گفت و گوی حکیم مهر با دکتر بیژن امیدی دبیر هیئت‌مدیره جامعه دامپزشکان ایران
جامعه دامپزشکان کاری را پیگیری می‌کند که از عهده یا حوصله نهادهای رسمی خارج است / برخی دوره‌های آموزشی با انگیزه‌های خاص برگزار می‌شوند، اما کارایی ندارند
امیدی همچنین در واکنش به برگزاری دوره‌های آموزشی مستقل و پولی از سوی برخی کلینیک‌ها و مراکز خصوصی اظهار داشت که داشتن مجوز آموزشی به‌تنهایی تضمین‌کننده کیفیت و کارایی یک دوره نیست و در نهایت، اعتبار مدرس، تناسب محتوا با نیازهای حرفه و میزان استقبال مخاطبان، ماندگاری یا شکست چنین دوره‌هایی را تعیین می‌کند
تعداد بازدید: ۳۴
تاریخ انتشار: 29 October 2026 - ۰۷ آبان ۱۴۰۵ - ۱۵:۰۰
حکیم مهر-دکتر محسن طاهرمیرزایی: جامعه دامپزشکان ایران با نزدیک به هشت دهه سابقه، از قدیمی‌ترین تشکل‌های صنفی و حرفه‌ای دامپزشکی کشور به شمار می‌رود؛ نهادی که پیش از تشکیل سازمان نظام دامپزشکی، بخشی از مسئولیت حمایت از فعالان بخش خصوصی و پیگیری مطالبات صنفی دامپزشکان را بر عهده داشت و امروز می‌کوشد با بهره‌گیری از ظرفیت کمیته‌های تخصصی، در حوزه‌هایی که دستگاه‌های دولتی و نهادهای قانونی امکان یا چابکی لازم برای ورود به آن را ندارند، نقش‌آفرینی کند. دکتر بیژن امیدی، دبیر هیئت‌مدیره جامعه دامپزشکان ایران، در گفت‌وگو با پایگاه خبری حکیم مهر، ضمن تشریح رسالت و فعالیت‌های این تشکل، از تلاش برای پیگیری مشکلات آزمایشگاه‌های دامپزشکی، مشارکت در برنامه‌های بین‌بخشی همچون کنترل و حذف هاری و تقویت جایگاه حرفه‌ای دامپزشکان سخن گفت. وی با پذیرش اینکه در گذشته میان جامعه دامپزشکان و سازمان نظام دامپزشکی، به‌ویژه در زمینه برگزاری دوره‌های آموزشی، نوعی موازی‌کاری وجود داشته است، تأکید کرد که این مسئله اکنون با تقسیم کار و افزایش هماهنگی‌ها تا حد زیادی برطرف شده است. امیدی همچنین در واکنش به برگزاری دوره‌های آموزشی مستقل و پولی از سوی برخی کلینیک‌ها و مراکز خصوصی اظهار داشت که داشتن مجوز آموزشی به‌تنهایی تضمین‌کننده کیفیت و کارایی یک دوره نیست و در نهایت، اعتبار مدرس، تناسب محتوا با نیازهای حرفه و میزان استقبال مخاطبان، ماندگاری یا شکست چنین دوره‌هایی را تعیین می‌کند. دبیر هیئت‌مدیره جامعه دامپزشکان ایران در پایان، این تشکل را نهادی برخوردار از اصالت، پیشینه و سلامت کاری توصیف کرد و از دامپزشکان خواست ایده‌ها و پیشنهادهای خود برای ارتقای صنف و حرفه دامپزشکی را با جامعه در میان بگذارند.حکیم مهر: جامعه دامپزشکان ایران چه رسالتی دارد و مهم‌ترین هدف آن چیست؟اگر اشتباه نکنم، سال گذشته یا دو سال پیش جشن هشتادسالگی جامعه دامپزشکان ایران را برگزار کردیم. این مجموعه یک سازمان مردم‌نهاد یا NGO باسابقه است که در طول فعالیت خود، در پیگیری امور صنفی و مسائل جاری دامپزشکان نقش داشته است.در زمان تأسیس جامعه دامپزشکان ایران، هنوز سازمان نظام دامپزشکی تشکیل نشده بود. امروز یکی از وظایف سازمان نظام دامپزشکی، سامان‌دهی مسائل صنفی دامپزشکان فعال در بخش خصوصی است؛ اما در آن دوران، جامعه دامپزشکان ایران تا حدودی این نقش را ایفا می‌کرد.حکیم مهر: هیئت‌مدیره فعلی جامعه دامپزشکان، رسالت خود را چگونه تعریف کرده است؟هیئت‌مدیره فعلی حدود سه یا چهار سال است که مسئولیت امور جاری جامعه دامپزشکان ایران را بر عهده دارد. ما وظیفه خود می‌دانیم موضوعاتی را پیگیری کنیم که بخش خصوصی یا یک سازمان مردم‌نهاد می‌تواند در آن‌ها فعالیت کند، اما انجام آن‌ها از عهده سازمان دامپزشکی یا سازمان نظام دامپزشکی خارج است یا در اولویت و حوصله ساختار اداری این نهادها قرار ندارد. به بیان دیگر، تلاش می‌کنیم خلأهای موجود در پیگیری مسائل صنفی و حرفه‌ای دامپزشکان را شناسایی کنیم و آن بخش‌ها را در زمره مسئولیت‌های خود قرار دهیم.حکیم مهر: جامعه دامپزشکان ایران برای پیگیری مسائل تخصصی چه ساختاری دارد؟در جامعه دامپزشکان ایران کمیته‌های مختلفی تشکیل شده است. حدود دو سال پیش در فصلنامه جامعه، تمام این کمیته‌ها را معرفی کردیم. در حال حاضر حدود هفت یا هشت کمیته داریم که از جمله آن‌ها می‌توان به کمیته حیوانات کوچک، کمیته آزمایشگاه‌ها، کمیته رفاه و کمیته صنایع غذایی اشاره کرد. هر کمیته وظیفه دارد مسائل مربوط به حوزه تخصصی خود را دنبال کند و مشکلات، نیازها و مطالبات فعالان آن بخش را مورد پیگیری قرار دهد.حکیم مهر: کمیته آزمایشگاه‌ها چه نقشی در این مجموعه دارد؟وظیفه کمیته آزمایشگاه‌ها، پیگیری امور و مشکلات آزمایشگاه‌های دامپزشکی در سراسر کشور است. این کمیته اکنون با انجمن صنفی آزمایشگاه‌های دامپزشکی ادغام شده و ما مسائل مربوط به مشکلات، کمبودها و نیازهای آزمایشگاه‌های دامپزشکی را از طریق همین ساختار دنبال می‌کنیم. این موضوع نمونه‌ای از نقشی است که جامعه دامپزشکان ایران می‌تواند در پیگیری مسائل تخصصی بخش‌های مختلف حرفه ایفا کند.
حکیم مهر: جامعه دامپزشکان ایران در موضوع کنترل و حذف هاری چه نقشی داشته است؟
یکی دیگر از مسئولیت‌هایی که در سال‌های اخیر دنبال کرده‌ایم و شما نیز در جریان آن هستید، موضوع هاری بوده است. برنامه کنترل و حذف هاری، موضوعی چندسازمانی و چنددستگاهی است و وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و نهادهای مختلفی در آن مسئولیت دارند. برای موفقیت چنین برنامه‌ای، مجموعه‌ای باید بتواند میان این دستگاه‌ها هماهنگی و همگرایی ایجاد کند.
جامعه دامپزشکان ایران تلاش کرده است از طریق معرفی یک یا دو نماینده به ستاد یا کمیته مرتبط با حذف هاری، به شکل‌گیری این هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف کمک کند. موضوعات بسیاری وجود دارد که یک دستگاه دولتی مانند سازمان دامپزشکی نمی‌تواند به‌راحتی یا با سرعت مورد نیاز وارد آن شود. برای مثال، برگزاری سریع یک همایش، مذاکره با حامیان مالی، دریافت حمایت مالی از اسپانسرها و هزینه‌کرد آن، در ساختار سازمان دامپزشکی یا حتی سازمان نظام دامپزشکی ممکن است با موانع و فرایندهای اداری متعددی مواجه شود. جامعه دامپزشکان ایران از این نظر ساختاری چابک دارد و می‌تواند در چنین موضوعاتی سریع‌تر تصمیم‌گیری و اقدام کند.
حکیم مهر: تنوع اعضای هیئت‌مدیره چه تأثیری بر عملکرد جامعه دامپزشکان دارد؟
اعضای هیئت‌مدیره جامعه دامپزشکان ایران از بخش‌های مختلف این حرفه انتخاب شده‌اند. افرادی از دانشکده‌های دامپزشکی، بازنشستگان سازمان دامپزشکی، فعالان صنف آزمایشگاه‌ها و نمایندگان صنعت و بخش خصوصی در این مجموعه حضور دارند.
برای مثال، خود من از صنف آزمایشگاه‌های دامپزشکی هستم و اعضای دیگری نیز از بخش صنعت، تولیدکنندگان و بخش خصوصی در هیئت‌مدیره حضور دارند. این تنوع سبب می‌شود دیدگاه‌ها و مسائل بخش‌های مختلف حرفه در تصمیم‌گیری‌ها مورد توجه قرار گیرد و جامعه دامپزشکان بتواند تصمیم‌های جدی‌تر و چابک‌تری برای پیشبرد امور صنفی اتخاذ کند.
حکیم مهر: به سازمان نظام دامپزشکی اشاره کردید. برخی منتقدان معتقدند میان جامعه دامپزشکان ایران و سازمان نظام دامپزشکی موازی‌کاری وجود دارد. آیا این انتقاد را قبول دارید؟
بله، در برخی زمینه‌ها نوعی موازی‌کاری وجود داشته است. به خاطر دارم که پیش‌تر نیز در گفت‌وگو با حکیم مهر این موضوع را مطرح کرده بودم. برای مثال، سازمان نظام دامپزشکی دوره‌های آموزشی برگزار می‌کرد و جامعه یا انجمن‌های تخصصی نیز به‌طور مستقل برای اعضای خود دوره‌هایی برگزار می‌کردند.
در چنین شرایطی، ممکن بود دو مجموعه بدون هماهنگی، فعالیت‌های مشابهی انجام دهند. به همین دلیل به این نتیجه رسیدیم که همکاری نزدیک‌تری با سازمان نظام دامپزشکی داشته باشیم.
حکیم مهر: اختلاف‌نظر جامعه دامپزشکان با سازمان نظام دامپزشکی در زمینه آموزش چه بود؟
دیدگاه ما این بود که انجمن‌های تخصصی، نیازهای واقعی صنف خود را بهتر می‌شناسند. برای مثال، ممکن بود ناگهان مطلع شویم دوره‌ای درباره آزمایش و آنالیز عسل برگزار شده است؛ درحالی‌که انجمن تخصصی مربوط، بهتر می‌داند فعالان این حوزه با چه مشکلاتی مواجه‌اند، به چه آموزشی نیاز دارند و چه افرادی می‌توانند به‌عنوان مدرس، آموزش مؤثرتری ارائه دهند. حرف ما این بود که جامعه و انجمن‌های تخصصی می‌توانند نیاز آموزشی را شناسایی و مدرس مناسب را معرفی کنند و سازمان نظام دامپزشکی نیز امور مربوط به مجوز، امتیاز بازآموزی و ضوابط رسمی دوره را بر عهده بگیرد.
حکیم مهر: آیا موازی‌کاری در برگزاری دوره‌های آموزشی برطرف شده است؟
در حوزه آزمایشگاه‌های دامپزشکی که بیشتر در تخصص و حوزه فعالیت خود من قرار دارد، تقریباً این مسئله را حل کرده‌ایم. اکنون اگر قصد برگزاری دوره‌ای داشته باشیم، حتماً موضوع را با سازمان نظام دامپزشکی مطرح می‌کنیم.
ما براساس شناخت خود از نیازهای صنف، مدرس مناسب را پیدا و معرفی می‌کنیم و از سازمان نظام دامپزشکی می‌خواهیم امور مربوط به بازآموزی، امتیاز دوره و ضوابط رسمی آن را مدیریت کند.
این همکاری به مرحله‌ای رسیده است که دیگر هیچ‌یک از طرفین به‌تنهایی وارد عمل نمی‌شود. ما نیز دوره آموزشی مستقلی و بدون هماهنگی برگزار نمی‌کنیم. می‌توان گفت بخش عمده موازی‌کاری میان جامعه دامپزشکان و سازمان نظام دامپزشکی، در حوزه آموزش بود که با افزایش تعامل و تقسیم مسئولیت، تا حد زیادی برطرف شده است.
حکیم مهر: برخی کلینیک‌ها و بیمارستان‌های دامپزشکی به‌صورت مستقل دوره‌های آموزشی برگزار و از شرکت‌کنندگان هزینه دریافت می‌کنند. آیا چنین دوره‌هایی را تأیید می‌کنید؟
فردی که قصد شرکت در یک دوره آموزشی را دارد، باید آگاهانه درباره آن تصمیم بگیرد. اکنون دوره‌های آموزشی متعددی برگزار می‌شوند و این مسئله فقط به کلینیک‌های دامپزشکی محدود نیست.
در حوزه آزمایشگاه‌های دامپزشکی نیز علاوه بر سازمان نظام دامپزشکی و جامعه دامپزشکان ایران، مؤسسات و شرکت‌های خصوصی متعددی فعالیت می‌کنند که برخی از آن‌ها مجوز آموزشی دریافت کرده‌اند. البته ممکن است بعضی کلینیک‌ها حتی مجوز مشخصی برای فعالیت آموزشی نداشته باشند.
حکیم مهر: آیا داشتن مجوز آموزشی، به‌تنهایی کیفیت و اثربخشی یک دوره را تضمین می‌کند؟
خیر؛ ممکن است یک مؤسسه یا شرکت، مجوز آموزشی داشته باشد اما نیازهای واقعی صنف را نشناسد. در چنین شرایطی، دوره برگزارشده کارایی لازم را نخواهد داشت. شاید چند نفر با انگیزه‌های خاصی در آن دوره شرکت کنند، اما وقتی آموزش ارائه‌شده کاربردی نباشد و شرکت‌کنندگان مهارت یا دانش مفیدی به دست نیاورند، طبیعی است که استقبال از آن ادامه پیدا نمی‌کند. مجوز اهمیت دارد، اما موضوع دوره، شناخت نیازهای صنف، صلاحیت مدرس و کاربردی‌بودن محتوای آموزشی نیز در موفقیت یک دوره تعیین‌کننده‌اند.
حکیم مهر: چه عواملی باعث استقبال دامپزشکان از یک دوره آموزشی می‌شود؟
اگر دوره‌ای براساس نیاز واقعی صنف طراحی شود و مدرس آن نیز فردی شناخته‌شده، معتبر و توانمند باشد، با استقبال مناسبی مواجه خواهد شد. برای مثال، اگر دوره‌ای درباره اندازه‌گیری باقی‌مانده سموم در خوراک دام و طیور برگزار شود و مدرس آن فردی معتبر و صاحب‌صلاحیت باشد، به شما قول می‌دهم حداقل ۵۰ نفر در همان مرحله نخست ثبت‌نام کنند. اما اگر موضوع دوره کاربردی نباشد یا مدرس آن اعتبار علمی و حرفه‌ای لازم را نداشته باشد، طبیعتاً افراد نیز برای شرکت در آن انگیزه‌ای نخواهند داشت.
اگر کلینیک یا فرد برگزارکننده، دوره‌ای باکیفیت و کاربردی ارائه کند، مردم نیز در آن شرکت خواهند کرد. ممکن است فردی در یک حوزه تخصصی، دانش و آمادگی لازم برای آموزش موضوعی خاص را داشته باشد و گروهی نیز علاقه‌مند باشند از دانش او استفاده کنند. در اصل انتقال دانش اشکالی وجود ندارد.
برای مثال، ممکن است خود من در یکی از موضوعات تخصصی آزمایشگاهی توانایی و آمادگی آموزش داشته باشم و تعدادی از همکاران نیز علاقه‌مند باشند در آن دوره شرکت کنند. اگر دانش مفیدی منتقل شود، اصل برگزاری چنین دوره‌ای قابل قبول است.
حکیم مهر: پس کیفیت دوره را استقبال مخاطبان مشخص می‌کند؟
بخش مهمی از آن به کیفیت و اعتبار دوره بازمی‌گردد. اگر آموزش خوب و کاربردی باشد، مخاطبان از آن استقبال می‌کنند؛ اما اگر کیفیت لازم را نداشته باشد، ممکن است برگزارکننده یک یا دو بار دوره‌ای تشکیل دهد، ولی چنین فعالیتی در آینده استمرار نخواهد یافت.
افراد پیش از ثبت‌نام باید درباره سابقه مدرس، محتوای دوره، کارایی آموزش و اعتبار برگزارکننده تحقیق کنند و آگاهانه تصمیم بگیرند. دوره‌ای که نتواند نیاز آموزشی شرکت‌کنندگان را برطرف کند، به‌تدریج مخاطبان خود را از دست خواهد داد.
حکیم مهر: اگر درباره جامعه دامپزشکان ایران یا مسائل صنفی نکته پایانی دارید، بفرمایید.
هیئت‌مدیره فعلی جامعه دامپزشکان ایران از افرادی تشکیل شده است که دغدغه جدی دامپزشکی، صنف و آینده این حرفه را دارند. بسیاری از اعضای هیئت‌مدیره‌های دوره‌های گذشته را نیز می‌شناسم و آن‌ها هم چنین دغدغه‌ای داشتند؛ اما درباره تیم فعلی می‌توانم بگویم اعضا علاقه‌مندند اقدامات ماندگاری انجام دهند، نقش جامعه دامپزشکان ایران را پررنگ‌تر کنند و عملکردی از خود به یادگار بگذارند.
جامعه دامپزشکان ایران نهادی است که سلامت کاری بالایی در آن وجود دارد؛ زیرا حضور و فعالیت در آن منفعت شخصی یا اقتصادی خاصی برای اعضای هیئت‌مدیره ایجاد نمی‌کند. افرادی که در این مجموعه مسئولیت می‌پذیرند، عمدتاً با انگیزه خدمت به حرفه و پیگیری مسائل صنفی وارد میدان می‌شوند.
ویژگی مهم دیگر این مجموعه، برخورداری از قدمت، اصالت و پیشینه‌ای بسیار قوی است. جامعه دامپزشکان ایران دارای ساختمان، نیروی انسانی و ساختار مشخص است و سابقه طولانی آن، ظرفیت ارزشمندی برای پیگیری امور حرفه‌ای دامپزشکان ایجاد کرده است.
حکیم مهر: سابقه تاریخی جامعه دامپزشکان چه اهمیتی برای جامعه حرفه‌ای دامپزشکی دارد؟
سازمان دامپزشکی و دانشکده دامپزشکی از گذشته وجود داشتند، اما در دوره‌ای که سازمان نظام دامپزشکی هنوز به‌عنوان پشتیبان صنفی فعالان بخش خصوصی تشکیل نشده بود، جامعه دامپزشکان ایران این نقش را بر عهده داشت.
این مجموعه تا امروز خوشنام باقی مانده و افراد توانمندی در دوره‌های مختلف در آن فعالیت کرده‌اند. اعضای کنونی هیئت‌مدیره نیز افراد قابل و دغدغه‌مندی هستند که مسائل صنف را به‌صورت جدی دنبال می‌کنند. البته درباره خودم نمی‌توانم قضاوت کنم، اما سایر اعضا را می‌شناسم و می‌دانم که نسبت به آینده حرفه دامپزشکی دغدغه دارند.
از تمام دامپزشکان درخواست می‌کنم هر فردی که ایده‌ای برای پیشرفت، ارتقا و بهبود وضعیت صنف دامپزشکی دارد، به‌راحتی به جامعه دامپزشکان ایران مراجعه و پیشنهاد خود را مطرح کند. جامعه دامپزشکان آمادگی دارد با کمک صاحبان ایده، پیشنهادهای قابل اجرا را بررسی و برای عملیاتی‌کردن آن‌ها اقدام کند. هدف ما این است که از ظرفیت و تجربه تمام دامپزشکان برای پیشبرد امور صنفی و ارتقای جایگاه این حرفه استفاده کنیم.
حکیم مهر: ممنون از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید.
