگاه حیوانات نیز تغییر میکند.»
وی توضیح داد: «سگی که در زندگی سنتی نقش نگهبان حیاط و مزرعه را داشت، در زندگی شهری به سگ خانگی تبدیل شده است. گربهای که در انبارها نگهداری میشد و پرندهای که کنار حوض خانه حضور داشت نیز امروز جایگاهی متفاوت در خانهها پیدا کردهاند.»
محبی توسعه نگهداری از حیوانات خانگی را با تغییراتی مانند رواج مبلمان، پوشش جدید و سایر اجزای زندگی مدرن مقایسه کرد و افزود: «کشورهای غربی زودتر از ما صنعتی شدند و به همین دلیل این تغییر سبک زندگی در آنها زودتر رخ داد. اگر خودرو یا کتوشلوار را صرفاً فرهنگ غربی بدانیم، میتوان حیوان خانگی را نیز غربی نامید؛ درحالیکه همه این موارد حاصل تغییر شرایط و نیازهای زندگی هستند.»
او همچنین یکی از دلایل گسترش نگهداری حیوانات خانگی در جوامع صنعتی را افزایش نیازهای عاطفی و تلاش انسانها برای جبران تنهایی و خلأهای عاطفی عنوان کرد.
خودسانسوری دولتی، آمار حیوانات خانگی را مبهم نگه داشته است
محبی با اشاره به نبود آمار دقیق از جمعیت حیوانات خانگی در ایران، گفت بخشی از این خلأ آماری ناشی از نوعی خودسانسوری در ساختار دولتی دامپزشکی است: «وقتی نام حیوان خانگی، بهویژه سگ و گربه، مطرح میشود، حساسیتهای فرهنگی و مذهبی باعث میشود برخی مدیران ترجیح دهند وارد این حوزه نشوند.»
وی افزود: «نجاست یک مفهوم فقهی و فرهنگی است و نباید آن را با مفهوم آلودگی بهداشتی یکسان تلقی کرد؛ اما این نگاه سبب شده است سیاستگذاران کمتر به حوزه حیوانات خانگی ورود کنند و در نتیجه، آمار قابل اتکایی نیز شکل نگیرد.»
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران این وضعیت را از یک منظر برای فعالان بخش خصوصی نامطلوب و از منظری دیگر فرصتی برای رشد مستقل این حوزه دانست و تصریح کرد: «در کشوری که بخش زیادی از منابع و بودجه در اختیار دولت است، ورود نکردن دولت میتواند مانع توسعه شود؛ اما از سوی دیگر، هرچه مداخله دولت در فعالیتهای بخش خصوصی کمتر باشد، ممکن است امکان رشد و نوآوری بیشتر شود. شاید یکی از دلایل شکلگیری مجموعهای مانند بیمارستان دامپزشکی تهران این باشد که پیش از انتظار برای اقدام دولت، خودمان برای پاسخگویی به نیازها وارد عمل شدیم.»
محبی در عین حال از همکاری سازمان دامپزشکی کشور با این مجموعه قدردانی کرد و گفت بیمارستان دامپزشکی تهران در زمینه ارائه آمار، اجرای برنامهها و مشارکت در طرحهای واکسیناسیون با این سازمان همکاری داشته و سازمان دامپزشکی نیز، جز در برخی موضوعات ساختاری مانند صدور پروانه برای شخصیت حقوقی، همراهی مناسبی با مجموعه داشته است.
نگهداری حیوان خانگی دیگر یک رفتار لوکس نیست
دکتر پیام محبی با اشاره به تغییر جایگاه حیوانات خانگی در سبک زندگی ایرانیان گفت: «اگر ۱۰ سال پیش از من درباره نقطهضعف این حرفه سؤال میشد، میگفتم خدمات حیوانات خانگی در زمره فعالیتهای لوکس است و مردم در شرایط خاص، مانند بحرانهای اقتصادی یا حوادث طبیعی، آن را از اولویت خارج میکنند؛ اما امروز نگهداری حیوان خانگی در ایران دیگر یک رفتار لوکس نیست و به یکی از نیازهای جامعه تبدیل شده است.»
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران افزود در گذشته بیشتر کلینیکهای حیوانات خانگی در شمال تهران فعالیت میکردند، زیرا این حوزه به قشر خاص و برخوردار جامعه نسبت داده میشد؛ اما اکنون تعداد مراجعان این بیمارستان از مناطقی مانند اسلامشهر، خانیآباد و جنوب تهران، از برخی مناطق شمالی شهر بیشتر است.
وی همزیستی با حیوانات را بخشی از نیاز ذاتی انسان دانست و اظهار کرد: «انسان نیز زمانی در طبیعت زندگی میکرده و ارتباط با حیوانات بخشی از زندگی او بوده است؛ بنابراین، دیگر نمیتوان نگهداری حیوان خانگی را در هیچ نقطهای از جهان صرفاً یک رفتار لوکس دانست.»
پراکندگی حیوانات خانگی در شمال و جنوب تهران تفاوت محسوسی ندارد
محبی با استناد به اطلاعات ثبتشده از مراجعان بیمارستان دامپزشکی تهران گفت این مجموعه از سال ۱۳۸۸ اطلاعاتی مانند نشانی محل سکونت، پراکندگی جغرافیایی و نوع حیوانات مراجعهکننده را در سامانه خود ثبت میکند.
وی افزود: «هدف اولیه این بود که در صورت مشاهده یک بیماری در تهران، بتوانیم محل شیوع آن را شناسایی و حتی برای مناطق درگیر هشدار صادر کنیم. با افزایش تعداد مراجعان، اجرای کامل این برنامه دشوار شد، اما اطلاعات موجود نشان میدهد اتفاقی که در زمینه نگهداری حیوانات خانگی در شمال تهران رخ داده، مشابه آن در جنوب شهر نیز در حال وقوع است.»
به گفته رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران، اکنون نمیتوان منطقه خاصی را صرفاً براساس قیمت ملک یا سطح درآمد ساکنان، دارای بیشترین جمعیت حیوانات خانگی دانست و پراکندگی نگهداری از این حیوانات در مناطق مختلف تهران گسترش یافته است.
سهم گربهها از مراجعات دامپزشکی بهسرعت افزایش یافته است
محبی تغییر نوع حیوانات خانگی را یکی از تحولات مهم دو دهه اخیر عنوان کرد و گفت: «بیش از ۲۰ سال قبل، حدود ۸۰ درصد مراجعهکنندگان ما صاحبان سگها و ۲۰ درصد صاحبان گربهها بودند؛ اما اکنون این نسبت تقریباً به ۵۰ درصد سگ و ۵۰ درصد گربه رسیده است.»
وی پیشبینی کرد که طی سه سال آینده، سهم گربهها از مراجعات به حدود ۷۰ درصد و سهم سگها به ۳۰ درصد برسد و افزود: «گربه با فضای کوچک آپارتمانی سازگاری بیشتری دارد، دسترسی و نگهداری از آن آسانتر است و تأمین غذایش نیز ممکن است برای خانوادهها سادهتر باشد.»
او افزایش جمعیت گربههای شهری را عامل دیگری در گسترش نگهداری از این حیوانات دانست و گفت بسیاری از افراد بدون تصمیم قبلی، با پیدا کردن یک بچهگربه در خیابان، آن را به خانه میبرند و به سرپرستی میپذیرند.
نگهداری از حیوان خانگی الزاماً پرهزینه نیست
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران، پرهزینه بودن نگهداری از حیوانات خانگی را یک برداشت مطلق و نادرست دانست و آن را به برگزاری مهمانی تشبیه کرد: «یک مهمانی را میتوان کاملاً اقتصادی یا بسیار مجلل برگزار کرد. هزینه نگهداری حیوان خانگی نیز به سطح خدماتی بستگی دارد که صاحب حیوان انتخاب میکند.»
وی افزود برخی افراد برای حیوان خود لباسهای گرانقیمت یا حتی گردنبند طلا تهیه میکنند، اما این رفتار مربوط به بخش بسیار کوچکی از صاحبان حیوانات است و نمیتوان آن را به تمام جامعه تعمیم داد.
محبی تأکید کرد اگر هدف، رعایت بهداشت، تأمین تغذیه سالم و دریافت خدمات ضروری باشد، هزینه نگهداری حیوان خانگی را نمیتوان با هزینه پرورش چند فرزند مقایسه کرد.
حیوان خانگی جایگزین فرزند نیست
محبی همچنین با رد این دیدگاه که گسترش نگهداری حیوانات خانگی باعث کاهش تمایل خانوادهها به فرزندآوری شده است، گفت: «اعتقاد ندارم حیوان خانگی بتواند جای فرزند را بگیرد. ممکن است برای فرد یا خانوادهای که امکان فرزندآوری ندارد، بخشی از خلأ عاطفی را جبران کند؛ اما بعید میدانم برای کسی که میتواند فرزند داشته باشد، حیوان خانگی جایگزین فرزند شود.»
وی افزود برخی زوجهایی که امکان یا تصمیم فرزندآوری نداشتهاند، با پذیرش یک حیوان خانگی به ثبات عاطفی بیشتری رسیدهاند؛ در مقابل، خانوادههایی نیز پس از تجربه نگهداری و مراقبت از یک موجود زنده، به فرزندآوری تمایل پیدا کردهاند.
غذارسانی بیضابطه، جمعیت حیوانات شهری را افزایش میدهد
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران در بخش دیگری از سخنانش، وضعیت تغذیه سگها و گربههای بلاصاحب را با الگوی مصرف و مدیریت پسماند در شهرها مرتبط دانست و گفت: «در سگها و گربههای شهری، جز در موارد بیماری، کمتر با لاغری مفرط مواجه میشویم؛ زیرا زبالههای شهرهای بزرگ ایران سرشار از پروتئین و چربی است.»
وی فرهنگ مصرف غذا، حجم بالای پسماند غذایی، نبود تفکیک مناسب زباله و روش نادرست جمعآوری پسماند را از عوامل تأمین غذای دائمی برای حیوانات شهری دانست و افزود مدیریت شهری در برنامه جمعآوری زباله، توجه کافی به تأثیر پسماندها بر جمعیت حیوانات ندارد.
محبی همچنین با غذارسانی بیبرنامه به حیوانات بلاصاحب مخالفت کرد و گفت: «این تصور که با غذا دادن به هر حیوان بیسرپرست الزاماً کار خیر انجام میدهیم، درست نیست. افزایش دسترسی به غذا، موجب افزایش زادآوری میشود و در سالهای بعد تعداد بیشتری حیوان بیسرپرست خواهیم داشت.»
وی با اشاره به تجربه برخی کشورها در کنترل جمعیت حیوانات شهری افزود: «حتی کشورهای توسعهیافته نیز به این نتیجه رسیدهاند که جمعیت حیوانات شهری، از کبوتر گرفته تا سگ و گربه، باید مدیریت شود. اگر کنترل جمعیت به تعویق بیفتد، تعداد حیوانات آنقدر افزایش پیدا میکند که مسئولان ناچار میشوند از روشهای سختتر و خشنتری استفاده کنند.»
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران، فشار برخی جریانهای افراطی حامی حیوانات را یکی از موانع تصمیمگیری در این حوزه خواند و تصریح کرد: «فضا بهگونهای شده است که مدیریت شهری حتی جرئت گفتوگو و برنامهریزی درباره کنترل علمی جمعیت حیوانات را ندارد؛ درحالیکه بیعملی، به افزایش جمعیت و پیچیدهتر شدن راهکارهای کنترل در آینده منجر خواهد شد.»
حیوان خانگی میتواند به زندگی افراد تنها معنا ببخشد
دکتر پیام محبی با اشاره به افزایش تنهایی در شهرهای بزرگ و صنعتی گفت بخشی از گرایش جامعه به نگهداری حیوانات خانگی، ناشی از نیازهای عاطفی و تغییر سبک زندگی است.
وی برای توضیح این موضوع افزود: «فردی را تصور کنید که مجرد است، در تهران زندگی میکند و تمام روز در محیطی سرد و اداری کار میکند. وقتی عصر به خانه بازمیگردد، ممکن است دلیلی برای این بازگشت نداشته باشد؛ اما با داشتن حیوان خانگی، موجود زندهای در خانه منتظر اوست و همین موضوع میتواند امید و انگیزه بیشتری برای زندگی ایجاد کند.»
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران گفت در برخی کشورهای صنعتی، درباره آثار نگهداری حیوانات خانگی بر سلامت روان و روابط اجتماعی مطالعات و آمارهایی منتشر شده است و به باور او، ارتباط با حیوانات میتواند در کاهش تنهایی و برخی آسیبهای اجتماعی نقش داشته باشد.
وی تأکید کرد تجربه تحولات اجتماعی در کشورهای توسعهیافته نشان میدهد بسیاری از تغییرات مرتبط با زندگی شهری و حیوانات خانگی، با فاصله زمانی در تهران و دیگر کلانشهرهای ایران نیز بروز پیدا میکند.
حیوان متولدشده حق حیات دارد؛ باید از تولد کنترلنشده جلوگیری کرد
محبی در ادامه درباره افزایش جمعیت حیوانات شهری گفت: «من نیز معتقدم موجودی که متولد شده، حق حیات دارد؛ اما دقیقاً به همین دلیل باید از تولد بیضابطه و افزایش کنترلنشده جمعیت جلوگیری کنیم.»
وی توضیح داد تراکم بالای حیوانات در شهرها، ارتباط میان حیوانات خانگی و حیوانات آزادزی را افزایش میدهد و میتواند زمینه انتقال برخی عوامل بیماریزا را فراهم کند.
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران، افزایش موارد ابتلا به پریتونیت عفونی گربهها یا FIP را یکی از نشانههای این وضعیت دانست و گفت: «حدود ۲۰ سال پیش تقریباً با این حجم از بیماری مواجه نبودیم، اما اکنون موارد آن را بهکرات مشاهده میکنیم. اصولاً نباید میان گربه داخل خانه و گربههای بیرون ارتباطی وجود داشته باشد، اما افزایش جمعیت و گسترش مراوده میان حیوانات، احتمال انتقال بیماریها را بیشتر کرده است.»
افزایش سگهای بلاصاحب، خطر بازگشت بیماریهای مشترک را بیشتر میکند
محبی همچنین درباره پیامدهای بهداشتی افزایش جمعیت سگهای بلاصاحب هشدار داد و گفت بیماریهایی مانند لیشمانیوز، که میتواند به انسان منتقل شود، بار دیگر در برخی مناطق در حال گسترش است.
وی افزود: «سالک طی چند دهه و در نتیجه اقدامات نظام بهداشتی، در بخشهای زیادی از کشور کنترل و به مناطق محدودی منحصر شده بود؛ اما افزایش جمعیت سگهای بلاصاحب بهعنوان یکی از مخازن بیماری، میتواند دستاوردهای گذشته را با تهدید مواجه کند.»
او تأکید کرد دامپزشکان وظیفه دارند درباره پیامدهای بهداشتی افزایش کنترلنشده جمعیت حیوانات هشدار دهند؛ حتی اگر بیان این مسائل با واکنش برخی گروهها مواجه شود.
غذارسانی به حیوانات شهری، مداخله در اکوسیستم است
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران با بیان اینکه شهر نیز اکوسیستم خاص خود را دارد، گفت افزایش مصنوعی منابع غذایی برای یک گونه میتواند تعادل میان سایر گونهها را بر هم بزند.
وی افزود: «موشها، گربهها و پرندگان شهری هرکدام بخشی از این زیستبوم هستند. وقتی با غذارسانی یا مدیریت نادرست پسماند، جمعیت یک گونه افزایش پیدا میکند، گونههای دیگر و حتی پوشش گیاهی شهر تحت تأثیر قرار میگیرند.»
محبی برای توضیح این زنجیره اظهار کرد افزایش جمعیت گربهها ممکن است به تخریب بیشتر آشیانه پرندگان و کاهش جوجهآوری آنها منجر شود و کم شدن پرندگان نیز جمعیت برخی آفات گیاهی را افزایش دهد. به گفته او، کاهش برخی پرندگان مانند کلاغها و تغییر ترکیب جمعیت پرندگان تهران، نشانهای از دگرگونی اکوسیستم شهری است؛ هرچند عواملی مانند آلودگی هوا نیز در این تحولات نقش دارند.
وی با تأکید بر اینکه غذارسانی به حیاتوحش در بسیاری از کشورها ممنوع یا مشمول جریمه است، تصریح کرد: «غذا دادن بیضابطه به حیوانات بلاصاحب، برخلاف تصور رایج، الزاماً کار خیر نیست؛ زیرا نوعی مداخله بیولوژیک در محیط محسوب میشود و میتواند جمعیت حیوانات و شیوع بیماریها را افزایش دهد.»
برخی رفتارهای خیرخواهانه ممکن است سلامت عمومی را تهدید کنند
محبی با اشاره به ضرورت اصلاح برخی عادتهای فرهنگی گفت نیت خیر، بهتنهایی برای مفید بودن یک رفتار کافی نیست و اقدامات خیرخواهانه نیز باید مطابق اصول بهداشتی انجام شوند.
وی ذبح دام در معابر و مقابل خودرو، منزل یا مراسم را نمونهای از این رفتارها دانست و افزود: «اگر دامی به بیماریهایی مانند تب خونریزیدهنده کریمهکنگو آلوده باشد، پخش شدن خون آن در محیط میتواند سلامت افراد زیادی را به خطر بیندازد. در چنین شرایطی نمیتوان صرفاً بهدلیل نیت خیر، اقدام انجامشده را درست دانست.»
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران تأکید کرد ذبح دام باید توسط افراد متخصص و در محلهای مجاز انجام شود و افزود براساس مقررات، ذبح حیوان در خارج از مکانهای تعیینشده و توسط افراد غیرمتخصص مجاز نیست؛ بنابراین، اطلاعرسانی عمومی باید میان نیت خیر و رفتار علمی و بهداشتی تمایز ایجاد کند.
سریال «دامپزشکان» برای نمایش توان تخصصی ایران به جهان ساخته شد
محبی در بخش دیگری از این نشست، به تولید مجموعه مستند ـ داستانی «دامپزشکان» اشاره کرد و گفت هدف اصلی از ساخت این مجموعه، نمایش ظرفیتها و توانمندیهای دامپزشکی ایران برای مخاطبان بینالمللی بوده است.
وی افزود ایده تولید این مجموعه پس از مشاهده برنامهای خارجی درباره درمان دندان یک شیر شکل گرفت: «ما پیشتر برای یک شیر علاوه بر درمان ریشه، روکش دندان نیز انجام داده بودیم. وقتی دیدم رسانههای خارجی اقدامات مشابه و حتی سادهتر را بهعنوان جراحیهای شگفتانگیز نمایش میدهند، به این نتیجه رسیدم که ما نیز باید توانمندیها و روایت خودمان را به جهان ارائه کنیم.»
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران، شبکههای اجتماعی و پلتفرمهایی مانند یوتیوب را فرصتی برای عبور از محدودیت رسانههای سنتی دانست و گفت: «اگر یک مخاطب خارجی این مجموعه را ببیند، احتمالاً نخستین واکنشش این خواهد بود که تصور نمیکرده چنین امکانات و خدماتی در ایران وجود داشته باشد.»
ممنوعیت نگهداری سگ و گربه با عنوان «حیوان خطرناک» قابل دفاع نیست
محبی در ادامه از طرح موسوم به «صیانت از حقوق عامه در برابر حیوانات مضر و خطرناک» انتقاد کرد و گفت اصل تعیین محدودیت برای نگهداری حیوانات واقعاً خطرناک در محیط شهری منطقی است، اما قرار دادن سگ، گربه، خرگوش و همستر در کنار حیواناتی مانند مار و کروکودیل، مبنای قابل دفاعی ندارد.
وی افزود: «نمیتوان همه این حیوانات را با یک عنوان و در یک گروه قرار داد. سیاستگذاری در این حوزه باید با شناخت واقعی از حیوانات خانگی، شرایط صاحبان آنها و پیامدهای اجتماعی تصمیمها انجام شود.»
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران با بیان اینکه سیاستگذاران باید پیش از ارائه چنین طرحهایی، از نزدیک با صاحبان حیوانات و مراکز درمانی آنها آشنا شوند، گفت: «در جلساتی که درباره این طرح در مجلس داشتیم، از مسئولان پرسیدم چند نفر از شما تجربه نگهداری حیوان خانگی دارید؟ حتی پیشنهاد کردم بدون تشریفات به بیمارستان بیایند و ببینند افرادی که حیوان خانگی نگهداری میکنند، چه شرایطی دارند.»
برای برخی سالمندان، حیوان خانگی تنها همراه باقیمانده است
محبی با اشاره به تجربه مراجعان بیمارستان گفت برخی سالمندان پس از مهاجرت یا دور شدن فرزندانشان، حیوان خانگی را تنها همراه خود میدانند و تصمیمگیریهای محدودکننده نباید این واقعیت اجتماعی را نادیده بگیرد.
وی اظهار کرد: «بارها با سالمندانی مواجه شدهام که حیوان خود را به بیمارستان آوردهاند و گفتهاند همه اعضای خانوادهام رفتهاند و فقط این حیوان برایم باقی مانده است. اگر این همراه را هم از چنین فردی بگیریم، باید پرسید چه امیدی برای ادامه زندگی او باقی میماند.»
رئیس بیمارستان دامپزشکی تهران تأکید کرد قانونگذاری در حوزه حیوانات خانگی باید بر گفتوگو با جامعه، متخصصان و صاحبان حیوانات استوار باشد و افزود: «میان بخشی از جامعه و ساختار تصمیمگیری، گفتوگوی کافی وجود ندارد. اگر مردم و حاکمیت بتوانند با یکدیگر صحبت کنند و واقعیتهای زندگی یکدیگر را بشناسند، بخش بزرگی از مشکلات قابل حل خواهد بود.»
خدا کمک کند، از فردا فارغ التحصیلان پرستاری دامپزشکی در امور درمان دخالت خواهند کرد!