حکیم مهر: ۱۴ مهرماه، روز دامپزشکی، فرصتی برای دیدن بخشی از تلاش‌های خاموش قشری است که سلامت غذایی مردم، از دامداری و مرغداری تا آزمایشگاه و مراکز عرضه فرآورده‌های خام دامی، با دقت و نظارت آنان گره خورده است تلاشی که بخش کوچکی از آن را می‌توان در چند ساعت حضور میان واحدهای دامپروری و آزمایشگاه‌های دامپزشکی به چشم دید.
به گزارش حکیم مهر به نقل از ایرنا، روزی که همزمان با روز دامپزشکی راهی یکی از واحدهای دامداری صنعتی اراک شدیم، تازه می‌شد بخشی از مسیر طولانی و پرجزئیات تأمین سلامت غذایی مردم را از نزدیک لمس کرد؛ ساعاتی میان واحدهای نگهداری دام، رفت‌وآمد کارگران، پایش وضعیت دام‌ها و گفت‌وگو با مسئولان واحد که نشان می‌داد پشت هر محصول سالمی که به سفره مردم می‌رسد، مجموعه‌ای از نظارت‌ها و مراقبت‌های مستمر قرار دارد.
روز بعد، مسیرمان به آزمایشگاه دامپزشکی رسید؛ جایی که گوشت، مرغ، شیر، خوراک دام و حتی آب واحدهای تولیدی، زیر ذره‌بین کارشناسان و دستگاه‌های آزمایشگاهی قرار می‌گیرد. از اتاق کشت میکروبی تا بخش تشخیص سریع، هر مرحله نشان می‌دهد که کار دامپزشکان تنها به درمان دام محدود نیست و بخش مهمی از وظیفه آنان، پیشگیری، پایش و اطمینان از سلامت فرآورده‌هایی است که مستقیم با سفره مردم ارتباط دارد.
تهیه فیلم و گزارش از واحدهای دامداری صنعتی، خطوط بسته‌بندی مرغ و گوشت قرمز و بخش‌های تخصصی آزمایشگاه، تنها گوشه‌ای از فعالیت گسترده‌ای است که دامپزشکان و مجموعه‌های وابسته به این حوزه هر روز دنبال می‌کنند؛ فعالیتی که دامداری‌ها، مرغداری‌ها، مراکز بسته‌بندی، زنبورداری، تولید گیاهان دارویی و مراکز عرضه فرآورده‌های خام دامی را نیز دربرمی‌گیرد و به همین دلیل، روایت کامل آن در قاب یک دوربین نمی‌گنجد.
اجرای الزامات دامپزشکی، موتور محرک پایداری تولید
مدیرکل دامپزشکی استان مرکزی گفت: نظارت‌های دقیق بهداشتی و ممیزی‌های دامپزشکی، پیش‌شرط تولید پایدار و رقابت‌پذیری محصولات در بازارهای داخلی و خارجی است.
«دکتر محمد فتاحی» با اشاره به هدف‌گذاری برای صادرات محصولات دامی افزود: با اجرای سیستم‌های مدیریت ایمنی غذا (HACCP) و رفع نواقص ساختاری، تعداد واحدهای تولیدی دارای کد صادراتی (IR) در استان از ۲ واحد به هفت واحد افزایش یافته که این امر مسیر ورود به بازارهای اوراسیا را هموار کرده است و در سال جاری ۷۰ درصد از نواقص ساختاری و بهداشتی واحدهای تولیدی در استان مرکزی رفع شده است.
وی با ارائه آمار عملکردی در بخش توسعه زیرساخت‌های بهداشتی تصریح کرد: در سال جاری، شاخص ارتقای سطح بهداشتی واحدهای تحت نظارت ۱۸۰ درصد، تجهیز کشتارگاه‌های طیور به خطوط اتوماتیک تخلیه ۱۵۴ درصد و تجهیز کارگاه‌های بسته‌بندی تخم‌مرغ به ماشین‌آلات تمام‌اتوماتیک ۵۶۷ درصد نسبت به سال گذشته رشد داشته است.
مدیرکل دامپزشکی استان مرکزی عنوان کرد: روند تکمیل و تجهیز تنها کشتارگاه صنعتی دام نیز با ۱۰۰ درصد پیشرفت فیزیکی در سال جاری همراه بوده که جهشی قابل‌توجه در مسیر ارتقای سلامت زنجیره غذایی استان محسوب می‌شود.
فتاحی گفت: ۴۶ هزار و ۲۰۷ آزمایش تشخیصی به منظور شناسایی و کنترل بیماریهای دامی و طیور در آزمایشگاه‌های این استان در نیمه نخست سال جاری انجام شد.
وی افزود: از مجموع آزمایش‌های انجام شده، ۳۹ هزار و ۳۹۰ مورد توسط بخش دولتی و ۶ هزار و ۸۱۷ مورد با تلاش آزمایشگاه‌های بخش خصوصی صورت گرفت.
مدیرکل دامپزشکی استان مرکزی با اشاره به تفکیک آزمایش‌ها اظهار کرد: ۳۰ هزار و ۹۸۰ آزمایش سرولوژی دام، ۱۰ هزار و ۲۷۳ آزمایش سرولوژی طیور، سه هزار و ۱۷۵ آنالیز شیمی و ۹۸۶ آزمایش میکروبی در این بازه زمانی ثبت شد.
فتاحی افزود: همچنین ۴۲۱ مورد آزمایش میکروبی مرضی، ۱۴۵ مورد انگل‌شناسی، ۳۰ مورد سم‌شناسی و ۱۹۷ مورد خون‌شناسی نیز در مدت یاد شده انجام شده است.
وی ادامه داد: ۱۴۰ مورد آزمایش مولکولی نیز با هدف رصد و تشخیص بیماری آنفلوانزای فوق‌حاد پرندگان در نیمه نخست امسال توسط این اداره‌کل انجام گرفت.
مدیرکل دامپزکی استان مرکزی تصریح کرد: انجام آزمایش‌های تشخیصی نقش کلیدی در شناسایی به‌موقع بیماری‌ها، پایش وضعیت بهداشتی و پیشگیری از شیوع بیماریهای واگیر و مشترک میان انسان و دام دارد.
فتاحی همچنین گفت: ۳۲۰ هزار قطعه طیور بومی در ۸۲۳ روستای استان طی سال جاری در قالب طرح واکسیناسیون رایگان علیه بیماری نیوکاسل ایمن‌سازی شدند.
وی افزود: این طرح با هدف پیشگیری و کنترل بیماری نیوکاسل و با مشارکت ۲۴ کارشناس دامپزشکی در ۱۲ شهرستان استان مرکزی اجرا شد.
۵۸ هزار و ۳۴۵ بازدید بهداشتی از مراکز عرضه فرآورده‌های دامی در استان مرکزی
مدیرکل دامپزشکی استان مرکزی گفت: ۵۸ هزار و ۳۴۵ مورد بازدید بهداشتی از مراکز نگهداری و عرضه فرآورده‌های خام دامی این استان از ابتدای سال جاری تاکنون انجام شده است.
فتاحی افزود: در جریان این بازرسی‌ها ۱۶ هزار و ۶۰ کیلوگرم فرآورده غیربهداشتی شناسایی، ضبط و از چرخه مصرف انسانی خارج شد و یک‌هزار و ۴۶۹ مورد تخلف بهداشتی در این مدت ثبت شد که ۱۲۹ پرونده برای رسیدگی و صدور حکم به مراجع قضایی ارجاع شده است.
وی ادامه داد: چهار هزار و ۸۴۶ تن گوشت قرمز و ۳۰ هزار و ۳۹۵ تن گوشت سفید با نظارت عالیه کارشناسان و مسئولان فنی در کشتارگاه‌های استان استحصال و روانه بازار مصرف شد.
نظارت بر جمعیت دام و طیور در اراک، از مزرعه تا سفره
رئیس دامپزشکی شهرستان اراک با اشاره به گستردگی نظارت‌های بهداشتی در این شهرستان گفت: هم‌اکنون ۱۴ هزار راس دام سنگین در واحدهای دامپروری صنعتی و ۳۰ هزار راس دام سنگین در واحدهای نیمه‌صنعتی و روستایی تحت پایش مستمر بهداشتی قرار دارند، همچنین در هر دوره پرورشی، ۱.۵ میلیون قطعه طیور گوشتی و حدود ۲.۱ میلیون قطعه طیور تخم‌گذار و پولت در واحدهای صنعتی شهرستان پرورش می‌یابد.
ابوالفضل حمزه‌لوییان بیان کرد: ۹۰۰ واحد عرضه فرآورده‌های خام دامی در سطح شهرستان اراک نیز به‌طور مرتب بازرسی می‌شوند.
وی با تاکید بر اهمیت زنجیره‌های تولید «مزرعه تا سفره» افزود: در شهرستان اراک واحدهای دامپروری موفقی همچون شرکت زرین‌خوشه با تولید روزانه ۱۲۰ تن شیر بهداشتی و شرکت درسا با تکمیل زنجیره کامل از تامین نهاده و پرورش تا کشتار و بسته‌بندی، به‌عنوان الگوهای نوین تولید فرآورده‌های سالم نقش‌آفرینی می‌کنند.
رئیس داره دامپزشکی اراک گفت: تقویت این زنجیره‌ها با نظارت دقیق دامپزشکی، ضمن تضمین سلامت عمومی، نقش مؤثری در پایداری تولید و امنیت غذایی دارد.
کلام آخر:
تصویری که در این گزارش ثبت شد، تنها بخش کوچکی از دنیای گسترده دامپزشکی است؛ حرفه‌ای که شاید بیشتر مردم آن را با درمان دام و حیوانات بشناسند، اما دامنه مسئولیت آن از همین نقطه بسیار فراتر می‌رود و تا سلامت غذایی میلیون‌ها نفر ادامه پیدا می‌کند.
از واکسیناسیون و پایش بیماریهای دام و طیور تا کنترل خوراک، آزمایش‌های میکروبی، نظارت بر کشتار و بسته‌بندی و کنترل فرآورده‌های خام دامی، زنجیره‌ای از اقدامات تخصصی شکل می‌گیرد که نتیجه نهایی آن باید به سلامت محصولی برسد که روی سفره مردم قرار می‌گیرد.
در پس هر بسته گوشت، هر بطری شیر و هر محصول لبنی، تلاش دامپزشکان، کارشناسان، آزمایشگاه‌ها و فعالان بخش دام و طیور قرار دارد؛ تلاش‌هایی که اغلب دور از چشم مردم انجام می‌شود، اما کوچک‌ترین غفلت در هر حلقه از این زنجیره می‌تواند سلامت جامعه را تحت تأثیر قرار دهد.
۱۴ مهر، روز دامپزشکی، بهانه‌ای برای دیده‌شدن همین تلاش‌های خاموش است؛ تلاش قشری که بخشی از مهم‌ترین مسئولیت خود را نه در برابر دوربین‌ها، بلکه در دامداری‌ها، مرغداری‌ها، کشتارگاه‌ها، آزمایشگاه‌ها و مراکز عرضه فرآورده‌های خام دامی دنبال می‌کند؛ مسئولیتی که حاصل آن، امنیت و سلامت غذایی جامعه است و بیش از یک روز در تقویم، شایسته توجه و حمایت است.
