
حکیم مهر-دکتر محسن طاهرمیرزایی: «دکتر محمد براتی»، رئیس بیمارستان دامپزشکی لیون و یکی از شناختهشدهترین دامپزشکان فعال در شبکههای اجتماعی با حدود ۶۵۰ هزار دنبالکننده، معتقد است دامپزشکی ایران با وجود برخورداری از نیروهای توانمند و دانش بهروز، بهدلیل تحریمها و محدودیت دسترسی به تجهیزات پیشرفته، همچنان با دامپزشکی روز جهان فاصلهای جدی دارد؛ فاصلهای که حتی برخورداری از توان مالی نیز لزوماً امکان جبران آن را فراهم نمیکند.
او در گفتوگو با «حکیم مهر»، ضمن روایت مسیر تبدیل یک کلینیک کوچک به بیمارستان دامپزشکی لیون، از دشواریهای تأسیس مراکز درمانی، فشارهای اقتصادی و قانونی، نقش شبکههای اجتماعی در ارتقای جایگاه دامپزشکی و مسئولیت سنگین ناشی از اعتماد عمومی سخن گفت؛ اعتمادی که سبب میشود بیماران پیچیدهای از شهرهای مختلف و حتی کشورهای همسایه، با امید به دریافت آخرین پاسخ درمانی به این مرکز مراجعه کنند.
براتی همچنین با اشاره به مخالفتها و قضاوتهایی که در ابتدای فعالیت مجازی خود تجربه کرده است، تأکید کرد حضور حرفهای دامپزشکان در این فضا نهتنها مغایر شأن این حرفه نیست، بلکه میتواند دامپزشکی را از مظلومیت و ناشناختگی تاریخی خود خارج کند؛ مسیری که به گفته او، بر پایه دانش، دقت حرفهای، آموزش عمومی و قدردانی از پیشکسوتانی شکل گرفته است که زمینه جایگاه امروز دامپزشکی را فراهم کردهاند.
حکیم مهر: لطفاً درباره مسیر تحصیلی و حرفهای خود توضیح دهید. ورودی چه سالی و فارغالتحصیل کدام دانشکده هستید؟
من ورودی سال ۱۳۸۹ دانشکده دامپزشکی گرمسار هستم. از دوران کودکی به دامپزشکی علاقه داشتم و قبولی در این رشته و دامپزشک شدن، هدف اصلی من بود. از همان کودکی احساس میکردم علاقه به درمان حیوانات در وجودم ریشه دارد. به نگهداری از حیوانات مختلف علاقهمند بودم و تا جایی که امکان داشت، سعی میکردم حیوانات گوناگونی داشته باشم. این علاقه بهتدریج مسیر زندگی و تحصیل مرا مشخص کرد.
برخلاف برخی از همکاران که ممکن است بر اثر شرایط مختلف وارد رشته دامپزشکی شده باشند، من از ابتدا هدف دیگری نداشتم و میخواستم در همین حرفه فعالیت کنم. به همین دلیل در سال ۱۳۸۹ وارد دانشکده دامپزشکی گرمسار شدم و مسیر حرفهای خود را در همین حوزه ادامه دادم.
حکیم مهر: فعالیت عملی و بالینی خود را از چه زمانی آغاز کردید؟
از سال دوم دانشگاه کارآموزی را آغاز کردم. البته در آن زمان، تعداد مراکز دامپزشکی مانند امروز گسترده و زیاد نبود؛ بااینحال، تلاش میکردم هر روز خودم را در معرض چالشها و موقعیتهای مختلف این حرفه قرار دهم و تجربه بیشتری کسب کنم.
حکیم مهر: کلینیک لیون چگونه تأسیس شد و برای تبدیل شدن به مجموعه شناختهشده امروز چه مسیری را طی کرد؟
در سال ۱۳۹۷ کلینیک لیون را تأسیس کردم. این مجموعه در ابتدا کلینیک کوچکی بود، اما با توجه به تجربههایی که از دوران دانشجویی و سالهای کارآموزی به دست آورده بودم، تصمیم گرفتم مرکز شخصی خودم را راهاندازی کنم.
تأسیس و توسعه مجموعه با فرازونشیبها و چالشهای فراوانی همراه بود، اما به لطف خدا توانستیم بهمرور اعتبار و اعتماد بیشتری به دست آوریم و فعالیتهایمان را توسعه دهیم. اکنون حدود سه ماه است که کلینیک لیون به بیمارستان دامپزشکی لیون تبدیل شده است.
حکیم مهر: مدیریت یک کلینیک یا بیمارستان دامپزشکی موفق، علاوه بر دانش درمانی، به چه مهارتهایی نیاز دارد؟
این موضوع بسیار گسترده است و تشریح کامل بایدها و مسیری که برای تأسیس و مدیریت یک مرکز موفق طی میشود، در یک پاسخ کوتاه امکانپذیر نیست. بااینحال، معتقدم نخستین لازمه تأسیس یک مرکز دامپزشکی موفق این است که مؤسس، توانایی و صلاحیت کافی در زمینه درمانگری داشته باشد و پس از اطمینان از این توانمندی، برای تأسیس مرکز اقدام کند.
فعالیتهای مدیریتی و مهارتهای عمومی کسبوکار اهمیت زیادی دارند، اما نباید فراموش کنیم که ما پیش از هر چیز دامپزشک و درمانگر هستیم. بنابراین، دانش، تخصص و منش حرفهای مؤسس، زیربنای اصلی فعالیت یک مرکز دامپزشکی است.
حکیم مهر: آیا برخورداری از دانش درمانی برای اداره یک بیمارستان دامپزشکی کافی است؟
خیر. هرچه فعالیت مجموعه گسترش پیدا میکند، ضرورت آموزش در حوزههای دیگری مانند مدیریت و روابط عمومی بیشتر نمایان میشود. بااینحال، همچنان معتقدم تخصص و دانش مؤسس، مهمترین شرط اولیه برای تأسیس یک مرکز دامپزشکی است.
پس از آن، مدیریت منابع انسانی اهمیت پیدا میکند. افرادی که قرار است در یک مرکز دامپزشکی فعالیت کنند، باید با دقت انتخاب شوند. یکی از مهمترین معیارهای استخدام نیز علاقه و محبتی است که این افراد نسبت به حیوانات دارند.
حکیم مهر: در انتخاب دامپزشکان و اعضای تیم درمانی چه معیارهایی را در نظر میگیرید؟
همکارانی که به بخش درمانی مجموعه اضافه میشوند، باید با وسواس و دقت زیادی انتخاب شوند. کیفیت خدمات یک بیمارستان دامپزشکی به عملکرد همه اعضای تیم وابسته است و به همین دلیل نمیتوان در انتخاب نیروهای درمانی و اجرایی با سهلانگاری عمل کرد.
در کنار انتخاب دقیق نیروها، مدیر مجموعه باید حوصله و تمایل لازم برای آموزش اعضای تیم را نیز داشته باشد. اگر تخصص مؤسس، انتخاب صحیح پرسنل، جذب دقیق همکاران درمانی و آموزش مستمر اعضای مجموعه بهدرستی شکل بگیرد، سایر بخشها نیز در مسیر مناسبی قرار خواهند گرفت و مجموعه میتواند به بهترین شکل پیش برود.
حکیم مهر: مهمترین چالش امروز کلینیکها و بیمارستانهای حیوانات خانگی چیست؟ مسائل اقتصادی، کمبود دارو و تجهیزات یا مشکلات قانونی؟
اگر این سؤال را از یک دامپزشک جوانتر یا فردی که بهتازگی وارد این حرفه شده است بپرسید، احتمالاً بیش از هر چیز به وضعیت اقتصادی مردم اشاره میکند؛ اما برای من، پس از سالها فعالیت حرفهای، بزرگترین چالش این است که دامپزشکی ایران از نظر تجهیزات، فاصله زیادی با دامپزشکی روز جهان دارد.
هرقدر هم دانش و مطالعات خود را بهروز نگه داریم و شیوهنامهها و گایدلاینهای جدید را دنبال کنیم، باز هم به دلیل کمبود تجهیزات، عملاً از نسل روز دامپزشکی جهان عقب هستیم. در دامپزشکی پیشرفته دنیا تجهیزاتی مورد استفاده قرار میگیرد که متأسفانه بهدلیل شرایط کشور و تحریمها، حتی نمونه مشابه آنها نیز در ایران در دسترس نیست.
حکیم مهر: آیا مراکز دامپزشکی ایران از تجهیزات کامل و بهروز برخوردار نیستند؟
براساس تجربه کاری خود میگویم که هیچیک از مراکز دامپزشکی کشور، در هیچکدام از حوزهها، به مجموعهای کامل، کافی و بهروز از تجهیزات موجود در کشورهای پیشرفته دسترسی ندارند. نهتنها این تجهیزات را در اختیار نداریم، بلکه فاصله ما با فناوریها و امکانات روز دنیا نیز بسیار زیاد است.
بزرگترین چالش حرفهای من این است که چگونه میتوان با مراکز برتر دنیا رقابت کرد، درحالیکه امکانات لازم برای این رقابت را در اختیار نداریم. این مسئله حتی فراتر از توان مالی است؛ یعنی اگر فردی هیچ محدودیت مالی نیز برای خرید تجهیزات نداشته باشد، باز هم ممکن است بهدلیل محدودیتهای موجود نتواند آن تجهیزات را تهیه و وارد کشور کند.
حکیم مهر: کلینیکها و بیمارستانهای دامپزشکی با چه مشکلات دیگری مواجهاند؟
متأسفانه چالشها کم نیستند. همه همکاران من در حوزه دامپزشکی با جان و دل تلاش میکنند و منظورم صرفاً دامپزشکان حیوانات خانگی یا حیوانات کوچک نیست؛ بلکه همکاران ما در تمام بخشهای دامپزشکی، پس از گذراندن سالهای دشوار تحصیل، وارد بازاری میشوند که با موانع متعدد روبهروست.
فرهنگ نگهداری از حیوانات خانگی در کشور ما هنوز قدمت زیادی ندارد و همین موضوع نیز چالشهایی را ایجاد کرده است. نخستین محدودیت یک دامپزشک از زمان انتخاب ملک برای تأسیس مرکز درمانی آغاز میشود. دامپزشک همیشه نمیتواند براساس نیازها و سلیقه حرفهای خود محل مناسبی را انتخاب کند؛ زیرا در شهرهای مختلف، محدودیتهایی براساس قوانین شوراهای شهر و شهرداریها وجود دارد.
از سوی دیگر، برخی مالکان و همسایگان همچنان در برابر تأسیس یک مرکز دامپزشکی در ملک یا مجاورت محل زندگی خود مقاومت و حساسیت نشان میدهند.
حکیم مهر: نظارت دستگاههای مختلف چه تأثیری بر فعالیت مراکز دامپزشکی دارد؟
ما علاوه بر مشکلات متداولی که تقریباً تمام کسبوکارها با آن مواجهاند، بهدلیل ماهیت فعالیت خود، این مشکلات را چند برابر تجربه میکنیم. دستگاههای مختلف با حساسیت و دقت بیشتری بر مراکز دامپزشکی نظارت میکنند و دامپزشکی نسبت به بسیاری از مشاغل دیگر با الزامات و نظارتهای بیشتری روبهروست.
در نهایت، تحمل این دشواریها فقط با عشق به حیوانات امکانپذیر است. کسی که قصد خدمترسانی به این موجودات را دارد، ناگزیر است این مسیر سخت را طی کند و با وجود تمام موانع به فعالیت خود ادامه دهد.
حکیم مهر: افزایش هزینههای درمان چه تأثیری بر میزان مراجعه و تصمیم صاحبان حیوانات گذاشته است؟
شرایط من به لطف خدا و اقبالی که مردم نسبت به من داشتهاند، ممکن است تا حدودی با شرایط برخی دیگر از همکاران متفاوت باشد. اینکه چگونه اعتماد، لطف و محبت مردم باعث شد شرایط کاری من با فضای معمول دامپزشکی کشور تفاوتهایی پیدا کند، خود میتواند موضوع یک مصاحبه جداگانه باشد.
بااینحال، آنچه من روزانه در فضای درمانی مجموعه خود مشاهده میکنم این است که مردم، بهدلیل روحیه مهربان و عاطفی خود و همچنین توسعه فرهنگ نگهداری از حیوانات خانگی، گاهی از هزینههای شخصی و ضروری خود میکاهند تا در درمان حیوان خانگیشان کوتاهی نکنند. بسیاری از صاحبان حیوانات، پت خود را مانند فرزندشان میدانند و نمیخواهند هزینههای درمانی او را کاهش دهند.
حکیم مهر: آیا فشارهای اقتصادی در مجموعه شما باعث کاهش محسوس مراجعات شده است؟
در مرکز خودمان، علیرغم فشارهای اقتصادی و مالی واردشده بر مردم، کاهش محسوسی در مراجعات احساس نکردهام. البته میدانم که تجربه مجموعه ما ممکن است بازتابدهنده تمام واقعیت حاکم بر کشور نباشد.
بهطور کلی نمیتوان انکار کرد که فشارهای اقتصادی بر کیفیت زندگی حیوانات خانگی و تعداد مراجعات درمانی اثر گذاشته است. ممکن است فردی که قبلاً هر ۴۵ روز یک بار برای معاینه دورهای مراجعه میکرد، اکنون هر سه یا چهار ماه یک بار مراجعه کند. بنابراین، هرچند این تغییر در مجموعه خودمان برای من بسیار محسوس نبوده، وقوع آن در سطح جامعه کتمانناپذیر است.
حکیم مهر: شما حدود ۶۵۰ هزار دنبالکننده در اینستاگرام دارید. چه عواملی باعث شد محتوای دامپزشکی شما با چنین استقبالی روبهرو شود؟
سؤال بسیار خوبی است و مدتها منتظر فرصتی بودم تا درباره آن صحبت کنم؛ چون بخشی از حرف دلم است. همانقدر که در کار دامپزشکی سختگیر و دقیق هستم و حتی وقوع یک خطای تشخیصی یا درمانی را برای خودم قابل قبول نمیدانم، در فضای مجازی نیز همواره با دقت و وسواس فعالیت کردهام.
در این سالها رسانهها، خبرگزاریها و حتی رسانه ملی بارها برای گفتوگو با من ابراز تمایل کردهاند؛ اما حکیم مهر نخستین رسانهای است که بهصورت رسمی با آن مصاحبه میکنم. دلیل انتخابم این بود که احساس کردم شأن دامپزشکی و تلاش پیشکسوتانی که این حرفه را به جایگاه امروز رساندهاند، آنقدر ارزشمند است که ما دامپزشکان باید همواره مراقب رفتار شخصی و جایگاه حرفهای خود باشیم.
حکیم مهر از دوران دانشجویی من، یکی از اصلیترین و رسمیترین منابع خبری دامپزشکی بود که آن را دنبال میکردیم. به همین دلیل خوشحال شدم که نخستین گفتوگوی رسمی خود را از طریق این رسانه منتشر میکنم و احساس کردم میتوانم با خیال راحتتری حرفهایم را بیان کنم.
ما دامپزشکان علاوه بر محدودیتهایی که در محیط واقعی کار و جامعه داشتیم، از ابتدای ورود به فضای مجازی با محدودیتها و مقاومتهای بیشتری روبهرو شدیم. زمانی که فعالیت در اینستاگرام را آغاز کردیم، تولید محتوای دامپزشکی اتفاق تازهای بود و بهجای حمایت، بیشتر شاهد مقاومت و نوعی اینرسی بودیم.
گاهی دلسردکنندهترین مخالفتها نیز از سوی برخی همکاران و استادان این حوزه مطرح میشد. حتی تا سالهای اخیر هم کموبیش شنیده میشد که حضور در اینستاگرام، انتشار ویدئو و دیدهشدن در فضای مجازی با شأن و منزلت دامپزشکی مغایرت دارد.
حکیم مهر: با وجود این انتقادها، چرا فعالیت خود را ادامه دادید؟
اعتقاد قلبی من از ابتدا این بود که دامپزشکی در کشور ما بهشدت مظلوم واقع شده است. سالها تلاش، دانش و انرژی همکاران دامپزشک هرگز آنطور که باید دیده نشده بود. به همین دلیل همواره سعی کردم دامپزشکی را بیشتر به عموم جامعه معرفی کنم تا مردم ببینند یک دامپزشک چه فعالیت ارزشمندی در نظام سلامت و فضای حرفهای کشور انجام میدهد.
تقریباً هر بار که یکی از مطالب ما پربازدید و فراگیر میشد، انتقادهایی مطرح میشد که یک دامپزشک نباید به این شکل فعالیت کند یا خودش و کارش را در فضای مجازی به نمایش بگذارد. بااینحال، باور من این بود که دامپزشکان نیز حق دارند دستکم بهاندازه پزشکان کشور دیده شوند، مورد احترام قرار گیرند و جایگاه واقعی خود را به دست آورند.
حکیم مهر: فضای مجازی چه تأثیری بر شناخت عمومی از دامپزشکی داشته است؟
اگر امروز شناخت جامعه از دامپزشک و حرفه دامپزشکی گسترش یافته، به نظر من یکی از عوامل مهم آن، فعالیت من و تعدادی از همکاران عزیزم در فضای مجازی بوده است. امروز از اینکه مردم کشورم برای تماشای محتوای دامپزشکی وقت میگذارند، آن را دنبال و حمایت میکنند و گاهی حتی بیش از برخی شاخههای پزشکی به آن توجه نشان میدهند، لذت میبرم.
فضای مجازی به رشد و ارتقای جایگاه دامپزشکی در کشور کمک کرده است و نمیتوان این تأثیر را نادیده گرفت. البته قبول دارم که در این مسیر، افرادی هم بودهاند یا همچنان هستند که شأن خود و حرفه دامپزشکی را رعایت نمیکنند؛ اما نمونه چنین رفتارهایی در میان پزشکان و دندانپزشکان فعال در فضای مجازی نیز مشاهده میشود. بنابراین نمیتوان رفتار تعدادی محدود را به کل یک حرفه تعمیم داد و اصل حضور دامپزشکان در شبکههای اجتماعی را زیر سؤال برد.

حکیم مهر: انتقاد همکاران و استادان چه تأثیری بر شما داشت؟
روزهایی بود که در فضای مجازی فعالیت میکردم و برخی استادان به من خرده میگرفتند که فضای کار دامپزشکی این نیست و کار ما باید به معاینه و درمان در اتاق معاینه محدود بماند. گاهی از این حجم قضاوت ناراحت یا ناامید میشدم، اما دوباره به مسیرم ادامه میدادم.
همواره بهعنوان کوچکترین عضو جامعه دامپزشکی، برای خودم رسالتی قائل بودم که باید به شناختهشدن بیشتر حرفهام، همکارانم و زحمات آنها کمک کنم. امروز وقتی میبینم استادان دانشگاه و بزرگان این رشته نیز به تولید محتوا در فضای مجازی روی آوردهاند، به خودم خستهنباشید میگویم و احساس میکنم مسیری که طی کردم، اشتباه نبوده است.
خوشبختانه فضای قضاوت و دلسردکردن دامپزشکان فعال در شبکههای اجتماعی تا حد زیادی تغییر کرده است. هرچه تعداد بیشتری از همکارانم با رعایت اصول حرفهای در این فضا حضور داشته باشند، نتیجه نهایی آن ارتقای جایگاه دامپزشکی در کشور خواهد بود.
حکیم مهر: شهرت در شبکههای اجتماعی چه فرصتها و فشارهایی برای یک دامپزشک ایجاد میکند؟
شناختهشدن در فضای مجازی کار را بسیار سختتر میکند. امروز به لطف اعتماد و اقبال مردم، افرادی به مجموعه ما مراجعه میکنند که حیوانات خانگیشان با بیماریهای پیچیده و دشوار مواجهاند و باور قلبی آنها این است که مراجعه به ما، آخرین امیدشان برای تشخیص و درمان خواهد بود.
برخی از مراجعان از شهرهای دیگر و حتی کشورهای همسایه میآیند تا روند درمان حیوانشان در این مرکز انجام شود. هرچه اعتماد و اقبال مردم بیشتر میشود، مسئولیت ما نیز سنگینتر خواهد شد؛ زیرا هم با بیماران پیچیدهتری روبهرو میشویم و مدیریت فرایند تشخیص و درمان دشوارتر میشود و هم امید و نگرانی را در چشمان صاحب حیوان میبینیم که انتظار دارد این مرکز آخرین ایستگاه درمان باشد.
حکیم مهر: شناختهشدن چه تأثیری بر انتظارات صاحبان حیوانات دارد؟
اگر پیش از این نیز حق خطایی برای خود قائل نبودیم، اکنون دیگر بههیچوجه نمیتوانیم چنین حقی را متصور باشیم. افزایش تعداد مراجعات نیز این مسئولیت را دشوارتر کرده است.
طبیعتاً انتظار مراجعهکنندگان از یک مرکز شناختهشده بسیار بیشتر است. شاید اگر در یک مرکز تازهتأسیس خطای پزشکی رخ دهد، مراجعان راحتتر بتوانند با آن کنار بیایند؛ اما وقتی فردی با اعتماد و امید فراوان از مسیری دور یا نزدیک به مرکزی معتبر مراجعه میکند، انتظار دارد حتماً به نتیجه برسد. این مسئله هر روز بار روانی و فکری بیشتری بر ما وارد میکند.
حکیم مهر: آیا مخاطبان انتظار دارند شخصیت شما در محیط درمان با تصویری که در اینستاگرام میبینند، یکسان باشد؟
بله؛ دیدهشدن در فضای مجازی این انتظار را ایجاد کرده است که مراجعهکننده همان فرد خوشاخلاق، خندان و صبوری را ببیند که همیشه برای دیگران وقت میگذارد.
ممکن است در طول روز با بیماران بسیار پیچیدهای مواجه شده باشیم که پیشآگهی مناسبی ندارند و این وضعیت از نظر روحی ما را تحت تأثیر قرار داده باشد؛ اما بلافاصله مراجعهکننده دیگری وارد میشود و انتظار دارد با همان چهره و رفتاری روبهرو شود که در فضای مجازی دیده است. در چنین شرایطی باید خودمان را سریع بازیابی کنیم تا بتوانیم قدردان اعتماد افرادی باشیم که از راههای دور و نزدیک مراجعه کردهاند و تا حد امکان همان انتظاری را که از ما دارند، برآورده کنیم.
همزمان باید تمرکز خود را نیز برای معاینه بیمار جدید کاملاً بازیابی کنیم؛ زیرا هر مراجعهکننده به بالاترین میزان دقت در تشخیص و درمان نیاز دارد. مجموع این انتظارات، فشار روانی و حرفهای کار را افزایش میدهد.

حکیم مهر: آیا نکته دیگری وجود دارد که بخواهید بر آن تأکید کنید؟
موضوعی که بسیار دوست دارم درباره آن صحبت کنم، ضرورت قدردانی در مسیر حرفهای است. معتقدم هرقدر در حوزه کاری خود قدردانتر باشیم، موفقتر خواهیم بود؛ بهویژه باید قدردان افرادی باشیم که پیش از ما زحمت کشیدهاند. البته این اصل فقط به دامپزشکی محدود نیست و در تمام حوزههای حرفهای مصداق دارد.
از نخستین روز فعالیتم، خود را مدیون استادانی دانستهام که در شرایطی بسیار دشوارتر از امروز فعالیت کردند، این حرفه را سرپا نگه داشتند و زمینه درخشش آن را فراهم آوردند. پیشکسوتان دامپزشکی برای تمام اعضای این حرفه حق پدری و بزرگی دارند.
حکیم مهر: پیشکسوتان دامپزشکی چگونه مسیر امروز این حرفه را هموار کردند؟
همیشه موضوع واکسیناسیون حیوانات خانگی را مثال میزنم. امروز صاحب حیوان، پت خود را در آغوش میگیرد یا داخل باکس قرار میدهد و برای واکسیناسیون به مرکز دامپزشکی مراجعه میکند. این اتفاق اکنون کاملاً عادی و روشن به نظر میرسد، اما در گذشتهای نهچندان دور، استادان و بزرگان این حوزه تلاشهای فراوانی کردند تا ضرورت واکسیناسیون را به جامعه بشناسانند.
آنها زحمت کشیدند تا امروز دامپزشکان در مراکز درمانی خود پذیرای افرادی باشند که با آگاهی و بهصورت داوطلبانه برای واکسیناسیون حیوانشان مراجعه میکنند. امروز نیز اقداماتی در حال انجام است که شاید ۱۰ یا ۲۰ سال دیگر به بخشی کاملاً عادی از خدمات و فرهنگ دامپزشکی تبدیل شود. بنابراین همواره خود را قدردان و دستبوس بزرگان، پیشکسوتان و استادان این حوزه میدانیم.
حکیم مهر: فعالیتهای آموزشی دامپزشکان چه تغییری در نگرش صاحبان حیوانات ایجاد کرده است؟
شاید تا پنج سال پیش، اگر دامپزشکی انجام آزمایش خون یا استفاده از سایر خدمات پاراکلینیکی را برای تشخیص دقیقتر پیشنهاد میکرد، با مقاومت صاحب حیوان مواجه میشد. اما امروز بهدلیل فعالیتهایی که در فضای واقعی دامپزشکی و شبکههای اجتماعی انجام شده است، بسیاری از مراجعهکنندگان خودشان بر انجام آزمایش خون و سایر اقدامات پاراکلینیکی تأکید میکنند.
صاحبان حیوانات اکنون آگاهتر شدهاند و برای دستیابی به تشخیص دقیقتر، درمان بهتر و اطمینان از کیفیت مطلوب زندگی حیوان خانگی خود، مطالبه و مشارکت بیشتری دارند. این تغییر نگرش، نتیجه تلاش جمعی دامپزشکان، استادان، پیشکسوتان و فعالان این حوزه است.
حکیم مهر: ممنون از فرصتی که در اختیار ما قرار دادید.