زیرساخت بهداشتی مراکز نگهداری و پرورش دام - دکتر محسن مشکوة

اصلاح ساختار کلان وزارت جهاد کشاورزی و سازمان‌های وابسته (بخش بیست و سوم)

زیرساخت بهداشتی مراکز نگهداری و پرورش دام

دکتر محسن مشکوة

بر پایه مفاد ماده (5) قانون نظام جامع دامپروری کشور و دستورالعمل اجرایی ابلاغی آن، مبنا و شرط لازم برای صدور پروانه تأسیس مراکز نگهداری و پرورش دام (صنعتی و نیمه‌صنعتی) توسط سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی، صدور پروانه بهداشتی تأسیس توسط سازمان نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران است، زیرا:

1- مکان‌یابی محل تأسیس و استقرار تأسیسات اصلی سازگار با شرایط اقلیمی و طبیعی محل از باب مزیت‌های نسبی آمایش سرزمینی برای فعالیت و بهره‌برداری در هر یک از گرایش‌های دامپروری، مستلزم شناخت کافی از وضعیت اقلیمی، شرایط آب و هوایی و موقعیت جغرافیایی از جنبه‌های دسترسی، موانع طبیعی برای بازدارندگی و اعمال محدودیت‌های قرنطینه‌ای ناشی از تهدیدات زیستی، تأمین آب مطمئن، کافی و سالم، تصفیه فاضلاب و دفع بهداشتی پسماندها و پساب واحد از اولین اصل روش خوب تولید GMP (Good Manufacturing Practice) تبعیت می‌کند که در تخصص و صلاحیت علمی حوزه دامپزشکی و دامپزشکان قرار می‌گیرد و زمینه‌ساز روش خوب نگهداری و پرورش دام GAHP (Good Animal Husbandry Practice) خواهد بود.

2- تهیه نقشه جانمایی بهداشتی تأسیسات و فضاهای بهداشتی قرنطینه‌ای توسط سازمان نظام دامپزشکی ج.ا.ا. به عنوان اولین اقدام در پاسخ به متقاضیان اخذ پروانه بهداشتی تأسیس هر یک از گرایش‌های مراکز نگهداری و پرورش دام، زمینه‌ساز زیرساخت بهداشتی واحد و به منزله بیمه‌نامه امنیت زیستی در طول دوران پرورش خواهد بود.

3- نقشه جانمایی بهداشتی تأسیسات و فضاهای بهداشتی قرنطینه‌ای با نقشه ساختمانی که توسط سازمان نظام مهندسی ساختمان و یا سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی تهیه می‌کنند، تفاوت اساسی دارد. نقشه جانمایی بهداشتی دربرگیرنده همبستگی و نحوه ارتباط تأسیسات اصلی، تفکیک قسمت‌های پاک و غیرپاک، رفاه حیوان، سهولت شستشو، ضدعفونی، سمپاشی و... به عنوان پیش‌نیاز به مثابه نقشه راه برای طراحی نقشه ساختمانی و مدیریت خطر در دوران فعالیت واحد، راهگشا خواهد بود.

4- اینکه اشخاصی با هر نیتی دانسته یا ندانسته عنوان می‌نمایند که برای خود داری از موازی‌کاری، اتلاف وقت و کاهش هزینه‌های مترتب بر آن، نیازی به نقشه جانمایی بهداشتی تأسیسات و فضاهای بهداشتی قرنطینه‌ای نیست و نقشه ساختمانی کفایت می‌کند، درست نبوده زیرا شرایط اقلیمی، آب و هوایی، جغرافیایی و عوامل بازدارنده بیماری‌ها در جمعیت هر ناحیه با نواحی دیگر متفاوت بوده و برای دامپزشکان باتجربه و ذی‌صلاح با اشراف بر علم اپیدمیولوژی، مطالعه رفتار بیماری یا نحوه انتشار بیماری در جمعیت و عوامل مؤثر بر آن، توزیع زمانی و مکانی بیماری از نظر جغرافیایی، نقش تراکم واحدها و جمعیت دامی آن‌ها، نقش عوامل محیطی مانند باد و جهت وزش آن در انتشار بیماری و مدیریت بیماری بیش از سایر تخصص‌ها قابل درک، شناخت و تحلیل خواهد بود. یک دامپزشک فی‌نفسه باید یک اپیدمیولوژیست باشد. مثل این است که گفته شود در مراجعه بیماران و ویزیت آن‌ها توسط پزشکان و تشخیص بیماری، تجویز دارو و تعیین دوز آن به دکتران داروساز سپرده شود. در حالی‌که این وظیفه پزشک معالج است که پس از معاینه و تشخیص بیماری با در نظر داشتن جنس، سن، وزن، وضعیت جسمانی، بیماری‌های زمینه‌ای بیمار و... داروهای مورد نظر را تجویز و حتی دوز آن‌ها را نیز در نسخه تجویزی درج می‌نماید و وظیفه داروخانه مجاز پیچیدن دارو زیر نظر دکتر داروساز صرفاً بر اساس نسخه تجویزی و درج دوز هر یک از داروهای توصیه‌شده پزشک معالج روی برچسب آن‌هاست.

امید آن که این نگاشته مختصر نقطه عطفی باشد برای پایان نگرش مدعیان تمامیت‌خواه که صرفاً به کمیت تولید در کوتاه‌مدت فکر می‌کنند و فتح بابی باشد برای آن‌هایی که علاوه بر کمیت تولید، به کیفیت و پایداری در تولید می‌اندیشند.