حکیم مهر: عضو انجمن فرآورده‌های گوشتی، با اشاره به متوسط مصرف روزانه حدود ۲۰ گرم سوسیس و کالباس در کشور، بر ضرورت اطلاع‌رسانی مبتنی بر داده‌های علمی درباره این محصولات تأکید کرد.
به گزارش حکیم مهر به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، «عبدالهی»، عضو انجمن فرآورده‌های گوشتی در حاشیه بازدید از کارخانجات فرآورده‌های گوشتی با اشاره به ضرورت ارتقای نظارت بر صنعت فرآورده‌های گوشتی اظهار کرد: یکی از مسائل مهم این صنعت، نحوه نظارت بر واحدهای تولیدی و به‌ویژه کارگاه‌های کوچک و تولیدکنندگان غیرصنعتی است. در واحدهای صنعتی، جایگاه نظارتی و مسئولان کنترل کیفیت تعریف شده‌اند و تولید تحت نظارت سازمان‌های مربوطه قرار دارد، اما در برخی واحدهای کارگاهی، خانگی و مغازه‌ای چنین نظارتی به شکل کافی وجود ندارد.
وی افزود: درخواست ما از سازمان ملی استاندارد این است که در کنار آزمایش محصول نهایی، نگاه نظارتی خود را به سمت ارزیابی فرایند تولید و ردیابی مواد اولیه از مبدأ سوق دهد. ما به‌عنوان تولیدکننده، مصرف‌کننده مواد اولیه مختلفی از جمله گوشت، تخم‌مرغ، افزودنی‌ها و مواد بسته‌بندی هستیم و در برخی موارد از وضعیت استاندارد و کیفیت مواد اولیه‌ای که دریافت می‌کنیم، اطلاع دقیقی نداریم.
عبدالهی تصریح کرد: اگر نظام ردیابی مواد اولیه از مبدأ تولید تا مرحله مصرف شکل بگیرد، مشخص می‌شود هر ماده اولیه در چه شرایطی تولید و عرضه شده و در کدام مرحله از زنجیره، استانداردهای لازم رعایت نشده است. در شرایط فعلی، گاهی تولیدکننده نهایی باید درباره مشکلاتی پاسخگو باشد که منشأ آن در مواد اولیه یا افزودنی‌هایی است که بدون اطلاع کافی در اختیارش قرار گرفته است.
این عضو انجمن فرآورده‌های گوشتی با اشاره به افزایش فعالیت واحدهای غیرمجاز و کارگاهی ادامه داد: یکی از نگرانی‌های جدی صنعت، افزایش تولیدات غیرکارخانه‌ای است که ممکن است الزامات بهداشتی و استاندارد را رعایت نکنند. لازم است نظارت‌ها به‌گونه‌ای باشد که از عرضه محصولات غیراستاندارد جلوگیری شود و سلامت مصرف‌کنندگان در اولویت قرار گیرد.
استاندارد باید برای همه واحدهای تولیدی الزام‌آور باشد
وی با اشاره به اهمیت استانداردهای اجباری در صنعت فرآورده‌های گوشتی گفت: همان‌طور که در صنعت خودرو، رعایت استانداردهای تعیین‌شده برای دریافت مجوز شماره‌گذاری الزامی است، در صنعت مواد غذایی نیز باید همه تولیدکنندگان، اعم از واحدهای بزرگ صنعتی و کارگاه‌های کوچک، ملزم به رعایت استانداردها باشند. اگر استاندارد مشخص و الزام‌آوری وجود نداشته باشد، تولید کارگاهی و مغازه‌ای نیز بدون ضابطه گسترش پیدا می‌کند.
عبدالهی با اشاره به بازنگری استانداردهای این صنعت بیان کرد: یکی از اقدامات مهم انجمن، پیگیری ارتقا و بازنگری استانداردهای فرآورده‌های گوشتی بوده است. برای نمونه، استاندارد ژامبون با شماره ۲۶۰۳ مورد بازنگری و ارتقا قرار گرفت و این موضوع از اقدامات مثبت انجمن در مسیر بهبود کیفیت محصولات محسوب می‌شود.
مصرف روزانه فرآورده‌های گوشتی حدود ۲۰ گرم است
این عضو انجمن فرآورده‌های گوشتی درباره نگرانی‌های مطرح‌شده پیرامون مصرف سوسیس و کالباس اظهار کرد: بر اساس ارزیابی‌هایی که در این زمینه انجام داده‌ایم، متوسط مصرف روزانه فرآورده‌های گوشتی در کشور حدود ۲۰ گرم است. بنابراین لازم است درباره میزان مصرف و آثار احتمالی آن با استناد به اطلاعات و ارزیابی‌های دقیق صحبت شود و از طرح مطالبی که بدون پشتوانه کافی موجب نگرانی عمومی می‌شود، پرهیز کنیم.
وی افزود: محصولات صنعتی پیش از عرضه، مراحل کنترل کیفیت و قرنطینه را پشت سر می‌گذارند و نمونه‌های تولیدی از نظر شاخص‌های کیفی و بهداشتی بررسی می‌شوند. بنابراین نمی‌توان شرایط تولید صنعتی و تحت نظارت را با تولیدات غیرمجاز و فاقد نظارت یکسان دانست.
عبدالهی تأکید کرد: مسئله اصلی، رعایت استانداردها و نظارت بر تمام مراحل تولید و نگهداری است. حتی محصول استاندارد نیز در صورت نگهداری نامناسب می‌تواند دچار فساد شود و برای مصرف‌کننده مشکل ایجاد کند.
لزوم نظارت بر زنجیره نگهداری و عرضه محصولات
وی با اشاره به شرایط نگهداری فرآورده‌های گوشتی گفت: محصولات فرآورده‌های گوشتی باید در محدوده دمایی یک تا چهار درجه سانتی‌گراد نگهداری شوند و رعایت نکردن این شرایط می‌تواند موجب فساد محصول و بروز مشکلات بهداشتی برای مصرف‌کننده شود.
این عضو انجمن فرآورده‌های گوشتی ادامه داد: بخشی از مشکلات در مرحله عرضه و توزیع اتفاق می‌افتد. برای مثال، محصولی که تاریخ مصرف آن به پایان رسیده، باید مطابق ضوابط به واحدهای معرفی‌شده از سوی سازمان دامپزشکی تحویل داده شود و فرایند امحا و خروج آن از چرخه مصرف با دریافت تأییدیه انجام شود.
وی با انتقاد از رعایت نشدن این الزامات در برخی واحدهای صنفی گفت: در برخی فروشگاه‌ها، واحدهای قصابی و مرغ‌فروشی‌ها، نظارت و رعایت ضوابط نگهداری و عرضه به اندازه واحدهای صنعتی جدی گرفته نمی‌شود. حتی ممکن است محصولات نامناسب در تهیه غذاهایی مانند ساندویچ استفاده شوند و مصرف‌کننده نیز به دلیل ترکیب محصول با سس و سایر مواد غذایی، متوجه کیفیت نامناسب آن نشود.
قیمت پایین برخی محصولات نشانه ضرورت بررسی مواد اولیه است
عبدالهی با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید و تأثیر آن بر کیفیت محصولات اظهار کرد: وقتی قیمت مواد اولیه، گوشت، هزینه‌های نیروی انسانی، آب، برق و سایر هزینه‌های تولید را محاسبه می‌کنیم، مشخص می‌شود تولید برخی محصولات با قیمت‌های بسیار پایین از نظر اقتصادی توجیه ندارد.
وی افزود: برای مثال، وقتی یک پرس کباب کوبیده با قیمت ۱۸۰ هزار تومان عرضه می‌شود، باید بررسی کرد که هزینه واقعی گوشت، مواد اولیه و سایر هزینه‌های تولید چگونه تأمین شده است. در چنین شرایطی، احتمال استفاده از مواد اولیه ارزان‌قیمت و غیراستاندارد باید مورد بررسی قرار گیرد.
این عضو انجمن فرآورده‌های گوشتی با اشاره به خریدوفروش برخی چربی‌ها و مواد اولیه ارزان‌قیمت در بازار گفت: موادی مانند چربی مرغ که در بازار با عناوین خاصی خریدوفروش می‌شوند، ممکن است در تهیه برخی محصولات غذایی مورد استفاده قرار گیرند. بنابراین باید مشخص باشد این مواد با چه مشخصاتی و تحت چه استانداردی تولید و عرضه شده‌اند.
درصد گوشت در فرآورده‌های گوشتی بر اساس استاندارد تعیین می‌شود
وی درباره ترکیبات سوسیس و کالباس توضیح داد: میزان گوشت و پروتئین در فرآورده‌های گوشتی بر اساس نوع محصول و استاندارد مربوطه متفاوت است. برای نمونه، در برخی محصولات درصد گوشت و میزان پروتئین مورد انتظار مشخص شده و تولیدکننده باید مطابق فرمول ساخت و پروانه تولید خود عمل کند.
عبدالهی ادامه داد: در تولید این محصولات، بسته به نوع فرآورده، از گوشت مرغ، گوشت قرمز، گوساله، مرغ یا بوقلمون استفاده می‌شود. در کنار بخش گوشتی، موادی مانند آب و یخ، ادویه‌جات، پروتئین‌های گیاهی و حیوانی، ایزوله سویا، نشاسته و کازئین شیر نیز بر اساس فرمولاسیون محصول به کار می‌روند.
وی افزود: برای مثال، اگر یک محصول با پروانه ساخت گوشت مرغ تولید شود، باید از گوشت مرغ استفاده کند و اگر پروانه ساخت آن مربوط به گوشت قرمز باشد، مواد اولیه گوشتی نیز باید مطابق همان مجوز باشد. سایر ترکیبات نیز بر اساس فرمولاسیون و استاندارد تعیین‌شده به محصول اضافه می‌شوند.
محدودیت تأمین گوشت، تولیدکنندگان را به واردات وابسته کرده است
این عضو انجمن فرآورده‌های گوشتی با اشاره به وضعیت تأمین مواد اولیه در کشور گفت: صنعت فرآورده‌های گوشتی برای تأمین بخشی از مواد اولیه خود به واردات وابسته است و محدودیت‌های وارداتی و مشکلات تأمین گوشت، بر هزینه‌های تولید اثر می‌گذارد.
وی افزود: در واردات گوشت، نوع دام و میزان ضایعات اهمیت زیادی دارد. در دام سنگین، به دلیل سهم پوست، استخوان و سایر بخش‌های غیرقابل استفاده در تولید، هزینه تمام‌شده افزایش پیدا می‌کند. به همین دلیل، تأمین مواد اولیه متناسب با نیاز صنعت و قیمت اقتصادی آن، یکی از موضوعات مهم تولیدکنندگان است.
عبدالهی با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی بلندمدت در حوزه کشاورزی و دامپروری تصریح کرد: ایران از ظرفیت‌های متنوع اقلیمی برخوردار است و می‌توان با برنامه‌ریزی برای بهره‌برداری از ظرفیت چهار فصل کشور، بخش قابل توجهی از نیاز داخلی به مواد اولیه را تأمین کرد. با این حال، همچنان وابستگی به واردات گوشت وجود دارد.
ضرورت اصلاح شرایط رقابت در صنعت فرآورده‌های گوشتی
وی با اشاره به مشکلات رقابتی تولیدکنندگان داخلی اظهار کرد: شرکت‌هایی که امکان واردات مواد اولیه را در اختیار دارند، از نظر قیمت تمام‌شده و قدرت تأمین مالی شرایط متفاوتی با تولیدکنندگانی دارند که صرفاً از بازار داخلی خرید می‌کنند.
عبدالهی ادامه داد: واردات نیازمند گردش مالی سنگینی است و همه شرکت‌ها امکان ورود به این حوزه را ندارند. در نتیجه، برخی شرکت‌های برخوردار از امکان واردات می‌توانند با قیمت تمام‌شده پایین‌تر و قدرت بیشتری در ارائه تخفیف و طرح‌های تشویقی در بازار فعالیت کنند؛ در حالی که تولیدکنندگان فاقد این امکان با محدودیت بیشتری مواجه هستند.
تولید حدود ۹۰ نوع محصول در سبد محصولات
این عضو انجمن فرآورده‌های گوشتی با اشاره به تنوع محصولات این شرکت اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۹۰ نوع محصول پایه در سبد تولید شرکت قرار دارد و محصولات با برندهای مختلف و در بسته‌بندی‌های متنوع عرضه می‌شوند.
وی افزود: محصولات از نظر کیفیت، ترکیبات و قیمت در گروه‌های مختلف قرار می‌گیرند؛ به‌طوری که برخی محصولات با کیفیت و قیمت بالاتر و برخی دیگر در گروه محصولات اقتصادی تولید و عرضه می‌شوند.
عبدالهی با اشاره به تغییر رفتار خرید مصرف‌کنندگان گفت: متأسفانه در سال‌های اخیر، قیمت در کنار کیفیت به یکی از عوامل اصلی انتخاب مشتریان تبدیل شده و در بسیاری از موارد، محدودیت قدرت خرید باعث شده است مصرف‌کننده به سمت محصولات اقتصادی‌تر برود.
وی در پایان بر ضرورت همکاری نهادهای نظارتی، انجمن‌های تخصصی و تشکل‌های صنفی برای ایجاد نظام شفاف ردیابی مواد اولیه و نظارت بر تمام مراحل تولید و عرضه تأکید کرد و گفت: ایجاد چنین نظامی علاوه بر حمایت از تولیدکنندگان قانونمند، می‌تواند از عرضه محصولات غیراستاندارد جلوگیری کند و اعتماد مصرف‌کنندگان به صنعت فرآورده‌های گوشتی را افزایش دهد.
