کد خبر: ۷۲۲۰۹
تعداد نظرات: ۱۸ نظر
نگاه شما:
برخلاف واکسیناتورهای انسانی که نیازی به آگاهی از ایمنی واکسن‌ها ندارند، واکسیناتورهای دامپزشکی می‌بایست اطلاعات کافی از مباحث ایمنی، انواع واکسن‌ها و ایمنی‌زایی آنها داشته باشند ...

جگر زلیخا

دکتر مرتضی توکلنیا

کارشناس اداره تشخیص و درمان اداره کل دامپزشکی استان گیلان

میدانم که این روزها کسی حال و حوصله مزاح را ندارد اما چند روز پیش وقتی خبر فراخوانی و بکارگیری نیروهای سیکل و بالاتر در روستاها را برای مایهکوبی دامها شنیدم، فکر کردم شوخی است. اگر در برخی مسایل نظیر کنترل بیماریها همچنان مشکل داریم، برگردیم اشتباهاتمان را بررسی کنیم و چارهاندیشی کنیم، نه اینکه زیر میز بزنیم و قوانین و قواعد بازی را زیر پا بگذاریم. از بحث صنفی و دخالت در کار دامپزشکی و آخر و عاقبت این کار اگر بگذریم که مطمئناً جای بحث دارد، مشکلات فنی و ظاهری این طرح هم کم نیست.

پاییز سال 1390 بود و پس از بیست سال کار در شبکهها، رئیس اداره مبارزه با بیماریهای دامی گیلان شده بودم. در بازدید از وضعیت مایهکوبی استان و همچنین از قبل متوجه بودم که واکسیناتورها آگاهی کمی نسبت به مسایل مرتبط با انواع واکسنها و ایمنیشناسی دارند، بنابراین تصمیم گرفتم از تمامی تکنیسینهای دولتی و خصوصی دعوت کنم که به استان بیایند و مباحث ایمنی شناسی را با هم مرور کنیم.

در روز آموزش که بیش از هفتاد نفر از تکنیسینهای جدید و قدیمی و کاردانهای دامپزشکی دولتی و خصوصی  شرکت داشتند، ابتدا آزمون اولیهای گرفتیم که در ارتباط با واکسنهای موجود و ایمنیشناسی و ایمنی مادری و... بود. یکی از سؤالات این بود که اگر گاو ماده شیرده را واکسن زدید و آن گاو دارای یک گوساله یک ماهه بود با گوساله ماده چه میکنید؟ عموما پاسخ داده بودند که «آن گوساله با خوردن شیر مادر ایمنی لازم را کسب میکند». به عبارتی جمع حاضرین نمیدانستند که در نشخوارکنندگان اهلی آنتیبادی از راه شیر منتقل نمیشود.

سؤال دیگر هم این بود که اگر گاو آبستنی را واکسن تب برفکی زدید و پس از شش ماه مجددا به علت شیوع همان سویه بیماری موجود در واکسن به دامداری مراجعه کردید و آن گاو گوساله یک ماههای داشت، آیا گوساله را واکسن میزنید؟ عموما پاسخ داده بودند که «بله، به علت احتمال بیماری واکسن میزنیم»، یعنی در واقع از ایمنی مادری ناشی از خوردن آغوز و شکست واکسن هم چیز زیادی نمیدانستند. پس از گرفتن تست به آموزش اصول ایمنیشناسی و واکسنها پرداختم و مجدداً همان آزمون را گرفتیم. نتیجه بسیار جالب و امیدبخش بود. پس از آن تصمیم گرفتم آموزش ایمنیشناسی را به صورت اصولی در برنامههای آموزشی اداره بگنجانم اما متاسفانه توفیقی نداشتم.

تمامی این مطالب را از آن جهت مطرح میکنم که مباحث ایمنی و واکسنها چقدر در دامپزشکی مهم هستند و برخلاف واکسیناتورهای انسانی که نیازی به آگاهی از ایمنی واکسنها ندارند، واکسیناتورهای دامپزشکی میبایست اطلاعات کافی از مباحث ایمنی، انواع واکسنها و ایمنیزایی آنها داشته باشند. حال رشتهای که فلسفه وجودی آن پیشگیری از بیماریها بوده، در نتیجه استخدام افراد غیرمتخصص، تمام رشتههایش پنبه نمیشود؟

از آن گذشته نباید از شکل و پرستیژ کار هم غافل شد که در نتیجه کار تاثیر مستقیم دارد. قدیمیترها میگفتند وقتی مامورین دامپزشکی وارد روستایی میشدند، همه اهل محل از آنها استقبال شایان توجهی میکردند، برایشان فرش قرمز پهن میکردند و همکاری کاملی داشتند، چون بر این واقف بودند که آنها از یک اداره دولتی آمدهاند. حتی تمامی دامداران دامهای خود را بیرون از خانه و دامداری می‌آوردند و واکسیناتورها در بیرون از دامداری واکسن میزدند، هر چند که الان ممکن است بگویید از لحاظ بیوسکیوریتی درست نبوده است.

آن موقع هم که من رئیس شبکه شدم، تاکید داشتیم که پرسنل با لباس متحدالشکل، چکمه سفید، همراه با ماده ضدعفونی و... با ماشین لندروری که نمود عینی دامپزشکی بود، به مناطق اعزام شوند و خدا وکیلی همیشه هم موفق بودند، اگر چه دیگر دامها را در یک جا جمع نمیکردند. حتی با تغییر لندرور کهنه با ماشین نیسان جدید مخالف بودم و میگفتم نیسان مال شهرداریها است. بعدها با خصوصیسازی برخی مایهکوبیها وقتی برای نظارت به روستا میرفتیم، گاهاً با یک کاردان دامپزشک یا تکنیسینی مواجه میشدیم که به تنهایی، کلمن به دست و با پای پیاده در روستا سرگردان است و کارآییاش نیز جای سؤال داشت که شاید یک علت آن هم نپرداختن به ظاهر قضیه بود. اما حالا که نه از تاک نشانی مانده و نه از تاک نشان، کارایی و امر پیشگیری بیماریها توسط یک نفر بومی همان روستا با حداقل دانش، کمترین امکانات و با یک شیشه واکسن قبلی که احتمالاً در یخچال خانه دپو کرده، چقدر میتواند باشد؟ در اینکه در مناطق محروم و دوردست هنوز هم مایهکوبی دامها با موانعی روبروست، شکی نیست و میتوان با استفاده از تجربیات افراد مجرب ادارات کل و شبکهها نسبت به رفع آنها اقدام نمود. موضوعی که مسبوق به سابقه هم است. اما دادن فراخوان کشوری، اینچنینی و با این عجله چرا؟

جالب آنکه این افراد بایستی قادر به تشخیص و گزارشدهی بیماریهای استراتژِیک نیز باشند. یادم میآید چندین سال پیش یکی از دامداران کبد گوسفندی را آورده بود که تمام سطح آن به شکل منظمی دارای دایرههای متعدد، کوچک و سفید رنگ بود. من با دقت در حال معاینه کبد و برش روی این دایرههای به ظاهر نکروتیک بودم که یکدفعه یکی از همکاران رو کرد طرف دامدار و گفت «این جگر رو روی آبکش گذاشتی؟» که آن دامدار گفت «بله». آنوقت همکارم رو کرد به من و گفت «دکتر جان، چیچی رو معاینه میکنی؟ نکروز کجا بود؟ این رو چند ساعت گذاشتن روی آبکش این شکلی جگر زلیخا شده!!»

آذر ۱۴۰۱


انتشار یافته: ۱۸
در انتظار بررسی: ۰
غیر قابل انتشار: ۵
هومن
|
United Kingdom
|
۰۵:۵۷ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۶
1
24
دکتر عزیز این همه گفتی وخوب وهم گفتی ،اما نرود میخ آهنی بر سنگ ، فعلا سیستم سازمان آمار محور شده نه عملکرد محور
امین
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۸:۱۰ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۶
0
16
باسلام و احترام
سپاس فراوان از دکتر توکل نیا همکار عزیز و گرامی بنده از همکاران حضرتعالی در خوزستان هستم. امیدوارم آقایان تصمییم گیر نکات ارزشمندی را که مطرح کردید درنظر داشته باشند. این موضوع بکارگیری افراد فاقد دانش بعنوان واکسیناتور تبدیل به فاجعه خواهد شد. اما فعلا ظاهرسازی و آمار و آمار و آمار مهمتر است.
محسن سعیدی
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۸:۱۱ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۶
0
16
کاملا مطالبتان عین واقعیت و حقیقت است.
مبحکی
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۸:۱۴ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۶
14
1
برای کنترل بیماریها و پوشش واکسیناسیون و ...هر طرحی بدهید و کاری که بخواهی بکنید، یک سر ی ایراداتی بر آن وارد است. آیا کسی طرح بهتری دارد که اثر بخشی بیشتری داشته باشد بسم الله.
اما از الان بگم که : بر آن طرحی که از نظر شما بهترین است من ده تا ایراد وارد خواهم کرد، اما این ایرادات دلیلی بر کنار گذاشتن آن نخواهد بود. بلکه باید فکری برای رفع نواقص آن کرد.
در دامپزشکی ایران ، بیش از نیم قرن روش های مختلف آزموده شده، جواب درست و کاملی نگرفته. این طرح هم شاید جواب بگیرد . شاید نگیرد. اما به نظر من طرح فراگیرتری خواهد بود. البته ایراداتی هم دارد که باید در جهت رفع آنها کوشید. یکی از ایرادات آن رفع نگرانی های بخش خصوصی است ....
پاسخ ها
مجازاتگر
| Iran, Islamic Republic of |
۰۹:۵۷ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۶
خیلی ها هستند طرح بهتری دارن اون بسم الله رو شما نباید بگی رئیس سازمان باید از همه بخواد طرح هاشون رو ارائه بدهند ولی متاسفانه کسی نظر استانها و کارشناسان سازمان و فعالان بخش خصوصی را نمیخواد بعد شاید بگیرد شاید نگیرد یعنی چه الان وقت آزمون و خطا نیست اونم برای طرح های شکست خورده قبلی
همکار
| Iran, Islamic Republic of |
۱۰:۰۵ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۶
1-شما نیم قرن پیش کجا بودید که اون زمان رو با الان مقایسه می کنید 2- طرحی که قبلا آزموده شده و خطای فراوان داشته و اصلا براساس نیاز طراحی نشده ، اسمش طرح نیست ، .............
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۸:۲۴ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۶
3
5
مگه همه پزشکها و دامپزشکها و دارو سازها و داروخانه دارها.... از مکانیسم و عواقب مقاومت آنتی بیوتیکی خبر ندارند(که مثلا سالانه یک میلیون و 270 هزار نفر آدم به خاطر آن می میرد) که اینقدر بی رویه تجویز می کنند، از ماده موثره اش می کاهند و ...
پس دانستن کافی نیست ب بلکه باید زنجیره های دیگری آنرا کامل کند که از جمله تغییر بینش و نگرش و تغییر رفتار و اعمال کنترل های لازم است.
مجازاتگر
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۹:۵۴ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۶
2
12
با تشکر فراوان از مقاله دلسوزانه و فنی و آموزنده همکارمون دکتر توکل نیا در گذشته رسم بر این بود وقتی طرحی در ذهن رئیس سازمان می آمد اون طرح را بعنوان پیش نویس برای تمام استان ها و افراد متخصص در سازمان میفرستادن کاملا بررسی و به قول معروف چکش کاری شده عیب و ابرادش برطرف میشد بعد بصورت دستورالعمل ابلاغ میشد ما افرادی در سازمان و استانها داریم که سالها روی یک موضوع خاص کار کردند مثلا سل یا برسلوز یا واکسیناسیون و...... و تجربیات گرانقدری دارند متاسفانه ............. آنچه در سر دارند را بصورت فوری و آنی و انقلابی میخواهند اجرا کنند یقینا شکست خواهد خورد واقعا این طرح جای دفاع ندارد اولا که بخش خصوصی و کاردان ها و مایه کوب ها دلسرد و بیکار خواهند شد ثانیا درمان و واکسیناسیون غیر مجاز اضافه خواهد شد ثالثا واکسنی که تزریق میشود اعتبار ندارد از نظر زنجیره سرد تعویض سر سوزن و تزریق درست و ایمنی مادری و دام آبستن و....... بعد شما ان روستا را واکسن زده حساب میکنید که شاید اینطور نباشد و......یکبار از همه استانها نظرخواهی کنید بعد اجرا کنید ............... افرادی دلسوز تر از شما هنوز در سازمان هستند تجربیات گذشته چراغ راه آینده است این طرح قبلا با عنوان طرح 110 که همه چیزش رو با قانون و برنامه ریزی جلو یردن با شکست مواجه شده ...........
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۵:۱۰ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۶
1
3
ببینید دوستان و همکاران عزیز!
مدیریت حاکم بر دامپزشکی شهرستانهای ما غالبا مدیریت بند تمبان است!
یعنی این بند را محکم بگیر و وضع موجود را حفظ کن تا صندلی خودت و مدیر کل باقی باشد!
جناب دکتر توکل نیا شهرستانی را به شما معرفی کنم که رئیس و کارشناس شبکه آن گله مبتلا به بیماری را واکسن زدند چون تاریخ واکسنها داشت منقضی میشد؟
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۲۱:۱۹ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۶
5
1
الان ‌که این همه کاردان و تکنسین و... در بخش خصوصی و دولتی داریم،
* چقدر توانسته ایم پوشش واکسیناسیون بدهیم؟
مثلا در مورد بیماری x :
چند درصد دام های حساس است واکسن زده ایم?
چند درصد روستاها را؟
چند درصد گله ها را؟
چقدر در آموزش روستائیان روستائیان و بهره برداران موفق بوده ایم?
بخش دولتی چقدر در مراقبت و گزارش گیری و رصد بیماری‌ها موفق بوده؟
بخش خصوصی چقدر در گزارش دهی بیماری‌ها همکاری کرده و می کند؟

با این اوصاف :

آیا نباید کار جدیدی کرد؟
این شرایط دیکته نمی کنه که به آب وآتش بزنیم،
سراغ بسیج برویم شاید روزنه ای باشد.
سراغ همیار دامپزشک برویم ....
و شاید بعدا اقدامی دیگر...
به نظر می آید بهتر از منفعل بودن است.
پاسخ ها
مجازاتگر
| Iran, Islamic Republic of |
۰۷:۵۷ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۷
شما از پوشش واکسیناسیون و بروز بیماری هیچ اطلاعی ندارید مگر الان ما بیماری بازپدید یا نو پدیدی داریم بیماری هایی که واکسن میزنیم هم در وضعیت خوبی است با همین بضاعت موفق اگر نبودیم ناموفق هم نبودیم همین وضع را تقویت کنیم و از نیروهای تحصیل کرده که از بیکاری رنج میبرند استفاده کنیم چه اشکالی دارد
نا شناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۲۱:۳۶ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۶
2
0
کاش دوستان در کنار بیان ایرادات طرح استفاده از نیروهای سیکل و دیپلم در امر واکسیناسیون و .‌.‌.(البته بعد از آموزش های ضروری)، طرحی جایگزین آن را نیز اعلام می نمودند، شاید به نوعی به سمع و نظر تصمیم گیران و تصمیم سازان
و رييس سازمان برسد.
راه های رفته علیرغم زحمات کشیده شده و انرژی و پول و وقت صرف شده که تا حالا جواب درست و حسابی نداده است.

البته طرح مطرح شده ایراداتی دارد که تعدادی از آنها در کامنت ها قید شده و موارد دیگری هم قابل اضافه شدن هست و ....
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۰۷:۵۹ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۷
طرح جایگزین استفاده و بها دادن به تحصیلکردگان این رشته
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۲۳:۰۲ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۶
0
3
به نظر می رسد طرح ارائه شده برای بکارگیری افرادی با مدرک تحصیلی سیکل بیشتر از اینکه به فکر ارتقاء سظح پوشش ایمنی و واکسیناسیون در کشور باشد به فکر .............. باشد.
آیندگان درباره نسل ما قضاوت های جالبی خواهد داشت
توکل نیا
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۱:۲۱ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۷
0
8
یا تشکر از همه دوستان که نظر دادند برخی عزیزان فکر میکنند که ما فقط میخواهیم ایرادگیری کنیم. اما اینطور نیست . چندین سال پیش مشابه این طرح در گیلان مطرح و از شبکه ها خواستند در هر دهستان یک نفر را معرفی کنیم. ما در رودبار چند مسئله را در نظر گرفتیم. یکی دوردست بودن محل به نحوی که بخش دولتی نتواند پوشش مایه کوبی خوبی بدهد. دوم اینکه کمترین تنش را با بخش خصوصی که تازه پا گرفته بود داشته باشیم و سوم اینکه از ان نیرو از لحاظ فنی ، اخلاقی و...مطمئن باشیم چون بهر حال نماینده دامپزشکی محسوب میشدند. اتفاقا از اندک نفراتی که معرفی کردیم یک‌نفرشان در دهستانی صعب العبور و دوردست خدمات ارزنده ای برای دامداران منطقه انجام داد اما به مرور بخاطر توقعات اهالی که از او طلب دارو و درمان رایگان و شبانه روزی داشتند عطایش را به لقایش بخشید و انصراف داد.یک نفر دیگر هم که کاردان پس از طرح بود درحال حاضر با بخش خصوصی ونهایتا شبکه بخوبی همکاری میکند. یقینا در حال حاضر در بسیاری از نقاط کشور مشابه این طرح بصورت اشکار و پنهان توسط شبکه ها انجام میشود و شبکه ها میدانند چکار کنند که نه سیخ بسوزد و نه کباب....نیازی به فراخوان و هیاهو نبود که اینقدر تنش زا شود ابتدا میبایست از چند کارشناس قدیمی و مجرب سازمان مشاوره میگرفتند .چارچوبی مشخص میکردند و از ادارات کل و شبکه ها میخواستند طبق ان عمل کنند. ضمنا در مورد کنترل بیماریها بسیاری پارامترها وجود دارد و به نظر من، عدم مدیریت و بهره گیری مناسب از نیروهای انسانی موجود حتی مهمتر از کمیود آن است
القاصی المهر
|
Iran, Islamic Republic of
|
۲۳:۱۰ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۷
0
1
دکتر مرتضی در دانشگاه ارومیه هم شوخ طبع بود و زیاد مزاح میکرد
.................
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۹:۴۷ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۸
0
2
ضمن تشکر ازاقای توکل نیا ازطرح این موضوع استفاده ازاین افراد بعداشاهد دخالت درامور درمان هم باشیم که این موضوع خودش هم عواقب جبران ناپذیری بدنبال خواهد داشت
همکلاسی
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۶:۱۸ - ۱۴۰۱/۰۹/۰۸
0
0
حالا دکتر جان منظور شما از جگر زلیخا همون جگر گوسفند است یا سازمان دامپزشکی است که آبکش شده؟
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه