حکیم مهر: «محمدحسن گلپایگانی»، با تشریح ابعاد نظارت دامپزشکی بر زنجیره تولید و عرضه فرآورده‌های طیور و در پاسخ به سوالات شهروندان، بر ضرورت خرید محصولات دارای هویت بهداشتی، رعایت زنجیره سرد و توجه به مشخصات بسته‌بندی تأکید کرد.
به گزارش حکیم مهر به نقل از روابط عمومی سازمان دامپزشکی کشور، محمدحسن گلپایگانی، کارشناس دفتر قرنطینه، نظارت بر بهداشت عمومی و مواد غذایی این سازمان، در گفت‌وگو با برنامه «مجله پزشکی» رادیو سلامت، با تشریح فرایند نظارت بهداشتی بر تولید و عرضه مرغ اظهار کرد: نظارت دامپزشکی از مراحل اولیه تولید جوجه و گله‌های مرغ مادر و گوشتی آغاز می‌شود و مراحل جوجه‌کشی، پرورش در مرغداری، کشتار، بسته‌بندی و قطعه‌بندی تا عرضه محصول به مصرف‌کننده را دربرمی‌گیرد. در تمام این مراحل، کارشناسان و مسئولان فنی بهداشتی بخش دولتی و خصوصی بر اساس دستورالعمل‌های سازمان دامپزشکی کشور، با نظارت‌های میدانی و آزمایشگاهی، شرایط تولید و سلامت فرآورده‌ها را بررسی می‌کنند.
نکات مهم در خرید مرغ و نظارت بر مراکز عرضه
وی با تأکید بر نقش مصرف‌کنندگان در انتخاب فرآورده‌های سالم گفت: هنگام خرید مرغ بسته‌بندی‌شده باید به مشخصات هویتی محصول از جمله تاریخ تولید و انقضا و سلامت بسته بندی توجه شود. مرغ نیز باید فاقد بوی نامطبوع، ترشیدگی، پرهای باقی‌مانده و خونابه بیش از حد باشد. همچنین سالم بودن بسته‌بندی اهمیت زیادی دارد و هرگونه پارگی یا مخدوش شدن آن، حتی در ابعاد کوچک، می‌تواند محصول را در معرض آلودگی ثانویه قرار دهد.
گلپایگانی درباره عرضه فرآورده‌های خام دامی در فروشگاه‌ها و واحدهای صنفی توضیح داد: برخی فروشگاه‌ها با فراهم کردن زیرساخت‌های لازم و رعایت الزامات سامانه‌های مدیریت بهداشتی، مجوز خرد کردن مرغ و فرآوری برخی فرآورده های خام دامی در حضور مشتری را دریافت می‌کنند و فعالیت آن‌ها زیر نظر مسئول فنی بهداشتی دامپزشک انجام می‌شود. سایر واحدهای صنفی نیز ملزم به رعایت ضوابط و مجوزهای بهداشتی هستند و کارشناسان دامپزشکی با بازدیدهای سرزده و برنامه‌ریزی‌شده، وضعیت بهداشت واحد عرضه و سلامت فرآورده‌های عرضه‌شده را ارزیابی می‌کنند و در صورت مشاهده تخلف، اقدامات قانونی برای حذف محصولات غیرقابل مصرف از چرخه عرضه انجام می‌شود.
تفاوت مرغ و تخم‌مرغ محلی و صنعتی و ضرورت خرید از مراکز معتبر
کارشناس دفتر قرنطینه، نظارت بر بهداشت عمومی و مواد غذایی سازمان دامپزشکی کشور در پاسخ به پرسشی درباره تفاوت ارزش غذایی مرغ و تخم‌مرغ محلی و صنعتی اظهار کرد: بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، تفاوت معناداری از نظر میزان پروتئین این محصولات وجود ندارد و تفاوت رنگ زرده تخم‌مرغ بیشتر به نژاد مرغ و نوع تغذیه آن مربوط است، هرچند جیره غذایی می‌تواند بر طعم و ویژگی‌های محصول نیز تأثیر بگذارد.
وی با اشاره به نظارت بهداشتی بیشتر بر محصولات واحدهای صنعتی افزود: در مرغداری‌های صنعتی، تجویز و مصرف دارو زیر نظر دامپزشک انجام می‌شود و باقی‌مانده‌های دارویی نیز در قالب برنامه‌های پایش سازمان دامپزشکی کنترل می‌شوند.
وی همچنین نسبت به عرضه غیرمجاز تخم‌مرغ‌های حاصل از گله‌های مرغ مادر، که برای تولید جوجه گوشتی نگهداری می‌شوند، با عنوان تخم‌مرغ محلی هشدار داد و تأکید کرد که مصرف‌کنندگان باید محصولات مورد نیاز خود را از مراکز معتبر و دارای مجوز تهیه کنند.
گلپایگانی در پاسخ به پرسشی درباره دستکاری تاریخ تولید و انقضای مرغ و تخم‌مرغ نیز تصریح کرد: هرگونه تغییر و دستکاری تاریخ درج‌شده روی بسته‌بندی تخلف محسوب می‌شود و شهروندان می‌توانند موارد مشاهده‌شده را به نزدیک‌ترین اداره دامپزشکی اطلاع دهند یا از طریق شماره ۱۵۱۲ روابط عمومی سازمان دامپزشکی کشور پیگیری کنند.
توضیح درباره شایعه استفاده از هورمون در مرغ گوشتی
وی در بخش دیگری از گفت‌وگو، شایعه استفاده از هورمون برای افزایش سرعت رشد مرغ‌های گوشتی را رد کرد و گفت: استفاده از هورمون در پرورش مرغ گوشتی موضوعیت ندارد؛ زیرا علاوه بر هزینه بالا، از نظر اقتصادی نیز برای تولیدکننده مقرون‌به‌صرفه نیست. رشد سریع مرغ‌های امروزی حاصل اصلاح نژاد، انتخاب سویه‌های مناسب و بهبود مدیریت تغذیه است؛ به‌گونه‌ای که دستیابی به وزن مطلوب در حدود ۴۲ تا ۴۵ روز امکان‌پذیر شده است. تنظیم جیره غذایی و تأمین متعادل انرژی، پروتئین، مواد معدنی و اسیدهای آمینه مورد نیاز پرنده نیز در این روند نقش مهمی دارد.
توصیه‌های بهداشتی برای نگهداری و مصرف مرغ و تخم‌مرغ
گلپایگانی با توصیه به خرید مرغ‌های قطعه‌بندی‌شده و بسته‌بندی‌شده، رعایت بهداشت هنگام آماده‌سازی مرغ در منزل را ضروری دانست و اظهار کرد: در صورت قطعه‌بندی مرغ در خانه، استفاده از دستکش، شست‌وشو و ضدعفونی سطوح سینک و وسایل در تماس با گوشت خام برای جلوگیری از انتقال آلودگی به سایر مواد غذایی و محیط آشپزخانه اهمیت دارد. مدت نگهداری فرآورده‌های خام در یخچال نیز باید مطابق ضوابط و تاریخ مصرف درج‌شده روی بسته‌بندی باشد و برای نگهداری طولانی‌تر، محصولات منجمد صنعتی که با روش انجماد سریع تهیه شده‌اند، ارجحیت دارند.
وی افزود: انجماد مرغ در فریزرهای خانگی به دلیل کند بودن فرآیند انجماد، می‌تواند موجب تشکیل بلورهای یخ بزرگ‌تر، آسیب به بافت و کاهش کیفیت محصول شود؛ همچنین مرغ منجمد پس از یخ‌زدایی باید در اسرع وقت مصرف شود.
این کارشناس درباره تخم‌مرغ نیز تأکید کرد: خرید از مراکز معتبر، رعایت زنجیره سرد از زمان تولید تا عرضه و نگهداری در منزل و توجه به تاریخ تولید و انقضا و مشخصات تولیدکننده روی تخم مرغ ضروری است. تخم‌مرغ باید در یخچال و داخل ظروف دربسته نگهداری شود و پیش از قرار دادن در یخچال شسته نشود؛ زیرا شست‌وشو می‌تواند زمینه نفوذ آلودگی از منافذ پوسته به داخل تخم‌مرغ را فراهم کند.
وی تمیز بودن پوسته، نداشتن لکه‌های خون و آلودگی قابل مشاهده و حفظ قوام طبیعی زرده و سفیده پس از شکستن را از نشانه‌های ظاهری قابل بررسی دانست و یادآور شد: ظاهر سالم به‌تنهایی تضمین‌کننده سلامت میکروبی تخم‌مرغ نیست و خرید محصول دارای هویت و شناسنامه بهداشتی اهمیت بیشتری دارد.
