حکیم مهر: «دکتر پیام محبی»، رئیس جامعه دامپزشکی ایران، با هشدار نسبت به پیامدهای غذارسانی بی‌ضابطه به گربه‌ها و پرندگان شهری، بر ضرورت فرهنگ‌سازی، مدیریت اصولی پسماند و جلوگیری از برهم خوردن تعادل اکوسیستم تأکید کرد.
به گزارش حکیم مهر، «دکتر پیام محبی»، رئیس جامعه دامپزشکی ایران، در گفت‌وگو با رکنا با اشاره به پیامدهای غذارسانی بی‌ضابطه به گربه‌ها و سایر حیوانات شهری، بر ضرورت اطلاع‌رسانی عمومی و اصلاح شیوه مدیریت پسماند شهری تاکید کرد.
محبی با بیان اینکه گربه‌های امروزی شهرها در اصل حیواناتی رام‌شده هستند که در کنار انسان زندگی می‌کنند، توضیح داد: گربه‌ها در گذشته بیشتر در انبارها حضور داشتند و با شکار موش‌ها و برخی پرندگان، به کنترل جمعیت این حیوانات کمک می‌کردند؛ اما اکنون با افزایش تعداد گربه‌ها در سطح شهرها و غذارسانی گسترده به آنها، این وضعیت تغییر کرده است.
او با تاکید بر اینکه علاقه به حیوانات و توجه به رفاه آنها قابل احترام است، گفت: مسئله این است که وقتی به‌صورت مستمر و بدون برنامه به یک گونه جانوری غذا می‌دهیم، جمعیت آن می‌تواند افزایش پیدا کند و در نتیجه، گونه‌های دیگر را تحت تاثیر قرار دهد. برای مثال، افزایش جمعیت گربه‌ها ممکن است به کاهش تعداد پرندگان و جوجه‌های آنها منجر شود و این تغییرات در ادامه، بر سایر اجزای اکوسیستم نیز اثر بگذارد. حتی ممکن است یکی از دلایل خشک شدن چنارهای تهران نیز همین موضوع باشد.
محبی با اشاره به اینکه هرگونه تغییر در زنجیره غذایی می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای داشته باشد، افزود: وقتی به یک جمعیت جانوری غذای اضافی می‌رسانیم، در واقع منابع بیشتری در اختیار آن قرار می‌دهیم و ممکن است باعث افزایش جمعیتش شویم. این افزایش جمعیت می‌تواند تعادل میان گونه‌های مختلف را برهم بزند و آثار آن در بخش‌های دیگر محیط‌زیست نمایان شود. بنابراین، هر اقدام به‌ظاهر خیرخواهانه‌ای لزوما بدون پیامدهای جانبی نیست و باید با شناخت علمی از اکوسیستم انجام شود.
سطل‌های زباله شهری؛ یکی از عوامل دسترسی حیوانات به غذا
رئیس جامعه دامپزشکی ایران در ادامه، شیوه جمع‌آوری و نگهداری زباله در شهرها را یکی از عوامل موثر در دسترسی حیوانات به منابع غذایی دانست و گفت: یکی از مشکلات اساسی در مدیریت پسماند شهری، طراحی و وضعیت سطل‌های زباله است.
به گفته او، در گذشته برخی سطل‌های زباله به درهایی مجهز بودند که پس از باز شدن، دوباره بسته می‌شدند؛ اما به‌مرور، این سازوکار تغییر کرد و در بسیاری از نقاط، سطل‌های بدون در در دسترس قرار گرفتند. در نتیجه، زباله‌ها به‌صورت دائمی در دسترس حیوانات قرار دارند.
محبی با اشاره به اینکه دسترسی مداوم به پسماند غذایی می‌تواند در افزایش جمعیت حیوانات شهری نقش داشته باشد، تاکید کرد: مدیریت صحیح زباله باید به‌گونه‌ای باشد که امکان دسترسی حیوانات به پسماندهای غذایی به حداقل برسد. از نظر او، اصلاح طراحی سطل‌ها و بازنگری در شیوه جمع‌آوری زباله می‌تواند بخشی از راهکار مدیریت این مسئله باشد.
غذارسانی در پارک‌ها؛ از باقی‌مانده غذا تا ظروف پلاستیکی
در بخش دیگری از این گفت‌وگو، از پیام محبی، به غذارسانی شهروندان به گربه‌ها و پرندگان در پارک‌ها و فضاهای عمومی پرسیدیم. از اینکه برخی افراد با هدف کمک به حیوانات، غذاهایی مانند گوشت، جگر یا باقی‌مانده برنج را در محیط رها می‌کنند. در مواردی نیز ظروف پلاستیکی و سایر زباله‌های ناشی از این کار در همان محل باقی می‌ماند و به آلودگی محیط شهری دامن می‌زند. آیا شهرداری می تواند فضایی را در شهر مشخص کند که شهروندان در آن محیط ها به حیوانات غذارسانی کنند؟
او با تاکید بر اینکه این مسئله صرفا به عدم تمیز ماندن پارک‌ها محدود نمی‌شود، توضیح داد: غذارسانی که طور کلی امر اشتباهی است و نیازی به تعیین محل خاص برای غذارسانی وجود ندارد. غذارسانی بدون ضابطه می‌تواند منابع غذایی در دسترس حیوانات را افزایش دهد و بر جمعیت گونه‌های مختلف اثر بگذارد. از سوی دیگر، باقی ماندن مواد غذایی و ظروف یک‌بارمصرف در محیط، مشکلات بهداشتی و زیست‌محیطی ایجاد می‌کند.
به اعتقاد محبی، مدیریت این وضعیت نیازمند برنامه‌ریزی شهرداری‌ها، اطلاع‌رسانی موثر و تعیین ضوابط روشن برای رفتار شهروندان در قبال حیوانات شهری است.
محبی: شهرداری‌ها درباره پیامدهای غذارسانی به حیوانات اطلاع‌رسانی نمی‌کنند
رئیس جامعه دامپزشکی ایران با انتقاد از عملکرد شهرداری‌ها در زمینه آگاهی‌بخشی عمومی گفت: شهرداری‌ها در این زمینه مسئولانه عمل نمی‌کنند و اطلاع‌رسانی کافی درباره پیامدهای غذارسانی بی‌ضابطه به حیوانات شهری ندارند.
او با بیان اینکه برخی افراد در فضای مجازی، غذارسانی به حیوانات را به‌عنوان اقدامی خیرخواهانه ترویج می‌کنند، افزود: ممکن است کاری در ظاهر خیرخواهانه باشد، اما در صورت بی‌توجهی به پیامدهای علمی و بهداشتی آن، مشکلات دیگری ایجاد کند. برای نمونه، حتی اهدای گوشت یک دام قربانی‌شده نیز در صورت آلوده بودن دام به عوامل بیماری‌زا می‌تواند سلامت افراد را به خطر بیندازد. بنابراین، نیت خیر به‌تنهایی برای تضمین درست بودن یک اقدام کافی نیست و آگاهی‌رسانی اهمیت زیادی دارد.
او تأکید کرد: شهرداری‌ها باید به‌صورت شفاف درباره پیامدهای این رفتار اطلاع‌رسانی کنند و شهروندان را نسبت به آثار احتمالی آن بر بهداشت عمومی و تعادل اکوسیستم آگاه سازند.
غذارسانی به پرندگان نیز می‌تواند تعادل اکوسیستم را تغییر دهد
محبی در ادامه، با اشاره به غذارسانی به پرندگان در فضاهای شهری گفت: بسیاری از شهروندان تصور می‌کنند ریختن باقی‌مانده برنج و سایر مواد غذایی برای پرندگان، اقدامی بی‌ضرر است؛ در حالی که افزایش غیرطبیعی منابع غذایی می‌تواند جمعیت برخی گونه‌ها را افزایش دهد و بر گونه‌های دیگر اثر بگذارد.
او توضیح داد: وقتی غذای اضافی در اختیار یک جمعیت جانوری قرار می‌گیرد، امکان افزایش جمعیت آن فراهم می‌شود. این وضعیت ممکن است به کاهش منابع غذایی یا تغییر شرایط زیستی گونه‌های دیگر منجر شود و در ادامه، زنجیره غذایی و تعادل اکوسیستم را تحت تأثیر قرار دهد.
محبی با اشاره به نمونه‌هایی از مدیریت جمعیت پرندگان در شهرهای مختلف جهان گفت: در برخی شهرها، افزایش جمعیت پرندگان، از جمله کبوترها، به‌عنوان یکی از مسائل مدیریت شهری مطرح شده است. او همچنین به استفاده از شاهین در دبی برای کنترل برخی پرندگان شهری اشاره کرد.
این دامپزشک تأکید کرد که ارزیابی چنین اقداماتی باید بر اساس شرایط زیست‌محیطی هر شهر و با نظر متخصصان انجام شود؛ چراکه افزایش یا کاهش جمعیت یک گونه می‌تواند بر گونه‌های دیگر نیز اثر بگذارد.
او در پایان، بر ضرورت تغییر نگاه به موضوع غذارسانی به حیوانات شهری تأکید کرد و گفت: حمایت از حیوانات باید با شناخت علمی، رعایت اصول بهداشتی و توجه به تعادل اکوسیستم همراه باشد. شهرداری‌ها نیز باید با اطلاع‌رسانی هدفمند، مدیریت صحیح پسماند و تدوین ضوابط مشخص، زمینه رفتار مسئولانه‌تر شهروندان را فراهم کنند./ رکنا
